Ông thương binh Nguyễn Văn Thướng bắt tay chúng tôi, cố nén để không bật khóc. Anh con trai cả của ông vừa mất được mấy ngày vì bị suy thận. Trên bàn thờ, khói hương vẫn còn nghi ngút. “- Ba năm nay tôi mất liền ba đứa con; thật không biết sao tai họa cứ giáng xuống gia đình tôi liên tiếp như vậy...”- Ông nói, nước mắt như cứ chực trào ra...
Có mặt trong chuyến đi thăm và tặng quà của Quỹ Xã hội từ thiện Báo Quảng Ninh đến Đông Triều lần này, không ai trong chúng tôi không nghẹn ngào trước nỗi mất mát của gia đình ông. Và chợt thấy món quà vật chất mà đoàn mang tới thật nhỏ nhoi trước những cảnh đời éo le đang hiện hữu trong cuộc sống...
* Những cảnh đời éo le...
Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Triều Nguyễn Văn Lương đón chúng tôi từ sáng sớm. Ông bảo huyện rất mừng vì mấy hôm nay có nhiều đoàn, đại diện của các ban, ngành, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp... của tỉnh và trên địa bàn huyện, đến thăm và tặng quà cho các thương binh, gia đình liệt sĩ v.v.. Ông Lương Hùng, Tổng Biên tập Báo Quảng Ninh, trao quà tặng của Qũy Xã hội từ thiện Báo Quảng Ninh cho mẹ liệt sĩ Trần Thị Lừu, 85 tuổi, ở thôn Voòng Treo xã Bình Dân, huyện Vân Đồn. “- Đông Triều là một trong những địa phương có số đối tượng thuộc diện chính sách cao nhất tỉnh. Riêng anh em thương binh đang sống trên địa bàn đã hơn một ngàn người; rồi còn các gia đình liệt sĩ, các cụ lão thành cách mạng, những người từng tham gia hoạt động thời kỳ tiền khởi nghĩa ...”- Anh Lương nói với chúng tôi: “- Thú thật với các đồng chí, huyện đã cố gắng để đảm bảo thật tốt các chế độ, chính sách, nhằm tạo cho các thương binh, gia đình liệt sĩ, những người có công với nước v.v. có cuộc sống tốt hơn; chí ít là trên mức trung bình. Thế nhưng, trong số các đối tượng chính sách của huyện hiện nay, không phải không có những hoàn cảnh khó khăn, éo le...Và vì thế, sự có mặt, động viên kịp thời của các ban, ngành, đoàn thể, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm v.v.. đối với huyện thật đáng quý!”. Theo sự giới thiệu của phòng Tổ chức Lao động - TBXH huyện, chúng tôi về thăm hai gia đình ở xã Thủy An trước. Đầu tiên là nhà bà Nguyễn Thị Diệu. Bà Diệu năm nay 79 tuổi, là vợ liệt sĩ thời kháng chiến chống Pháp Bùi Doãn Kỉnh. Ông Kỉnh hy sinh năm 1952, để lại người vợ trẻ và cô con gái mới lên hai. Sau ngày hòa bình lập lại, bà Diệu tái giá, xây dựng gia đình với anh lính vệ quốc đoàn Nguyễn Văn Giá, cũng là một thương binh, bạn cùng quê với người chồng cũ. Hai người có với nhau hai mặt con, một trai, một gái... “- Đời bà lận đận lắm các anh à!”