Từ truyền thống đấu tranh kiên cường của những người thợ mỏ đến hành trình xây dựng và phát triển hôm nay, ngành Than luôn giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử, văn hóa và đời sống kinh tế - xã hội của Quảng Ninh. Mối quan hệ gắn bó bền chặt ấy tiếp tục được vun đắp bằng những đóng góp thiết thực, trở thành động lực để đất Mỏ và ngành Than cùng vững bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Ngày 12/11/1936, cuộc Tổng bãi công của hơn 3 vạn thợ mỏ đã trở thành dấu mốc lịch sử của phong trào công nhân Vùng mỏ. Khẩu hiệu “Kỷ luật và Đồng tâm, chúng ta nhất định thắng” kết tinh ý chí đấu tranh, tinh thần đoàn kết và sức mạnh tổ chức của những người thợ mỏ.

Chín thập kỷ đã trôi qua, vùng đất và con người Vùng mỏ có nhiều đổi thay, nhưng giá trị “Kỷ luật và Đồng tâm” vẫn vẹn nguyên sức sống. Từ những cuộc đấu tranh đòi quyền sống, quyền lao động, truyền thống ấy tiếp tục được bồi đắp trong quá trình khôi phục sản xuất, xây dựng chủ nghĩa xã hội, phát triển công nghiệp và hội nhập. Qua mỗi giai đoạn lịch sử, tinh thần của người thợ mỏ lại được thể hiện bằng những hành động cụ thể, đó là: đoàn kết vượt khó, chấp hành kỷ luật lao động, chủ động sáng tạo, bảo đảm an toàn sản xuất và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Đối với Quảng Ninh, ngành Than không chỉ là một ngành kinh tế quan trọng mà còn là một phần lịch sử, văn hóa và bản sắc của địa phương. Truyền thống công nhân Vùng mỏ góp phần hình thành cốt cách con người Quảng Ninh kiên cường, thẳng thắn, trọng nghĩa tình, giàu ý chí vươn lên. Đồng thời, sự phát triển của Quảng Ninh qua các thời kỳ luôn gắn với đóng góp của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân ngành Than. Mối quan hệ gắn bó ấy được tạo dựng từ lịch sử, được củng cố bằng trách nhiệm và lợi ích chung, trở thành nền tảng để hai bên tiếp tục đồng hành trên chặng đường phát triển mới.

Trong tiến trình đó, Đảng bộ Than Quảng Ninh được thành lập ngày 13/7/1996, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, tăng cường vai trò lãnh đạo đối với các đơn vị ngành Than trên địa bàn. Trải qua 30 năm xây dựng và trưởng thành, Đảng bộ Than Quảng Ninh cùng Đảng bộ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) từng bước đổi mới phương thức lãnh đạo, gắn công tác xây dựng Đảng với nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên và chăm lo đời sống người lao động.

Thực tiễn phát triển cho thấy, “Kỷ luật và Đồng tâm” không chỉ là di sản tinh thần, mà còn là nguồn lực quan trọng giúp ngành Than vượt qua những thời điểm khó khăn. Các mỏ hầm lò ngày càng phải khai thác ở độ sâu lớn hơn, điều kiện địa chất phức tạp, chi phí sản xuất gia tăng; trong khi yêu cầu về an toàn lao động, bảo vệ môi trường ngày càng cao và thị trường năng lượng liên tục biến động. Những tác động của đại dịch COVID-19 và thiên tai, đặc biệt là bão Yagi năm 2024, càng đặt ra yêu cầu về khả năng thích ứng, năng lực điều hành và sự phối hợp đồng bộ trong toàn hệ thống.

Trong bối cảnh nhiều khó khăn, ngành Than tiếp tục duy trì sản xuất, bảo đảm nguồn cung năng lượng và khẳng định vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế Quảng Ninh.

