Nghị quyết số 36/2026/QH16 về việc thành lập thành phố Quảng Ninh chính thức có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, ghi dấu một bước chuyển quan trọng trong hành trình phát triển của Vùng mỏ. Từ những nền tảng được bồi đắp qua hơn sáu thập kỷ, Quảng Ninh hôm nay bước vào một không gian phát triển mới, với vị thế, dư địa và yêu cầu mới. Đó không chỉ là sự tiếp nối những thành quả đã đạt được, mà còn là cơ hội để tổ chức lại các nguồn lực, phát huy mạnh mẽ lợi thế, tạo những động lực tăng trưởng mới và hiện thực hóa khát vọng xây dựng một thành phố hiện đại, xanh, thông minh, giàu bản sắc, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển của đất nước.

Ngày 1/9/2026, Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh chính thức có hiệu lực, đánh dấu mốc son quan trọng trên chặng đường xây dựng và phát triển của Vùng mỏ. Từ hôm nay, Quảng Ninh bước sang một chương mới với tầm vóc của một đô thị hiện đại cùng trách nhiệm lớn hơn trước Nhân dân và đất nước. Thành tựu này là kết tinh của chặng đường lịch sử, là sự nối tiếp công sức qua nhiều thế hệ, và là minh chứng cho ý chí, khát vọng cùng tinh thần dám nghĩ, dám làm của con người Vùng mỏ.

Nhìn lại hơn sáu thập niên kể từ ngày thành lập tỉnh (năm 1963), hành trình phát triển của Quảng Ninh cũng là hành trình không ngừng đổi mới tư duy, mở rộng không gian và chuyển đổi phương thức phát triển. Từ một nền kinh tế dựa nhiều vào khai thác than, Quảng Ninh từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”, trong đó dịch vụ, du lịch, công nghiệp chế biến, chế tạo và kinh tế biển ngày càng giữ vai trò quan trọng. Những giá trị đặc biệt của Vịnh Hạ Long, Yên Tử cùng hệ thống di sản văn hóa phong phú được gìn giữ và phát huy, gắn với phát triển du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa.

Đặc biệt, từ năm 2010 đến nay, Quảng Ninh tạo dấu ấn rõ nét bằng những bước đi mang tính chiến lược trong quy hoạch, đầu tư hạ tầng và tổ chức không gian phát triển. Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống cao tốc, cầu Bạch Đằng, cảng biển và mạng lưới giao thông kết nối liên vùng đã từng bước thu hẹp khoảng cách địa lý, mở rộng không gian giao thương, tạo những liên kết mới giữa các đô thị và vùng kinh tế, đưa Quảng Ninh đến gần hơn với các trung tâm lớn trong nước và khu vực.

Những thành quả đạt được trong những năm gần đây tiếp tục khẳng định sức bật của một Quảng Ninh đang chuyển mình mạnh mẽ. Trong giai đoạn 2023-2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh đều cao hơn tốc độ tăng GDP của cả nước; toàn tỉnh không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều. Tỷ lệ đô thị hóa đạt 84,55%, trên diện tích tự nhiên 6.231,30 km², với dân số hơn 1,51 triệu người. Cùng với tăng trưởng kinh tế, Quảng Ninh luôn coi nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an sinh xã hội và mở rộng cơ hội phát triển cho người dân là mục tiêu xuyên suốt của quá trình phát triển.

Trong quá trình đó, khát vọng xây dựng một Quảng Ninh giàu mạnh, văn minh, hiện đại đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ, gắn với từng chặng đường xây dựng và phát triển của tỉnh. Qua mỗi thời kỳ, khát vọng ấy được cụ thể hóa bằng những chủ trương, quyết sách và bước đi phù hợp, tạo nên nền tảng ngày càng vững chắc. Đặc biệt, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, Quảng Ninh xác định mục tiêu “Xây dựng Quảng Ninh trở thành tỉnh kiểu mẫu giàu đẹp, văn minh, hiện đại; trước năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; đến năm 2045 trở thành vùng đô thị lớn mang tầm khu vực và quốc tế, một trong những đầu tàu thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia”. Từ mục tiêu đó, Quảng Ninh đã từng bước chuẩn bị các điều kiện, đồng thời nhận được sự đồng thuận, ủng hộ và quyết định của Trung ương.

Ngày 7/4/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 20-KL/TW, thống nhất chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính toàn tỉnh. Tháng 7/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng thông qua chủ trương; tiếp đó, Chính phủ thông qua Đề án tại Nghị quyết số 202/NQ-CP và Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định. Tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã ghi nhận sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh, mở ra không gian phát triển mới, nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy tiềm năng, lợi thế, hướng tới trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước. Và ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội họp phiên toàn thể tại Hội trường Diên Hồng, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.

Tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh vị trí chiến lược của Quảng Ninh đối với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước. Đây cũng là địa phương duy nhất của Việt Nam có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc, kết nối trực tiếp với một thị trường lớn thông qua Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong trung chuyển hàng hóa quốc tế, tạo dư địa lớn cho phát triển kinh tế cửa khẩu và thương mại song phương.

Lợi thế địa kinh tế được cộng hưởng bởi hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại với đầy đủ các loại hình giao thông, từ cao tốc, cảng biển nước sâu đến cảng hàng không quốc tế và mạng lưới kết nối liên vùng. Nền tảng ấy tạo điều kiện để Quảng Ninh mở rộng liên kết, thu hút đầu tư và phát huy vai trò một cực tăng trưởng của khu vực. Năm 2025, GRDP Quảng Ninh chiếm 2,87% quy mô nền kinh tế cả nước và 9,4% GRDP vùng Đồng bằng sông Hồng; đóng góp 4,1% vào tăng trưởng kinh tế cả nước và 11,3% vào tăng trưởng của vùng. Toàn tỉnh có 247 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 17 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài; thu ngân sách đứng thứ 6 cả nước.

Tỉnh Quảng Ninh làm việc với Tập đoàn Amata và các nhà đầu tư đến Quảng Ninh.

Những lợi thế về vị trí địa kinh tế, hạ tầng, quy mô kinh tế và năng lực thu hút đầu tư chính là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh tiếp tục phát huy vai trò, mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế trong vùng và cả nước. Trên cơ sở đó, cùng với những yêu cầu đặt ra trong quá trình phát triển, việc thành lập thành phố Quảng Ninh là bước đi cần thiết, tạo tiền đề để tổ chức lại không gian phát triển, khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực và tiếp tục hiện thực hóa các định hướng lớn đã được Trung ương xác lập.

Việc Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương không chỉ mở ra một dấu mốc mới về tổ chức không gian phát triển, mà còn đặt lên vai Quảng Ninh một trọng trách lớn hơn. Vị thế mới mang đến dư địa phát triển rộng mở, đồng thời đặt ra yêu cầu phải phát huy hiệu quả hơn nữa tiềm năng, lợi thế, duy trì động lực tăng trưởng và nâng cao chất lượng phát triển, đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của một đô thị có tầm vóc quốc gia.

Trong Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quảng Ninh cùng Hà Nội, Hải Phòng và Lào Cai nằm trong những không gian động lực phát triển quan trọng; cùng Hải Phòng hình thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, có tầm vóc quốc tế. Với vị trí đặc biệt - là địa phương duy nhất của Việt Nam có cả biên giới trên đất liền và trên biển với Trung Quốc, đồng thời sở hữu hệ thống cửa khẩu quốc tế, cảng biển, sân bay quốc tế và mạng lưới cao tốc kết nối các trung tâm kinh tế lớn - Quảng Ninh giữ vai trò quan trọng trong kết nối Việt Nam với Trung Quốc, Đông Bắc Á, ASEAN và các thị trường quốc tế. Đây chính là những lợi thế chiến lược tạo nền tảng để Thành phố Quảng Ninh vươn tới một không gian phát triển mới.

Trên nền tảng những giá trị, nguồn lực và lợi thế được bồi đắp qua nhiều thế hệ, thành phố Quảng Ninh được định hình theo hướng hiện đại, thông minh, xanh và bền vững; trong đó đô thị, biển đảo, biên giới, di sản và các trung tâm kinh tế không tồn tại như những không gian riêng biệt, mà được kết nối trong một chỉnh thể phát triển thống nhất. Từ Vùng mỏ giàu truyền thống đến một đô thị hiện đại, Quảng Ninh đứng trước cơ hội chuyển hóa mạnh mẽ các tiềm năng thành nguồn lực, các lợi thế thành động lực và các giá trị di sản thành sức mạnh phát triển.

Quảng Ninh hướng tới trở thành thành phố biển – di sản toàn cầu, đô thị thông minh, sáng tạo, giàu bản sắc.

Phát biểu tại Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Quảng Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Việc thành lập thành phố Quảng Ninh không đơn thuần là thay đổi tên gọi hay mô hình tổ chức. Điều quan trọng hơn là tạo ra một bước chuyển về chất. Quản trị phải hiện đại hơn. Kinh tế phải xanh hơn. Hạ tầng phải đồng bộ hơn. Văn hóa phải được tôn vinh hơn. Cuộc sống của Nhân dân phải tốt đẹp hơn. Tầm nhìn của Quảng Ninh phải rõ ràng: xây dựng một thành phố hiện đại, xanh, thông minh, giàu bản sắc; một cực tăng trưởng năng động của phía Bắc; một trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao; một địa bàn hòa bình, ổn định, hợp tác và hội nhập; một nơi đáng sống, đáng đến, đáng đầu tư và đáng tự hào.