- Cô Nguyễn Thị Tám, cán bộ phụ trách văn hóa-xã hội của UBND xã Thủy An, nói với chúng tôi trên đường đến thăm nhà bà Diệu: “- Năm 1995, ông Giá mất, cô con gái cả lấy chồng xa, vợ chồng anh con trai ra ở riêng. Bà sống với cô gái út. Khổ nỗi, cô con gái lại không được như người ta, thỉnh thoảng cứ ngật ngờ...Và có kẻ lợi dụng, khiến cô gái có chửa...Bây giờ ba bà cháu, mẹ con sống với nhau!”. Ngôi nhà nhỏ bé, nằm ẩn mình sau ngõ nhỏ ở thôn An Biên (xã Thủy An). Khi chúng tôi đến, bà cụ tập tễnh ra cửa đón khách. “- Mấy hôm trước, thằng cháu đưa tôi đi chợ, chẳng may lóng ngóng thế nào lại bị ngã; giờ vẫn phải bó bột cả chân lẫn tay thế này đây! ”- Bà Diệu kể lể. Tôi nhìn quanh, không thấy cô con gái út đâu cả, nhưng có một cậu bé chừng lên chín, mười tuổi, thập thò sau cửa. Chắc là thằng cháu ngoại đang ở với bà. Thằng bé len lén nhìn mọi người rồi lẩn rất nhanh ra cửa sau... Anh Nguyễn Thanh Vân, con trai bà Diệu, ngồi góp chuyện với chúng tôi. Và mặc dù cả bà Diệu và anh Vân không nói nhiều, nhưng nhìn ngôi nhà trống vắng, tôi biết cuộc sống của người vợ liệt sĩ này vẫn còn nhiều kham khổ, thiếu thốn lắm... Khác với bà Diệu, thương binh Nguyễn Văn Thướng (cũng ở xã Thủy An) còn có hoàn cảnh bi đát hơn. Đi bộ đội năm 1971, sau khi bị thương tại chiến trường, giải ngũ, về quê lấy vợ và... đẻ sòn sòn 5 con, cả trai lẫn gái. Thế nhưng, rồi chẳng biết từ đâu, tai họa liên tục ập xuống gia đình ông. Năm 2004, cậu con trai thứ ba chết vì bị tai nạn giao thông; năm 2005, cô con gái thứ tư lên cơn động kinh, chết đuối ở ngoài sông. Vừa mới lĩnh được một ít tiền trợ cấp tử tuất của cô con gái, đang tính để đưa anh con trai cả bị suy thận lên Hà Nội chữa chạy thì chẳng may anh con trai đã...ra đi! Để lại vợ và một con nhỏ. “- Bà nhà tôi giờ lại đang bị suy tủy nặng, chẳng biết sống chết thế nào!”- Ông Thướng nói, đôi mắt mờ đục. Chúng tôi chẳng biết nói gì hơn để an ủi ông và gia đình. Bởi nỗi đau mất mát thật quá lớn, liệu có lời nói nào khỏa lấp được? Chia tay Thủy An, chúng tôi tiếp tục tới một số địa chỉ khác. Đó là chị Nguyễn Thị Chuyền, vợ liệt sĩ Nguyễn Văn Lùn (ở thôn Phúc Thị, xã Việt Dân); là ông Nguyễn Văn Thuyết, anh trai và là người đã nuôi nấng, chăm sóc liệt sĩ Nguyễn Văn Năm thời còn bé (ở thôn 3, xã Nguyễn Huệ) v.v.. Một điều khiến tôi cảm thấy buồn hơn là, cũng như bà Diệu, ông Thướng, hầu hết trong số họ không chỉ có nỗi đau mất mát do chiến tranh để lại, mà mỗi người một hoàn cảnh, hình như sự trắc trở, khó khăn vẫn cứ đeo đẳng họ mãi... Ngôi nhà chị Chuyền nhỏ bé, sơ sài và ai bước chân vào cũng cảm nhận rất rõ sự thiếu vắng bàn tay người đàn ông trong nhà. Chị Chuyền và liệt sĩ Nguyễn Văn Lùn cưới nhau năm 1966, họ có với nhau một cậu con trai thì anh Lùn lên đường nhập ngũ. Từ đó, hai mẹ con không bao giờ còn được gặp chồng, gặp bố nữa. Suốt tuổi thanh xuân, chị không đi bước nữa mà ở vậy nuôi con.Thế nhưng... “- Chẳng giấu gì các chú, sau hòa bình thống nhất, cháu nó lớn, rồi đi làm ăn xa, tận bên Đức cơ! Tôi một mình đơn chiếc nên... thôi thì kiếm mụn con cho vui cửa, vui nhà!”