Sau khi dũng cảm vào tìm kiếm một đồng đội mắc kẹt sau vụ nổ khí metan tại Công ty Than Khe Chàm, anh Trần Văn Thản, Tiểu đội trưởng của Trạm cấp cứu mỏ Cẩm Phả, đã bị khí CO cực độc ngấm qua da . Hơi thở cuối cùng đã trút khi nhiệm vụ của anh đã hoàn thành. Chỉ đau đớn một điều, anh chưa kịp căn dặn điều gì đối với người vợ trẻ và đứa con thơ duy nhất mới 18 tháng tuổi.
Lẫn trong khói hương, tiếng khóc thương nấc nghẹn là những câu chuyện về người đã khuất, về những người may mắn thoát nạn và những người dũng cảm bất chấp sự an toàn của riêng mình, sẵn sàng xông vào nơi nguy hiểm nhất để tìm kiếm đồng đội, cho dù chỉ là một phần thân xác.
Quên mình cứu bạn
Khó có thể diễn tả hết những cực cùng đau thương của những người vợ, cha mẹ, anh em, con cái, thân hữu đang vây quanh trước cửa lò số 2 chờ lực lượng cấp cứu mỏ đưa những thi thể ra khỏi đường lò. Mỗi một lần như vậy, khai trường của Công ty Than Khe Chàm lại trào lên những tiếng khóc thất thanh, ai oán tột cùng.
Không nhìn thấy nước mắt của những người làm nhiệm vụ (vì mặt nạ phòng độc), chỉ khi đã cẩn thận đặt di hài đồng đội tại vị trên mặt đất lành, thấy vai họ rung lên, đầu cúi gục xuống mới biết là họ khóc tức tưởi. Ai đó lần dò danh sách, thì thầm nói: "Còn thiếu một người nữa". Giám đốc Trung tâm cấp cứu mỏ TKV Phạm Văn Huyên, người trực tiếp chỉ huy công tác cứu hộ vụ nổ đáp lại bằng giọng nói khẽ nhưng rất dứt khoát: Phải tiếp tục tìm kiếm bằng bất cứ giá nào.
Ông đảo mắt nhìn xem trong số hàng chục nhân viên của mình ai là người còn sức để nhận nhiệm vụ. Như có sự đồng cảm, Trần Văn Thản (quê ở Tứ Xuyên, Tứ Kỳ, Hải Dương), Tiểu đội trưởng của Trạm cấp cứu mỏ Cẩm Phả (thuộc Trung tâm cấp cứu mỏ TKV) lên tiếng ngay: "Để tôi đi cho", nói đoạn, anh xốc lại "ba lô" phía sau lưng (thiết bị, công cụ của nhân viên cứu hộ), kéo sụp chiếc mặt nạ phòng độc rồi lặng lẽ đi vào giếng lò, mất hút trong sâu thẳm lòng đất.
Thấy vậy, ông Huyên phân công tiếp cho 2 người nữa là Nguyễn Đức Quân và Đặng Văn Thắng cùng với mình thành một mũi tiếp ứng khác để tìm kiếm người cuối cùng còn mất tích.
Ngày hôm đó, 3 giờ đồng hồ đối với người bên ngoài rất lâu, rất mệt mỏi. Nhưng với những người làm công tác cấp cứu, đó là quãng thời gian dài nhất, nặng nề nhất trong đời họ. Rồi tất cả trở nên ồn ào khi nhìn thấy mũi tiếp ứng 4 người đang dìu nhau, xiêu vẹo, bải hoải bước ra ngoài.
Đến lúc đó thì tất cả đã kiệt sức. Họ chỉ có thể nói được vài câu thều thào đủ để lực lượng dự phòng biết được rằng đã tìm thấy vị trí nạn nhân cuối cùng là đổ gục. Ngay lập tức, cả 4 người được đưa lên xe chuyên dụng chở thẳng đến Bệnh viện Đa khoa Cẩm Phả.
Nhưng sự may mắn đã không chia đều cho 4 con người dũng cảm đó. Anh Trần Văn Thản do nhiễm độc khí CO quá nặng, có thể loại khí cực độc này đã ngấm qua da trong suốt thời gian nhiều giờ đồng hồ làm tê liệt chức năng hô hấp. Hơi thở cuối cùng đã trút khi nhiệm vụ của anh đã hoàn thành. Chỉ đau đớn một điều, anh chưa kịp nói gì, làm gì, căn dặn điều gì đối với người vợ trẻ và đứa con thơ duy nhất mới 18 tháng tuổi.
Đau thương chồng lên đau thương, những ai chứng kiến cảnh người thân của 8 thợ mỏ túm tụm bấu víu quanh 8 cỗ quan tài chắc chắn sẽ hình dung được chuỗi ngày còn lại đối với người thân trong gia đình họ. Nhưng sẽ đau đớn hơn, sẽ lặng người thêm lần nữa để chứng kiến cảnh chị Đinh Thị Hồng Biên, 24 tuổi, vợ anh Thản ôm đứa con trai bé dại Trần Văn Thi phủ phục bên linh cữu chồng.
