Sự học ở Quảng Đức

Một học sinh lớp 9loay hoay gần nửa tiếng đồng hồ vẫn không viết được tên mình; một học sinh khác không làm được phép tính cộng của học sinh lớp 3... Đó là chuyện ở Trường THCS Quảng Đức (Hải Hà). Từ đầu năm học đến nay, Trường đã có hơn 100 học sinh bỏ học,dù cho giáo viên của Trường cùng CBCS của Đồn BP 19 phải vất vả “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà đối tượng’’ để vận động học sinh ra lớp học.

Gần 4 giờ chiều, chúng tôi đến Trường THCS Quảng Đức - một trong những trường học có số học sinh bỏ học nhiều nhất trên địa bàn huyện Hải Hà. Dẫn chúng tôi thăm nơi làm việc và ăn nghỉ của thầy, trò nhà trường, một giáo viên trẻ bùi ngùi: ‘’Đấy các anh xem, trường không ra trường, lớp không ra lớp thế này thì làm sao chất lượng dạy và học có thể cao được. Việc học sinh bỏ học thường xuyên cũng là điều khó tránh khỏi. Năm học này, trên địa bàn xãcó 239 học sinh vào THCS, nhưng đến nay chỉ còn có 169 học sinh...’’.

Trường THCS Quảng Đức được thành lập từ năm học 2005-2006 trên cơ sở tách ra từ Trường tiểu học Quảng Đức. Hiện Trườngcó 8 phòng được xây dựng trên tổng diện tích gần 200m2 với mục đích ban đầu để làm phòng ở cho học sinh THCS ở những bản xa đến học theo diện bán trú dân nuôi, nhưng do không có trụ sở làm việc, nên Trường dành 3 phòng để làm việc. Thiếu phòng học, học sinh phải học nhờ 4 phòng của Trường Tiểu học Quảng Đức cạnh đó. Số lượng học sinh ở bán trú khá đông,12-14 em “nhồi nhét” vào một phòng khoảng hơn 20m2. Vào thăm một số phòng ở của các em,thấy thiếu thốn trăm bề, thậm chí một số giường ngủkhông có cả chăn, chiếu. Một cô giáo của Trường cho biết: ‘’Toàn bộ chăn, màn, chiếu của học sinh là do các thầy cô giáo nhà trường góp tiền mua. Nhưng vì lượng học sinh quá đông, nên hiện nay Trường mới lo được 32/64 bộ chăn màn cần phải mua cho các em. Học sinh đànhphải tự san sẻ vớinhau trong sinh hoạt không còn cách nào khác. Trong khiđókhoản tiền ngân sách hỗ trợ cho mỗi học sinh bán trú là 50 ngàn đồng/tháng, không hiểu vì sao vẫn không được cấp đều cho các em”. Tằng Tài Múi, học sinh lớp 7B nhà ở bản Cấu Lìm, vừa khâu lại góc chăn bị rách, vừa tâm sự: ‘’Chúng cháu đều biết việc học cái chữ là rất cần. Nhưng điều kiện sinh hoạt ở đây quá thiếu thốn, nhất là nguồn nước, vì vậy nhiều bạnkhi về nhà đã không muốn ra lớp học nữa. Phòng cháu cũng có một số bạn về nhà nhưng đến nay chưa thấy trở lại lớp học”.

