Sáng 6/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội họp phiên toàn thể tại Hội trường Diên Hồng, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.
Trình bày Tờ trình về việc thành lập thành phố Quảng Ninh, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định; phù hợp với Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, Quy hoạch tỉnh và Quy hoạch chung đô thị của Quảng Ninh.
Tờ trình cho biết thực tiễn phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, khu vực Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy Quảng Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng, có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển và đã trở thành một trong những địa phương có quy mô nền kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
Quảng Ninh có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước; là địa phương duy nhất của Việt Nam có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc. Thông qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Quảng Ninh có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế cửa khẩu, thương mại song phương và trở thành điểm trung chuyển hàng hóa quốc tế.
Tỉnh có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại với đường bộ, đường hàng không và đường biển. Năm 2025, Quảng Ninh đóng góp 2,87% vào quy mô GRDP cả nước và 9,4% GRDP vùng Đồng bằng sông Hồng; đóng góp 4,1% vào tăng trưởng của cả nước và 11,3% vào tăng trưởng của vùng.
Toàn tỉnh hiện có 247 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 17,05 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước và thứ 4 vùng Đồng bằng sông Hồng về thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Quảng Ninh cũng xếp thứ 6 cả nước về thu ngân sách, đóng góp vào thu ngân sách cả nước duy trì quanh mức 3,1%.
Với nền tảng kết cấu hạ tầng số, đô thị thông minh, giao thông - logistics hiện đại, du lịch biển, đảo, di sản và công nghiệp chế biến, chế tạo, Quảng Ninh đang hướng tới trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm du lịch quốc gia mang tầm quốc tế, đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Về phương án và kết quả sau khi thành lập, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay, thành phố Quảng Ninh sau khi thành lập sẽ có diện tích tự nhiên 6.231,27km², quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Về trụ sở và tài sản công, thành phố Quảng Ninh sẽ sử dụng trụ sở, tài sản công hiện có của tỉnh Quảng Ninh.
Đối với tổ chức bộ máy, phương án là cơ bản giữ nguyên trạng tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh hiện nay; đồng thời sắp xếp, thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định của Đảng, điều lệ tổ chức và pháp luật đối với đô thị.
Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trước mắt được giữ nguyên trạng tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh; sau đó thực hiện sắp xếp, bố trí nhân sự theo quy định, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền đô thị. Theo Tờ trình, việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã bảo đảm 5/5 điều kiện theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 và đạt đủ 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Hồ sơ, trình tự, thủ tục xây dựng Đề án được thực hiện theo quy định của Đảng và pháp luật. Các Đề án đã làm rõ căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn; đánh giá hiện trạng phát triển, điều kiện, tiêu chuẩn thành lập thành phố; đồng thời đánh giá tác động về kinh tế, xã hội, môi trường, đời sống nhân dân và đề xuất mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển, khắc phục những tồn tại, hạn chế sau khi thành lập.
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh với những lý do được nêu trong Tờ trình và Đề án của Chính phủ. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương và giao Chính phủ hoàn thiện Đề án, hồ sơ theo quy định, trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, thành phần hồ sơ Đề án đã đầy đủ, đúng quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định. Trình tự, thủ tục lập Đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính.
Qua đối chiếu với các tiêu chuẩn, điều kiện thành lập thành phố theo quy định, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy khu vực dự kiến thành lập thành phố Quảng Ninh đáp ứng đủ 7/7 tiêu chuẩn và 5/5 điều kiện.
Trên cơ sở nội dung Tờ trình và Đề án, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Quảng Ninh khẩn trương triển khai các công việc chuẩn bị kiện toàn tổ chức bộ máy, thay con dấu và thực hiện các điều kiện cần thiết khác để chính quyền đô thị mới có thể hoạt động đồng bộ ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết. Ủy ban cũng đề nghị chính quyền tỉnh Quảng Ninh và thành phố Quảng Ninh sau khi được thành lập tập trung nguồn lực, phát huy tiềm năng, lợi thế để phát triển địa phương trở thành cực tăng trưởng kinh tế; khẩn trương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Cùng với phát triển kinh tế, cần chú trọng phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển theo đúng các chỉ đạo, kết luận và quy hoạch của cấp có thẩm quyền. Đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý một số nội dung về câu chữ, kỹ thuật văn bản nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và chính xác.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc xác định thời điểm Nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, nhằm phù hợp với mức độ chuẩn bị và đáp ứng nguyện vọng, quyết tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh được kỳ vọng tạo không gian phát triển mới, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị, phát huy mạnh mẽ hơn tiềm năng, lợi thế của địa phương, góp phần đưa Quảng Ninh trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.
