LTS: Không còn thuần tuý chỉ bó hẹp trong hoạt động nghiên cứu khoa học, mà hiện nay phong trào sáng tạo trong các đơn vị trường học, cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đã được mở rộng với rất nhiều nội dung sôi nổi và rộng khắp. Từ đổi mới phương pháp dạy và học; tìm tòi sáng kiến, đề tài, giải pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng trong công tác chỉ đạo, quản lý và giảng dạy đến sáng tạo trong làm đồ dùng, thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ dạy học tiên tiến... Đó đã và đang là chất xúc tác để nâng cao chất lượng dạy, học; từng bước đổi mới căn bản, toàn diện ngành GD-ĐT tỉnh.
Tạo cơ hội để đổi mới, sáng tạo
Dấu mốc để khẳng định sự chuyển biến mạnh mẽ của ngành GD-ĐT tỉnh trong hoạt động nghiên cứu, ứng dụng KH&CN cũng như hoạt động sáng tạo trong quản lý và giảng dạy, có lẽ phải tính từ năm 2002 - năm đầu tiên Bộ GD-ĐT thực hiện lộ trình đổi mới chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12. Một trong những mục tiêu của việc đổi mới này được Bộ GD-ĐT đưa ra là xoá bỏ tình trạng dạy chay, học chay. Theo đó, cùng với việc đổi mới chương trình SGK, Bộ GD-ĐT đã quy định và đầu tư hệ thống danh mục thiết bị tối thiểu trong các trường học. Trên cơ sở đó, tỉnh Quảng Ninh đã có sự quan tâm đầu tư cho các trường hệ thống các phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, thiết bị. Rất nhiều trường đã vận động xã hội hoá, tiết kiệm chi tiêu để đầu tư thêm thiết bị dạy học.
Tiếp sau việc đổi mới chương trình SGK, Bộ GD-ĐT còn phát động thêm hàng loạt các phong trào, cuộc vận động như: Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, dạy và học; mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo; thi đua dạy tốt, học tốt… Đối với học sinh, hàng năm đều có các cuộc thi như: Tin học trẻ, Sáng tạo trẻ; Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học… Ngoài những hoạt động chung do T.Ư phát động kể trên, hàng năm Quảng Ninh cũng có rất nhiều cuộc thi mà đối tượng là cán bộ, giáo viên và học sinh đều có thể tham gia như: Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh; Hội thi sáng tạo kỹ thuật nông nghiệp nông thôn... Đặc biệt, hàng năm ngành GD-ĐT tỉnh còn đưa ra tiêu chí, mỗi cán bộ, giáo viên phải đăng ký một đề tài sáng kiến kinh nghiệm. Sáng kiến, kinh nghiệm đó khi được công nhận sẽ là một trong những tiêu chí để bình xét thi đua cho các danh hiệu giáo viên dạy giỏi, chiến sĩ thi đua, nhà giáo ưu tú…
Không chỉ vậy, ngành GD-ĐT còn có rất nhiều cách vận động, khuyến khích, tạo nhiều cơ hội để cán bộ, giáo viên, học sinh tham gia vào công tác nghiên cứu khoa học, các cuộc thi, các cuộc vận động, các phong trào sáng tạo. Chẳng hạn như: Xây dựng quy chế để khuyến khích, tăng cường công tác nghiên cứu khoa học về giáo dục trong cán bộ quản lý và giáo viên, chuyển giao và áp dụng các kết quả nghiên cứu khoa học về giáo dục, những sáng kiến, ý tưởng của giáo viên và học sinh phục vụ đổi mới phương pháp dạy học; xây dựng thí điểm phòng học đa phương tiện, công nghệ cao theo mô hình phòng học của các trường trung học trọng điểm trong nước và khu vực; áp dụng công nghệ dạy học tiên tiến phù hợp với điều kiện thực tiễn giáo dục trung học của tỉnh theo hướng tăng cường giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống, năng lực giao tiếp xã hội…
