Phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) là một trong những nhiệm vụ quan trọng được Đảng và Nhà nước đặt ra và quyết tâm triển khai thực hiện. Bởi doanh nghiệp KH&CN không chỉ là cầu nối đưa nhanh các tiến bộ KH&CN vào sản xuất, đời sống mà còn đóng vai trò như một lực lượng sản xuất chủ lực, tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Xác định đây là một nhiệm vụ quan trọng, Quảng Ninh đã dành nhiều sự quan tâm thông qua việc ban hành các cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho sự phát triển doanh nghiệp KH&CN.
Nhằm hỗ trợ việc hình thành và phát triển doanh nghiệp KH&CN, từ năm 2014, Quảng Ninh đã triển khai thực hiện Đề án “Phát triển doanh nghiệp KH&CN tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020” (Đề án 827), với mục tiêu đưa các doanh nghiệp tiềm năng về KH&CN phát triển đảm bảo các tiêu chí theo quy định. Theo đó, Sở KH&CN được giao triển khai thực hiện Đề án. Sở đã triển khai dự án điều tra tiềm lực KH&CN của 500 tổ chức và doanh nghiệp có hoạt động nghiên cứu KH&CN trên địa bàn tỉnh. Qua đó đã lựa chọn được 80 doanh nghiệp KH&CN tiềm năng trên địa bàn tỉnh để phát triển thành doanh nghiệp KH&CN. Từ đó, Sở phối hợp với các đơn vị có liên quan làm việc trực tiếp với doanh nghiệp để hướng dẫn, tư vấn doanh nghiệp thực hiện hoàn chỉnh hồ sơ đăng ký.
Song song với đó, Sở tiếp tục tham mưu với tỉnh hỗ trợ cho các doanh nghiệp tiềm năng về dây chuyền công nghệ tiên tiến, chuyển giao công nghệ mới, đào tạo, quản trị, vận hành doanh nghiệp... nhằm phát triển các sản phẩm mới, có sức cạnh tranh trên thị trường. Đến nay, tỉnh đã lựa chọn hỗ trợ 9 tổ chức KH&CN, doanh nghiệp để đạt các tiêu chí, điều kiện cơ bản thành lập được doanh nghiệp KH&CN. Chi nhánh Công ty TNHH Quang Vinh tại Quảng Ninh là một trong những đơn vị được nhận hỗ trợ của tỉnh trong nâng cao năng lực cán bộ, công nhân viên. Nhờ đó, đơn vị đã hoàn thiện các tiêu chí và được chứng nhận doanh nghiệp KH&CN vào tháng 2-2017. Theo bà Hà Thị Vinh, Giám đốc Công ty TNHH Quang Vinh thì sự thành công của đơn vị chính là việc ưu tiên tiềm lực cho việc nghiên cứu, chuyển giao KH&CN, từ đó tạo ra sản phẩm khác biệt độc đáo, phù hợp với thị hiếu của khách hàng. Nhất là việc được chứng nhận doanh nghiệp KH&CN là bước khẳng định sự phát triển mới của đơn vị. Để duy trì các điều kiện chứng nhận doanh nghiệp KH&CN và hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước, Công ty đã xây dựng, đề ra chiến lược phát triển doanh nghiệp dựa trên KH&CN. Ngay từ tháng 5-2017, Công ty đưa vào hoạt động hệ thống lò nung cao tốc công nghệ cao, đảm bảo tiêu chí môi trường của Bộ KH&CN, rút ngắn thời gian nung của các sản phẩm gốm. Bên cạnh đó, Công ty hướng đến mục tiêu 100% sản phẩm gốm của Công ty được công nhận là sản phẩm KH&CN và đáp ứng đầy đủ các điều kiện hưởng ưu đãi theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp KH&CN.
Chứng nhận doanh nghiệp KH&CN là một chính sách ưu đãi của Nhà nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân triển khai ứng dụng các kết quả KH&CN vào sản xuất, kinh doanh; đẩy mạnh thương mại hoá các sản phẩm hàng hoá là kết quả của hoạt động KH&CN... Từ năm 2012, Sở KH&CN đã bắt đầu tiếp nhận hồ sơ và triển khai thẩm định hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp KH&CN. Đến nay, toàn tỉnh có 8 doanh nghiệp được Sở KH&CN cấp giấy chứng nhận là doanh nghiệp KH&CN, trong đó hầu hết là doanh nghiệp có lĩnh vực hoạt động được phát triển từ kết quả của các đề tài và dự án được tỉnh hỗ trợ đầu tư thực hiện.
Có thể thấy, số lượng doanh nghiệp KH&CN trên địa bàn tỉnh còn khá khiêm tốn, chưa tương xứng với tiềm năng. Theo lãnh đạo Sở KH&CN thì lý do các doanh nghiệp KH&CN tiềm năng chưa làm thủ tục đề nghị công nhận doanh nghiệp KH&CN bởi họ chưa thấy được lợi ích của việc được công nhận. Ngay cả các doanh nghiệp đã được công nhận cũng gặp khó khăn trong việc thụ hưởng các chính sách ưu đãi, miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, đất đai và các ưu đãi khác từ Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia hay các chương trình KH&CN. Là doanh nghiệp đầu tiên được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp KH&CN năm 2012, nhưng đến nay, Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh mới nhận được ưu đãi miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp. Ông Nguyễn Ngọc Tiến, Giám đốc Công ty, chia sẻ: Doanh nghiệp rất muốn tiếp cận nhiều ưu đãi khác về tín dụng, đất đai... nhưng đến nay rất khó thực hiện. Đơn cử việc doanh nghiệp KH&CN được miễn giảm thuế đất nhưng cơ quan thuế lại yêu cầu chúng tôi phải có quyết định giao đất cho nghiên cứu khoa học. Để xin thay đổi một quyết định cấp đất khá là khó khăn, do đó chúng tôi quyết định dừng lại, chưa tiếp cận ưu đãi này.
Thực tế cho thấy, việc phát triển doanh nghiệp KH&CN không chỉ phụ thuộc vào chính sách ưu đãi mà các doanh nghiệp phải thật sự chuyển biến trong nhận thức về phát triển KH&CN, phải xem đầu tư cho KH&CN là nền tảng để tồn tại và phát triển trong điều kiện hội nhập. Bên cạnh việc tiếp tục vận dụng linh hoạt các quy định, hướng dẫn liên quan đến cơ chế, chính sách ưu đãi doanh nghiệp KH&CN, tỉnh cũng cần đẩy mạnh các giải pháp như tăng cường thông tin, tuyên truyền về cơ chế, chính sách, tạo sự thống nhất giữa các cơ quan quản lý trong việc thực hiện các chính sách ưu đãi, nhất là ưu đãi về thuế. Đặc biệt là tỉnh cần tập trung lựa chọn những thương hiệu mạnh của các doanh nghiệp KH&CN để tiếp tục hỗ trợ xây dựng thành các thương hiệu quốc gia có khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực và thế giới.
Nguyễn Hoa