Những kết quả duy trì sản xuất, bảo đảm việc làm, thu nhập cho người lao động và đóng góp ngân sách đã tiếp tục khẳng định vị trí quan trọng của ngành Than đối với kinh tế - xã hội Quảng Ninh. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” không chỉ giữ vững sản xuất mà còn phải tạo đột phá về công nghệ, quản trị và chất lượng tăng trưởng. Đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, chuyển đổi số, từng bước làm chủ công nghệ tiên tiến chính là hướng đi quan trọng để ngành Than nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển hiệu quả và bền vững.

Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Quảng Ninh đứng trước những thời cơ và yêu cầu phát triển mới. Không gian phát triển được mở rộng, yêu cầu về chất lượng tăng trưởng ngày càng cao, trong khi chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo trở thành những động lực quan trọng của nền kinh tế. Trong bối cảnh ấy, ngành Than vừa có trách nhiệm phát huy vai trò trụ cột trong bảo đảm an ninh năng lượng, vừa phải đổi mới mạnh mẽ để thích ứng với định hướng phát triển dài hạn của thành phố.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh” không có nghĩa phủ nhận vai trò của ngành công nghiệp khai khoáng, mà đặt ra yêu cầu tổ chức lại hoạt động sản xuất theo hướng hiệu quả hơn, sạch hơn và có trách nhiệm hơn. Với ngành Than, điều đó đòi hỏi sử dụng hợp lý tài nguyên, nâng cao tỷ lệ thu hồi, tiết kiệm năng lượng, kiểm soát phát thải và giảm thiểu tác động môi trường trong toàn bộ quá trình khai thác, chế biến, vận chuyển. Những khu vực đã kết thúc khai thác cần được phục hồi, cải tạo phù hợp; các giải pháp tận dụng đất đá thải mỏ làm vật liệu san lấp cần được nghiên cứu, đánh giá đầy đủ về kỹ thuật và môi trường, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật.

Để đáp ứng yêu cầu đó, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần tiếp tục là động lực xuyên suốt trong chiến lược phát triển ngành Than. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, dữ liệu lớn và các hệ thống giám sát thông minh cần gắn với những bài toán thực tiễn như dự báo rủi ro địa chất, kiểm soát khí mỏ, giám sát thiết bị, tối ưu hóa vận tải và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Cùng với việc tiếp nhận công nghệ tiên tiến, ngành Than cần chú trọng năng lực nghiên cứu, cải tiến, làm chủ thiết bị và đào tạo đội ngũ lao động kỹ thuật có khả năng thích ứng với phương thức sản xuất mới.

Đổi mới ngành Than cũng cần đặt trong mối quan hệ tổng thể với quy hoạch, hạ tầng và định hướng phát triển của Quảng Ninh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa thành phố, các địa phương, Đảng bộ Than Quảng Ninh, Đảng bộ TKV và các đơn vị thành viên có ý nghĩa quan trọng trong quản lý tài nguyên, bảo đảm an ninh trật tự, tháo gỡ khó khăn về hạ tầng, giải quyết các vấn đề môi trường và thực hiện chính sách an sinh xã hội. Việc phối hợp cần được thực hiện trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp, người lao động và cộng đồng dân cư, hướng tới mục tiêu phát triển lâu dài.

Trong mối quan hệ đồng hành ấy, ngành Than cần tiếp tục đóng góp nguồn lực cho ngân sách địa phương, tạo việc làm ổn định, thúc đẩy các ngành dịch vụ, thương mại và công nghiệp hỗ trợ phát triển. Đồng thời, thành phố và các địa phương cần tiếp tục phối hợp tháo gỡ những khó khăn chính đáng của doanh nghiệp, tạo điều kiện để các dự án đầu tư, đổi mới công nghệ và cải thiện môi trường sản xuất được triển khai hiệu quả, đúng quy định. Khi hoạt động sản xuất của ngành Than gắn kết chặt chẽ với định hướng phát triển của địa phương, nguồn lực truyền thống sẽ có thêm điều kiện chuyển hóa thành động lực tăng trưởng mới.