Còn cháu Thi, quá nhỏ để có thể hiểu chuyện gì đang xảy ra, đứa bé không hiểu vì sao mẹ nó và mọi người xung quanh khóc ngất, không thấy cha mình ở đâu trong quang cảnh trắng xoá một màu tang thương. Ai đó bảo với cháu: "Gọi bố Thản đừng bỏ mẹ con ra đi như thế".
Chua xót khi thấy rằng, cô vợ trẻ vừa mới tốt nghiệp đại học chưa công ăn việc làm sau đây thì sẽ phải làm gì để đối mặt với muôn vàn khó khăn để nuôi con, thờ chồng?
Tại Lễ truy tặng Huy hiệu Tuổi trẻ dũng cảm cho đồng chí Trần Văn Thản. Ảnh: Tiền Phong
Vinh danh những người hùng thầm lặng
Trạm trưởng cấp cứu mỏ Cẩm Phả Nguyễn Hữu Lạc tiếp chúng tôi nhưng vẫn không giấu được nét mặt phờ phạc sau những ngày dài vật lộn với tử thần. Theo ông Lạc, nghề khai thác mỏ từ trước tới nay luôn xác định là nghề cực nhọc, nguy hiểm, sự sống, cái chết liền nhau trong gang tấc.
Sự cố rạng ngày 8/12 vừa qua ở mỏ Khe Chàm có thể là do cấu trúc địa tầng có một túi khí trữ lượng lớn được bao bọc bởi lớp đất đá, than mỏng khiến máy đo không quan trắc được bất ngờ bục vỡ gây đại họa. Điều này chắc chắn các cơ quan chức năng sẽ phải điều tra làm rõ nguyên nhân.
Với Trạm, nhận được tin báo sau 30 phút xảy ra vụ nổ, 4 tiểu đội cấp cứu của Trạm cùng phương tiện kỹ thuật, xe chuyên dùng đã đến ngay hiện trường. Cùng thời điểm này, Trạm đã báo cáo với cấp trên, Trung tâm cấp cứu mỏ TKV để được tăng cường lực lượng từ các Trạm khác ở Uông Bí, Hạ Long, Đông Triều. Tất cả đặt dưới sự chỉ huy trực tiếp của Giám đốc Trung tâm Phạm Văn Huyên.
Sau khi phân tích từ sơ đồ cấu trúc mỏ Khe Chàm, lực lượng cứu hộ đã xác định vụ nổ xảy ra ở khu vực đường lò chợ có độ âm khoảng 160m so với mặt đất. Tuy nhiên, tại thời điểm vụ nổ xảy ra đã tạo một "bức tường" khí nguy hiểm ở vòng ngoài với nhiệt độ đo được bên trong khoảng 60 độ, nồng độ khí độc CO là 5g, vượt gấp ngàn lần so với tiêu chuẩn cho phép là 0,0017g/m³ không khí. Điều đó có nghĩa là người bước vào bên trong môi trường như vậy sẽ chết ngay lập tức. Nhưng không thể cứ đứng đó để chờ đợi đáp ứng đủ những điều kiện kỹ thuật an toàn. Giám đốc Huyên ra hiệu lệnh mặc áo chống nhiệt, đeo mặt nạ phòng độc và dùng máy thở cá nhân chia thành nhiều nhóm tuần tự bước vào xe goong trôi xuống "giếng".
Mặc dù đã xác định được vị trí nhưng vụ nổ lớn đã phá huỷ toàn bộ cấu trúc đường lò chật chội (chỉ chừng 2m rộng). Băng tải, đường điện, ống gió bị hất tung, đất đá sạt lở thành vật cản rất khó vượt. Chỉ một sơ suất nhỏ thôi thì tất cả những người tham gia cứu nạn sẽ bị gặp nạn. Cứ như thế trong suốt 9 giờ đồng hồ liên tục, tốp này vào, tốp kia ra, ngay trong ngày đã đưa được 7 thi thể ra ngoài. Chỉ còn lại thi thể cuối cùng là công nhân Phạm Văn Hiệu chưa tìm thấy do khu vực đó bị đất đá sạt lở phủ dày.
Công việc tìm kiếm phải bước sang ngày thứ hai cũng vô cùng khó nhọc. Tất cả đều làm bằng tay, bằng kinh nghiệm gắn bó lâu năm trong các hầm lò. Rồi việc cuối cùng cũng đã hoàn tất, thi thể công nhân Phạm Văn Hiệu đã được đưa ra ngoài. Đổi lại, anh Thản, để hoàn thành nhiệm vụ đã phải đổi bằng sinh mạng của mình.
Tất cả họ, những chiến sĩ ngành Than, xứng đáng được tôn vinh, xứng đáng được cả nước cùng chia sẻ.
| Ngày 10/12, Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn Võ Văn Thưởng đã ký quyết định số 566 truy tặng Huy hiệu Tuổi trẻ dũng cảm cho nhân viên cứu hộ Trần Văn Thản. |