Khẳng định lợi thế
Trước những đòi hỏi từ thực tiễn là phải nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới toàn diện ngành Giáo dục, cộng thêm sự quan tâm của tỉnh, ngành đã tạo ra những động lực quan trọng để cán bộ, giáo viên toàn tỉnh hăng hái, nhiệt tình đổi mới và sáng tạo. Có lẽ thế mà năm 2012, ngành GD-ĐT tỉnh đã gặt hái được rất nhiều “quả ngọt” tại Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ III và Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật toàn quốc lần thứ XI. Đó là giải nhất cấp tỉnh và giải ba cấp quốc gia với giải pháp “Dạy học sáng tạo” của cô giáo Phạm Minh Nguyệt (Trung tâm HN&GDTX tỉnh); giải nhất cấp tỉnh với “Giải pháp sáng tạo và hiệu quả trong việc ghi bảng của giáo viên, vở ghi của học sinh nhằm phát triển năng lực tư duy, óc sáng tạo của học sinh” của cô giáo Phạm Thị Minh Hằng (Trường THCS Lê Văn Tám, TP Hạ Long); hay giải ba cấp tỉnh và giải khuyến khích quốc gia với giải pháp “Phương pháp xây dựng và sử dụng biểu đồ trong dạy học địa lý trung học phổ thông” của cô giáo Bùi Thị Hải Yến (Trường THPT Chuyên Hạ Long). Những giải pháp này đến nay vẫn còn giá trị cao, khi ứng dụng vào thực tiễn. Rồi ngay như trong Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ IV năm 2013 này (dự kiến trao giải vào đầu năm 2014), trong tổng số 203 giải pháp gửi đăng ký dự thi ở 6 nhóm ngành, lĩnh vực thì già nửa với 105 giải pháp thuộc về ngành GD-ĐT.
Hay như trong phong trào đẩy mạnh ứng dụng CNTT, nâng cao hiệu quả công tác quản lý và giảng dạy, đến nay, toàn tỉnh có trên 80% cán bộ, giáo viên thông qua bồi dưỡng, tự học đã sử dụng thành thạo máy vi tính. Trong 5 năm, từ 2007 đến hết 2012, toàn ngành có trên 12.000 sáng kiến kinh nghiệm; gần 600 đồ dùng dạy học tự làm được áp dụng vào thực tế.
Đối với giáo viên là vậy, còn ở những “sân chơi” dành cho học sinh, học sinh Quảng Ninh cũng không kém so với các tỉnh, thành khác trong cả nước. Từ năm 2010 đến 2012, Hội thi tin học trẻ đã thu hút được 310 thí sinh là học sinh các trường tiểu học, THCS và THPT trong tỉnh tham gia. Trong đó, năm 2010, Quảng Ninh có 7 em tham gia Hội thi tin học trẻ không chuyên toàn quốc thì 5 em đoạt 1 giải nhì, 1 giải ba và 3 giải khuyến khích; năm 2011, có 3 em tham dự thì đoạt 1 giải ba; năm 2012, đoạt 1 giải nhì. Hay cuộc thi “Sáng tạo dành cho thanh, thiếu niên, nhi đồng” cũng là hoạt động thường niên. Trong đó, năm 2010, tỉnh Quảng Ninh có 10 sản phẩm của học sinh được lựa chọn tham gia cuộc thi “Sáng tạo trẻ dành cho thanh, thiếu niên, nhi đồng” toàn quốc lần III thì đoạt 2 giải ba và 1 giải khuyến khích; năm 2011-2012, có 12 sản phẩm tham gia hội thi này cấp toàn quốc cũng đoạt được 2 giải khuyến khích…
Những con số thống kê trên mới chỉ là mặt số lượng, còn về chất lượng của phong trào thì đã được khẳng định qua việc nhận thức của đội ngũ cán bộ, giáo viên và chất lượng giáo dục được nâng lên qua từng năm học. Theo ông Đinh Quang Hải, Phó Chủ tịch Thường trực, kiêm Tổng thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, phong trào Sáng tạo trong ngành GD-ĐT tỉnh mấy năm gần đây đã phát triển rất mạnh. Điều này, sẽ giúp ngành GD-ĐT có những đổi mới để hướng đến nền giáo dục tiên tiến, hiện đại và hiệu quả.
Vĩ An