Khi biết chúng tôi có ý định đến tìm hiểu một số gia đình có học sinh bỏ học, thầy Ninh Xuân Hùng bảo: ‘’Nếu vậythì phải đi ngay, bởi ban ngày gia đình họ đi nương làm rãyrất khó gặp’’. Lúc này trời đã chạng vạng tối, sương và gió lạnh buốt 2 bàn tay. Sau gần 30 phút ngồi xe máy vòng vèo qua những sườn đồigập ghềnh, khúc khuỷu, chúng tôi đến nhà Trưởng Tài Múi, học sinh lớp 9A, bản Lý Nà. Ngôi nhà nhỏ trống trơ,chẳng có gì đáng giá ngoài một chiếc ti vi đen trắng. Một bầy trẻ chừng 5 đến 8 tuổi đang ngồi dán mắt lên chiếc ti vi. Múi đang nấu ăn trong bếp,lưng địu đứa em gái nhỏ,thấy thầy giáo đến nhà với vài người lạ thì mắc cỡ tìm đường trốn.Trưởng A Sám, bố của Tài Múi, khoảng 50 tuổi đang ở ngoài vườn, thấy có khách đến, trở vào nhà chỉ vào 4bé gái gày gò,mặt mũi nhem nhuốc, nói: ‘’Tao đẻ được 5 đứa con gái, chán đời quá. Bọn con gái như con chim, lớn lên đi lấy chồng là mất. Tao phải quyết tâm đẻ cho được thằng con trai để chống gậy, khi nằm xuống mới yên tâm được’’. Khi chúng tôi hỏi tên và tuổi của 4 đứa con, thì A Sám phải tần ngần một lúc lâuvẫn nói không chính xác,chị vợ phải ‘’đính chính’’. “Nhà khó khăn thế này mà đẻ nhiều thì làm sao nuôi được con ăn học? A Sám hồn nhiên trả lời: ‘’ấy dà, trời sinh voi, trời sinh cỏ, tao có hơn 1 sào ruộng và hơn 2 ha quế, không đủ gạo ăn thì ăn cái này lo gì’’ - A Sám vừa nói vừa chỉ vào đống sắn đánh đống ở giữa sân. Theo lời chị Nỉ Tài Múi, mẹ của Trưởng Tài Múi thì ngoài làm ruộng, A Sám dành thời gian đi săn bắn trên rừng. Việc ăn học của con cái phó mặc cho vợ. Cứ vài ngày chồng về nhà đưa ít tiền mua gạo và chỉ đòi đẻ cho bằng được thằng con trai...

Phải động viên mãi Tài Múimới chịu vào nhà trò chuyện với chúng tôi. Là học sinhlớp 9, nhưngTài Múi loay hoay gần nửa tiếng cũng không viết nổi tên của mình. Một thầy giáo đi cùng thản nhiên: ‘’Duy trì được sĩ số là mừng lắm rồi, cònchất lượng ra sao không quan trọng’’(!). Đến thôn Cấu Lìm, ở đầu bản chúng tôi gặp Đặng Quý Sơn, học sinh lớp 6B của Trườngđang ngồi trên bờ ruộng chăn trâu. Thầy giáo Vũ Hữu Duy hỏi emtại sao mấy hôm nay không ra lớp học?. Em trả lờixin nghỉ học một tuần đi chăn trâu để cho bố mẹ đi rừng. Gặp bố Đặng Quý Sơn tại nhà, anh cho biết, vì chưa mua được áo đẹp nên Sơn không chịu đi học. ‘’Nó ở nhà đi phát rừng thuê mỗi ngày được 30.000 ngàn đồng, nó bảo đi học không ra tiền nên không muốn đi nữa’’. “Vậy gia đình không có biện pháp gì...?”. Chúng tôi không nhận được câu trả lời.

* Đâu là giải pháp

Đồng chí Hà Sơn Thư, Trưởng Phòng Giáo dục huyện Hải Hà thừa nhận tình trạng học sinh bỏ học,diễn ra nhiều nhất ở hai xã Quảng Đức và Quảng Sơn. Đếnnay (ngày 24-11) cán bộ xã, thầy cô giáo xã Quảng Đức đã vận độngđược 194 em trở lại lớp học; xã Quảng Sơn là 208/237 em.

Trước thực trạng trên, Phòng Giáo dục đã có những biện pháp chỉ đạo các trường vận động học sinh trở lạilớp, nhưng xem ra hiệu quả không cao. UBND huyện Hải Hà đã có quyết định thành lập đoàn kiểm tra về việc học sinh ra lớp trong năm học 2006-2007. Đoàn kiểm tra của huyện đã kiểm tra thực tế việc huy động học sinh ra lớp của hai xã Quảng Sơn và Quảng Đức, cùng với UBND các xã bàn biện pháp tổ chức huy động học sinh ra lớp. Một đồng chí lãnh đạo Huyện uỷ Hải Hà thừa nhận, nguyên nhân chính của tình trạng học sinh bỏ học là do bệnh thành tích đã tồn tại từ lâu trong hệ thống giáo dục trên địa bàn: nhiều học sinh tiểu học chưa đọc thông viết thạo vẫn cho tốt nghiệp để đảm bảo lượng học sinh bậc THCS. Các giải pháp trước mắtchỉ là tình thế. Về lâu về dài để nâng cao chất lượng giáo dục phải thực hiện giải pháp đồng bộ. Đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên; thay đổi phương pháp dạy và học; tuyên truyền làm thay đổi nhận thức của người dân về việc học v.v..