Đặc biệt, phát triển bền vững phải được đo bằng chất lượng cuộc sống của người dân. Bên cạnh đóng góp về sản lượng và ngân sách, ngành Than cần tiếp tục quan tâm đến môi trường sống tại các khu vực khai thác, điều kiện sinh hoạt của công nhân và gia đình, công tác chăm sóc sức khỏe, giáo dục, phúc lợi xã hội. Những chương trình hỗ trợ cộng đồng cần hướng đến nhu cầu thực tế, tạo ra giá trị lâu dài và góp phần nâng cao chất lượng sống của nhân dân trên địa bàn.

Đối với Quảng Ninh, phát huy truyền thống Vùng mỏ trong giai đoạn mới không chỉ gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa, mà còn phải khơi dậy tinh thần lao động sáng tạo, ý thức trách nhiệm và khát vọng vươn lên trong mỗi cán bộ, đảng viên, công nhân và người dân. Truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” cần tiếp tục được phát huy thành sức mạnh đoàn kết, tạo sự đồng thuận và thúc đẩy hành động quyết liệt trước những yêu cầu phát triển mới.

Đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố nhấn mạnh:

Quảng Ninh và ngành Than có mối quan hệ đặc biệt, gắn bó mật thiết, đồng hành trong suốt quá trình xây dựng và phát triển. Than không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là một phần lịch sử, văn hóa, bản sắc của Vùng mỏ. Truyền thống của những người thợ mỏ đã góp phần hun đúc cốt cách con người Quảng Ninh bản lĩnh, nghĩa tình, kỷ luật, sáng tạo và luôn có khát vọng vươn lên. Những thành tựu của thành phố có sự đóng góp quan trọng của ngành Than; ngược lại, sự phát triển của Quảng Ninh cũng tạo điều kiện để ngành Than đổi mới, phát triển bền vững. Trong giai đoạn mới, trước yêu cầu phát triển nhanh, hiện đại, bền vững, thành phố Quảng Ninh và ngành Than đứng trước yêu cầu tiếp tục đổi mới tư duy, phương thức quản lý và tổ chức sản xuất; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, gắn với nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, thành phố Quảng Ninh và ngành Than cần tiếp tục tăng cường phối hợp trong quy hoạch, quản lý tài nguyên, phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh. Sự gắn kết chặt chẽ giữa cấp ủy, chính quyền, doanh nghiệp và người lao động sẽ góp phần khơi dậy nguồn lực, sức sáng tạo và tinh thần trách nhiệm, tạo động lực để thành phố phát triển năng động, hiện đại, ngành Than phát triển bền vững, cùng đóng góp tích cực vào sự phát triển của địa phương và đất nước.

90 năm kể từ cuộc Tổng bãi công ngày 12/11/1936 là hành trình khẳng định sức sống bền bỉ của một giá trị được hun đúc từ lịch sử đấu tranh của người thợ mỏ. Từ ngọn lửa đoàn kết năm xưa đến những dây chuyền sản xuất hiện đại hôm nay, “Kỷ luật và Đồng tâm” luôn được tiếp nối bằng những phương thức mới, phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn phát triển. Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, ngành Than và Quảng Ninh càng cần phát huy sức mạnh truyền thống, chủ động đổi mới, làm chủ công nghệ, phát triển xanh và nâng cao trách nhiệm xã hội. Đó không chỉ là yêu cầu đối với một ngành kinh tế có vị trí quan trọng, mà còn là sự tiếp nối trách nhiệm lịch sử của Vùng mỏ đối với quê hương và đất nước. Với nền tảng đoàn kết, tinh thần kỷ luật và khát vọng phát triển, ngành Than sẽ tiếp tục đồng hành cùng Quảng Ninh xây dựng nền kinh tế hiện đại, phát triển nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và hạnh phúc của nhân dân.

---

Thực hiện: MINH THU
Trình bày: VŨ LAN HƯƠNG