Những yêu cầu ấy cũng đặt Quảng Ninh trước một bài toán lớn hơn: xác lập rõ vị trí, vai trò và sứ mệnh của một thành phố mới trong không gian phát triển vùng và quốc gia. Ở góc nhìn đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho rằng, Quảng Ninh cần làm rõ vị trí, sứ mệnh trong liên kết với Hà Nội, Hải Phòng, qua đó hình thành những cực tăng trưởng lớn, đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển của khu vực phía Bắc và cả nước. Vai trò của thành phố Quảng Ninh không chỉ giới hạn trong phạm vi vùng mà cần được đặt trong tổng thể phát triển của nền kinh tế cả nước.

Đây cũng là định hướng xuyên suốt được cụ thể hóa trong điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, Quảng Ninh xác định phải trở thành thành phố gắn với di sản mang tầm quốc tế; trung tâm kinh tế biển mạnh của Việt Nam và khu vực ASEAN; vùng đô thị lớn có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế; một trong những đầu tàu phát triển quan trọng của đất nước; hình mẫu về quản trị đô thị hiện đại, thông minh, bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Xa hơn nữa, với tầm nhìn 100 năm, Quảng Ninh hướng tới trở thành thành phố biển – di sản toàn cầu, đô thị thông minh, sáng tạo, giàu bản sắc; điểm đến tiêu biểu của thế giới, nơi con người và di sản được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển.

Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long điểm đến hấp dẫn của nhiều du khách trong và ngoài nước.

Trong tương lai, thành phố Quảng Ninh sẽ tập trung cho 3 trụ cột phát triển chiến lược bao gồm: Phát triển kinh tế di sản, kinh tế ban đêm, công nghiệp văn hóa và du lịch đẳng cấp quốc tế, đưa các giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên trở thành nguồn lực phát triển bền vững. Phát triển công nghiệp xanh, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và kinh tế số, tạo động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên chuyển đổi số. Phát triển kinh tế biển xanh, logistics và kinh tế qua biên giới, khai thác hiệu quả lợi thế chiến lược về vị trí địa kinh tế và không gian biển của tỉnh. Thành phố đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 12% mỗi năm trong giai đoạn 2026 – 2030; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 20.000 USD; kinh tế số đóng góp khoảng 30% GRDP; khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng với tỷ trọng đóng góp từ 40 đến 45% GRDP.

Tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính.

Cùng với phát triển kinh tế, xây dựng thành phố Quảng Ninh còn là hành trình nâng cao chất lượng sống của người dân. Một thành phố hiện đại không chỉ được đo bằng quy mô GRDP hay tốc độ tăng trưởng, mà còn bằng chất lượng giáo dục, y tế, môi trường, văn hóa, hạ tầng số và khả năng tiếp cận các dịch vụ công. Mọi thành quả của tăng trưởng cuối cùng đều phải hướng tới mục tiêu xây dựng một xã hội hạnh phúc, nơi người dân được sống trong môi trường an toàn, văn minh, được thụ hưởng những dịch vụ chất lượng cao và có nhiều cơ hội phát triển.

Quảng Ninh tổ chức khám, chữa bệnh miễn phí cho người dân.

Tinh thần ấy cũng được cụ thể hóa bằng quyết tâm hành động của Đảng bộ thành phố Quảng Ninh. Khắc ghi lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Phải xây dựng tỉnh Quảng Ninh trở thành một tỉnh giàu đẹp”, đồng thời nghiêm túc tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Thành ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định: Đảng bộ thành phố Quảng Ninh sẽ đoàn kết một lòng, giữ vững kỷ cương, đổi mới mạnh mẽ, hành động quyết liệt để xây dựng thành phố trở thành hình mẫu phát triển xanh, hiện đại, sáng tạo và hội nhập quốc tế, cùng đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình thịnh vượng của dân tộc.

Nhìn lại chặng đường hơn sáu thập kỷ kể từ ngày Quốc hội khóa II thông qua nghị quyết hợp nhất tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng, chính thức thành lập tỉnh Quảng Ninh, có thể thấy mỗi bước phát triển của Quảng Ninh đều gắn với những quyết sách có ý nghĩa quan trọng, tạo động lực mở ra những chặng đường mới. Hôm nay, ngày 1/9/2026, khi Nghị quyết số 36/2026/QH16 về việc thành lập thành phố Quảng Ninh chính thức có hiệu lực, Vùng mỏ lại đứng trước một dấu mốc lịch sử mới. Danh xưng “thành phố Quảng Ninh” không phải là đích đến, mà mở ra một chặng đường phát triển mới với những yêu cầu cao hơn: xây dựng một đô thị xanh, thông minh, sáng tạo, có sức cạnh tranh quốc tế; một cực tăng trưởng mới của quốc gia, đóng góp ngày càng lớn vào công cuộc phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.