Những “khoảng trống”
Trong mấy năm gần đây, hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh diễn ra khá sôi nổi khi mà hàng loạt cơ chế, chính sách ưu tiên, khuyến khích cho lĩnh vực này được tỉnh ban hành. Chẳng hạn như: Quy hoạch phát triển KH&CN tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2006-2010, định hướng đến năm 2020; Nghị quyết 04/NQ-TU, ngày 5-5-2012 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển KH&CN giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020; tỉnh còn dành 4-5% chi thường xuyên (tương đương 380 tỷ đồng) từ ngân sách tỉnh đầu tư cho hoạt động KH&CN...
Tuy vậy, khi đặt kết quả này trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội hiện nay của thế giới, trong nước và định hướng cũng như tiềm năng, thế mạnh của tỉnh thì hoạt động KH&CN vẫn còn nhiều bất cập. Theo đánh giá của các chuyên gia Viện chiến lược và chính sách KH&CN, hiện kinh phí hàng năm đầu tư cho KH&CN của tỉnh còn thấp, mới đạt từ 0,5-0,6% GDP và chủ yếu là từ ngân sách tỉnh chứ chưa huy động được nguồn vốn của doanh nghiệp vào KH&CN. Thêm nữa, việc phân bổ kinh phí mới chủ yếu cho hoạt động nghiên cứu, chưa chú trọng đến hỗ trợ đổi mới cho doanh nghiệp; trong khi đó, doanh nghiệp là “đội quân chủ lực” giữ vai trò trung tâm gắn kết phát triển KH&CN với phát triển kinh tế - xã hội.
Điểm yếu nữa trong hoạt động KH&CN của Quảng Ninh là hoạt động đổi mới công nghệ, ứng dụng, chuyển giao công nghệ trong sản xuất còn yếu, tốc độ đổi mới công nghệ còn chậm, chưa có nhiều sản phẩm có thương hiệu; nhân lực KH&CN làm việc trong doanh nghiệp chiếm tỷ trọng thấp, trình độ chuyên môn chưa cao...
Và cách “lấp đầy”
Để giải quyết vấn đề này, trong các Nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội, Quảng Ninh đã xác định, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ và công nghiệp; cơ cấu lại các ngành sản xuất dịch vụ; khai thác tiềm năng, thế mạnh của tỉnh nhằm duy trì tăng trưởng cao và bảo đảm quốc phòng an ninh.
Trao đổi tại Hội nghị thẩm định Quy hoạch phát triển KH&CN tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2020, định hướng đến năm 2030 mới được tổ chức ngày 19-6-2013, GS.TS Vũ Minh Giang, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhận định: “Thách thức đặt ra đối với Quảng Ninh là phải đẩy mạnh việc tăng cường đầu tư và xúc tiến các hoạt động ứng dụng, đổi mới KH&CN từ phía doanh nghiệp, tạo ra cơ chế, chính sách ưu đãi phù hợp để phát triển mạnh các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có ngành nghề mới. Tiếp theo là nhanh chóng thu hút, đào tạo để sớm có đội ngũ nhân lực KH&CN có đủ trình độ, cơ cấu ngành nghề, năng lực thích hợp để nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ tạo ra bước đột phá trong tăng trưởng kinh tế của tỉnh”.
Đồng quan điểm với GS.TS Vũ Minh Giang, các chuyên gia Viện chiến lược và chính sách KH&CN cũng khẳng định: “Nếu Quảng Ninh đổi mới tư duy đầu tư cho KH&CN, quyết tâm tổ chức lại hệ thống KH&CN hoạt động theo mô hình KH&CN của các nước công nghiệp mới (hay còn gọi là mô hình KH&CN tiên tiến - PV); trong đó, doanh nghiệp chiếm vị trí trung tâm thì kinh tế Quảng Ninh sẽ có bước phát triển tăng tốc”. Theo đó, trong mô hình KH&CN tiên tiến, nhà nước, tổ chức KH&CN và doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ, có kế hoạch triển khai các hoạt động KH&CN nhằm tạo ra các thành tựu KH&CN ứng dụng vào đời sống xã hội; các sản phẩm mới, công nghệ mới ứng dụng trong doanh nghiệp; đẩy mạnh chuyển giao công nghệ; ươm tạo, hình thành các doanh nghiệp KH&CN, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và Hình thành, phát triển ngành công nghiệp mới.
Cẩm Nang