- Chị Chuyền nói, như thanh minh với chúng tôi. Và chị đã có thêm, không phải một mà là... hai mụn con, một gái, một trai nữa. Hiện cô con gái cũng đã đi làm ăn nơi khác, chị và cậu con trai út ở với nhau trong căn nhà tuềnh toàng này. Chị kể, hôm nọ chị vừa sang Đức, kết hợp thăm vợ chồng đứa con trai cả và chữa bệnh (chị bị mắc một khối u rất to, tưởng chết !). “- Khốn nỗi, vợ chồng cháu nó bên Đức đi làm thuê, làm mướn nhưng lại sinh tới 6 đứa con nên cuộc sống cũng tất bật lắm...”. Và vì thế, sau khi chữa khỏi bệnh, chị về ngay vì sốt ruột, lo cho thằng út ở nhà... Có thể nói, chiến tranh đã lùi xa, nhưng khi đến thăm những người vợ, người mẹ liệt sĩ, ta luôn cảm thấy nó ám ảnh, không dễ gì quên được! Như chị Chuyền chẳng hạn. Chị kể rằng hồi chị và liệt sĩ Nguyễn Văn Lùn cưới nhau, chú em chồng đã xung phong đi bộ đội trước, để “anh chị có thời gian hạnh phúc”. Thế rồi chú em ấy cũng hy sinh; gia đình nhà chồng chị, nếu tính tất cả con, cháu, có tới bốn liệt sĩ! Một sự hy sinh thật quá lớn. Hay như ông Nguyễn Văn Thuyết, anh trai của liệt sĩ Nguyễn Văn Năm, người đã hy sinh tại chiến trường Điện Biên Phủ ngày 1-5-1954, khi chiến thắng đã cận kề. Ông Thuyết bây giờ đã già, sống với một người con gáingoài năm mươi tuổi nhưng ở vậy, không lấy chồng và một anh con trai tật nguyền... “- Ở đâu cũng còn nhiều mất mát, đau thương, mà dẫu có bù đắp bao nhiêu vẫn không thể khỏa lấp được!”- Tôi cứ bị ám ảnh mãi bởi ý nghĩ ấy trong suốt cả chuyến đi... Chị Nguyễn Thị Chuyền kể cho chúng tôi nghe về cuộc sống hiện tại. * Hoạt động từ thiện- Không bao giờ là muộn cả! Có thể coi việc Báo Quảng Ninh cử một lúc ba đoàn công tác, do các đồng chí Tổng Biên tập và Phó Tổng Biên tập, trực tiếp làm trưởng đoàn, đến các địa phương Đông Triều, Vân Đồn, Bình Liêu, Hạ Long, để thăm và tặng quà cho các thương binh, gia đình liệt sĩ... trong dịp 27-7-2006 là sự “ra mắt” đầu tiên Quỹ Xã hội từ thiện của Báo Quảng Ninh. (Nếu không kể lần trao quà ngay tại trụ sở của Báo nhân dịp kỷ niệm Ngày Báo chí Việt Nam 21-6 vừa qua, cho các em học sinh giỏi xã Sơn Dương (Hoành Bồ), nơi Báo Quảng Ninh đã sơ tán trong những ngày chiến tranh chống Mỹ...). Thực ra, ý tưởng thành lập Quỹ đã có từ nhiều năm trước; nhưng vì nhiều lý do về mặt thủ tục, đến nay nó vẫn chưa chính thức được thành lập. Thế nhưng, ý tưởng này đã được nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, nhiều bạn đọc v.v.. cùng toàn thể cán bộ, phóng viên, công nhân viên của Báo hết sức đồng tình ủng hộ. Ngay trong dịp kỷ niệm Ngày báo chí Việt
