Năm 2012 được Quảng Ninh xác định là “Năm xây dựng chiến lược, quy hoạch và phát triển khoa học công nghệ”. Vì thế, hoạt động KH-CN được tỉnh đặc biệt quan tâm nhằm đưa KH-CN về đúng vị trí: Là sứ mệnh quan trọng, là nền tảng then chốt để phát triển, góp phần phấn đấu đến năm 2015 Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại.
Từ đột phá về chủ trương, chính sách
Trong vòng bốn tháng cuối năm 2011, các sự kiện về hoạt động KH-CN liên tục diễn ra, như: lãnh đạo Bộ KH-CN làm việc và ký kết chương trình phối hợp về KH-CN với UBND tỉnh; Lãnh đạo tỉnh làm việc với Sở KH-CN. Đặc biệt, tháng 11-2011, Đoàn công tác của Chính phủ do Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân làm Trưởng đoàn đã đến thăm và làm việc với tỉnh Quảng Ninh. Kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng đã khẳng định: “Quảng Ninh phải là mô hình tiên tiến về hoạt động KH-CN”. Đến cuối tháng 11-2011, tại hội nghị triển khai công tác xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, công tác quy hoạch và khoa học công nghệ, đồng chí Phạm Minh Chính, Bí thư Tỉnh uỷ đã nhấn mạnh, năm 2012, Quảng Ninh sẽ tập trung vào xây dựng chiến lược, quy hoạch và phát triển khoa học. Trước đó, ngày 18-11-2011, HĐND tỉnh cũng đã ra Nghị quyết số 20, quyết định mức đầu tư cho hoạt động KH-CN hàng năm từ 4 - 5% tổng chi ngân sách (tương đương 380 tỷ đồng) - một con số vượt bậc so với các giai đoạn trước đó. Có thể nói, những sự kiện vừa nêu đã thể hiện sự thay đổi mang tính đột phá trong tư duy chiến lược về KH-CN của tỉnh, tạo tiền đề để năm 2012 và trong những năm tiếp theo Quảng Ninh có sự bứt phá thực sự về KH-CN.
Bước sang năm 2012, những chủ trương, cơ chế chính sách, định hướng lớn nhằm đẩy mạnh hoạt động KH-CN đã được tỉnh ban hành. Đầu tiên và quan trọng nhất phải kể đến việc BCH Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 5-5-2012 “Về phát triển KH-CN tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020”. Đáng nói là, Quảng Ninh là một trong số ít các tỉnh trong cả nước ban hành Nghị quyết chuyên đề về KH-CN. Và Nghị quyết đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động của các cấp, các ngành, các địa phương cho đến các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh về hoạt động KH-CN.
Tiếp đó, UBND tỉnh ban hành 7 văn bản quy phạm pháp luật về KH-CN, nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao tiến bộ KH-CN trên địa bàn. Chẳng hạn như: Chương trình Xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm nông nghiệp tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015; Quy định về quản lý, sử dụng vốn đầu tư cho KH-CN tỉnh Quảng Ninh…. Hiện Sở KH-CN đang trình UBND tỉnh Dự thảo Quy định quản lý nhiệm vụ KH-CN tỉnh Quảng Ninh; đồng thời, tiếp tục hoàn thiện “Quy hoạch phát triển Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2020, tầm nhìn đến năm 2030” theo ý kiến kết luận của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ để báo cáo UBND tỉnh.
Đến những khởi đầu lạc quan
Năm 2012, hoạt động KH-CN của Quảng Ninh như được tiếp thêm sinh khí, từ đó có những bước phát triển vượt bậc cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Việc triển khai chương trình phối hợp hoạt động giữa Bộ KH-CN và tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011-2015 đã tạo bước chuyển biến lớn về công tác KH-CN. Năm 2012, Quảng Ninh đã được Bộ KH-CN phê duyệt và hỗ trợ cho triển khai 13 dự án thuộc Chương trình ứng dụng và chuyển giao tiến bộ KH-CN phục vụ phát triển nông thôn miền núi với tổng kinh phí hỗ trợ là 20,9 tỷ đồng; 8 dự án thuộc Chương trình phát triển tài sản trí tuệ. Bộ KH-CN cũng hỗ trợ Quảng Ninh xác định danh mục các dự án có sử dụng công nghệ mới đưa vào danh mục các Chương trình Quốc gia về KH-CN, như: 1 nhiệm vụ trong Chương trình cơ khí và tự động hoá; 3 nhiệm vụ trong Chương trình hỗ trợ đổi mới công nghệ; 1 nhiệm vụ trong Chương trình Hội nhập Quốc tế về KH-CN. Đây được đánh giá là sự hỗ trợ cao nhất từ trước đến nay của Bộ KH-CN dành cho tỉnh Quảng Ninh.
Bên cạnh đó, các nhiệm vụ KH-CN đã chuyển hướng tập trung chủ yếu vào đầu tư ứng dụng KH-CN phục vụ sản xuất, có sự tham gia, đối ứng nguồn vốn ngoài ngân sách. Sở KH-CN đã triển khai 32 nhiệm vụ KH-CN, trong đó có 19 nhiệm vụ chuyển tiếp từ năm 2011, 13 nhiệm vụ mới từ năm 2012 với tổng kinh phí là 10,86 tỷ đồng. Các nhiệm vụ đều được triển khai đảm bảo chất lượng và đúng tiến độ. Đặc biệt, tỉnh phê duyệt và chỉ đạo triển khai Chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015. Chương trình nhằm hỗ trợ phát triển sản xuất, quy hoạch vùng sản xuất, xây dựng tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất, chế biến và các điều kiện đảm bảo sản phẩm sạch, xác lập quyền sở hữu trí tuệ và các công cụ quản lý, phát triển thương hiệu, xây dựng phương án phát triển thị trường, đưa sản phẩm ra thị trường. Năm 2012, Sở KH-CN đã phối hợp với các địa phương, đơn vị tiến hành xây dựng thương hiệu cho 21 sản phẩm đặc sản của tỉnh, như: Chả mực Hạ Long; sá sùng Vân Đồn; na dai Đông Triều; rau an toàn Quảng Yên; gà Tiên Yên; chè Hải Hà; miến dong Bình Liêu v.v.. Dự kiến hết năm 2013, Quảng Ninh sẽ có 21 sản phẩm nông sản, đặc sản được công nhận về chỉ dẫn địa lý, xác định nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể...
Năm 2012 cũng đánh dấu sự ra đời của một số tổ chức KH-CN, đơn vị sự nghiệp công được hình thành, như Quỹ phát triển KH-CN; Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường chất lượng. Ngay những ngày đầu năm 2012, tỉnh đã phát động Hội thi Sáng tạo kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn lần I, thu hút sự “vào cuộc” của những tác giả có sáng kiến, giải pháp phục vụ việc phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn. Tháng 8-2012, Sàn giao dịch công nghệ và thiết bị tỉnh đi vào hoạt động đánh dấu mốc quan trọng cho việc hình thành và phát triển thị trường công nghệ trên địa bàn tỉnh, đóng vai trò hỗ trợ, tư vấn cho các tổ chức, doanh nghiệp và người dân chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KH-CN.
Quyết tâm xây dựng Quảng Ninh thành mô hình tiên tiến về ứng dụng tiến bộ KH-CN đang được thể hiện bằng hành động cụ thể; trong đó, năm 2012 được coi là năm mở đầu. Đây sẽ là bước đệm quan trọng để hoạt động KH-CN tiếp tục phát triển, trở thành “chìa khoá” cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong những năm tiếp theo.
Hoàng Nhi
