(Ông Đỗ Văn Thuấn, Giám đốc Sở GD-ĐT, trao đổi với phóng viên Báo Quảng Ninh)
- Nhiều ý kiến cho rằng, việc tổ chức tuyển sinh lớp 10 THPT bằng hình thức thi tuyển kết hợp với xét tuyển là một trong những nguyên nhân khiến cho kỳ tuyển sinh đầu năm trở nên “nóng” hơn, áp lực hơn. Quan điểm của ông về vấn đề này?
+ Bộ GD-ĐT cho phép các địa phương được lựa chọn 1 trong 3 phương thức tuyển sinh lớp 10 THPT. Đó là xét tuyển hoặc thi tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển và xét tuyển. Ngay từ năm đầu tiên tổ chức tuyển sinh lớp 10 THPT, Quảng Ninh đã lựa chọn phương thức thi tuyển kết hợp với xét tuyển. Thời điểm đó, ở một số vùng miền núi, đặc biệt khó khăn, tỉnh chủ trương là không tổ chức thi tuyển. Nhưng trong 3 năm gần đây, sau khi phân tích, nghiên cứu và đánh giá lại, Sở đã tham mưu với UBND tỉnh tổ chức thi tuyển trên phạm vi toàn tỉnh. So với 2 phương án là chỉ xét tuyển hoặc thi tuyển thì phương án thi tuyển kết hợp với xét tuyển tuy vất vả, phức tạp, nhưng vẫn là tối ưu nhất. Bởi hình thức này sẽ đánh giá được một cách toàn diện quá trình học tập, phấn đấu của học sinh một cách xác thực hơn. Với hình thức xét tuyển, có thể đánh giá được quá trình học 4 năm, nhưng lại không chú ý được sự tiến bộ, bứt phá, cố gắng của học sinh trong những năm cuối. Hình thức này còn phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả đánh giá của cấp THCS. Nếu việc đánh giá ở cấp THCS không khách quan sẽ làm sai lệch kết quả tuyển sinh vào lớp 10. Còn với hình thức thi tuyển sẽ sinh ra hiện tượng học lệch, học tủ, vì học sinh chỉ chú ý học 2 môn Văn, Toán.
Từ trước đến nay cứ mỗi lần thi cử là mỗi lần phụ huynh và học sinh lại lo lắng, áp lực. Nhưng phải khẳng định rằng, với phương án đã được lựa chọn và duy trì từ nhiều năm nay sẽ không gây ra áp lực, khi mà Sở GD-ĐT luôn quan tâm, chú trọng đến việc đảm bảo công bằng, khách quan trong tuyển sinh. Đây coi như là một kỳ kiểm tra, đánh giá suốt 9 năm của học sinh. Vì từ nhiều năm nay Bộ GD-ĐT đã chủ trương không tổ chức thi tốt nghiệp lớp 5 và lớp 9. Việc xét tốt nghiệp lớp 5 được giao cho giáo viên chủ nhiệm; tốt nghiệp lớp 9 giao cho giáo viên bộ môn và hiệu trưởng đánh giá. Phòng GD-ĐT chỉ là kiểm tra, phê duyệt. Cấp Sở cũng chỉ duyệt kết quả cuối cùng theo quy trình, chứ không thể đi rà soát từng trường hợp. Vì vậy, việc tổ chức thi tuyển sinh lớp 10 là cần thiết, nhưng để đảm bảo khách quan hơn thì kết hợp cả với xét tuyển là hợp lý nhất. Kỳ thi tuyển sinh năm nay cơ bản là không có gì mới so với những năm trước: Việc thi tuyển được tổ chức trên phạm vi toàn tỉnh; các thí sinh vẫn dự thi chung đề kể cả khối chuyên và không chuyên. Riêng với các thí sinh dự thi vào THPT chuyên Hạ Long, năm nay là năm thứ hai tiếp tục triển khai thi môn ngoại ngữ bắt buộc.
- Đảm bảo công bằng, khách quan trong tuyển sinh được thực thi như thế nào khi mà trong tỉnh có sự chênh lệch quá rõ giữa các vùng miền; các thí sinh dự thi đều thi chung đề..., thưa ông?
+ Vận dụng tinh thần của kỳ thi tốt nghiệp, Sở GD-ĐT đã chỉ đạo việc ra đề thi không được quá khó, đánh đố học sinh. Đề thi bao giờ cũng phải đảm bảo 3 phần. Một phần dành cho thí sinh có học lực trung bình; một phần kiến thức vận dụng ở mức độ khá và phần vận dụng kiến thức ở mức độ giỏi. Với cấu trúc đề thi như vậy, đều phù hợp với học sinh ở miền núi, thành thị, học sinh có học lực từ trung bình trở lên. Bên cạnh đó, để đảm bảo chính sách an sinh xã hội với những trường công lập có nhiều vùng tuyển khác nhau, Sở GD-ĐT chỉ đạo các phòng GD-ĐT tham mưu cho các địa phương phân vùng tuyển sinh. Vì thế mà có chuyện, ở những vùng thuận lợi, các trường chỉ có 1 điểm chuẩn xét tuyển, nhưng ở vùng khó khăn có trường có 2 điểm chuẩn, thậm chí là 3 điểm chuẩn để xét tuyển. Với việc phân vùng tuyển, trên cơ sở đó có điểm chuẩn cho từng vùng sẽ đảm bảo đủ chỉ tiêu tuyển sinh cho những vùng kinh tế chậm phát triển, tránh tình trạng những em ở vùng thuận lợi lại chiếm mất chỉ tiêu vào các trường công lập của những em ở vùng khó khăn.
Học - thảo luận theo nhóm ở Trường THPT Trần Phú (TP Móng Cái).
- Tại hội nghị tổng kết 10 năm phát triển các trường ngoài công lập (NCL), đại diện các trường đã rất bức xúc cho rằng ngành GD-ĐT có cơ chế “xin - cho” để các trường công lập vượt chỉ tiêu tuyển sinh, khiến cho việc tuyển sinh của các trường NCL đã khó lại càng thêm khó. Ngành đã xử lý như thế nào, thưa ông?
+ Trước hết tôi cảm ơn và rất mừng khi được nghe những ý kiến đóng góp thẳng thắn từ các trường NCL. Thông tin mà các trường NCL phản ánh có xảy ra ở một số điểm nóng. Tuy nhiên, qua kiểm tra, tôi có thể khẳng định là số lượng không nhiều. Chủ yếu số phải giải quyết ngoài quy chế là con gia đình chính sách, thương binh, liệt sỹ, người có công; một số trường hợp khác là các trường hợp chuyển trường theo điều kiện gia đình.
Trong thực tế, nhu cầu tuyển sinh vào các trường công lập, các trường trọng điểm ở các địa phương, nhất là vùng đô thị vẫn luôn là điểm nóng. Bởi nhu cầu xã hội thì cao mà điều kiện cơ sở vật chất thì có hạn. Tiếp thu ý kiến phản ánh của các trường NCL, năm nay Sở sẽ kiên quyết chỉ đạo bộ phận tuyển sinh kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hơn các trường hợp đề nghị giải quyết sau tuyển sinh, để tránh tình trạng tuyển sinh vượt chỉ tiêu ở các trường công lập.
- Theo chủ trương của Bộ GD-ĐT là không duy trì trường chuyên, lớp chọn trong các trường phổ thông. Nhưng hiện nay, ở những vùng đô thị, trường chuyên, lớp chọn vẫn tồn tại, đã tạo ra những áp lực cho kỳ tuyển sinh, nhất là đối với cấp tiểu học, THCS. Ông có ý kiến gì về vấn đề này?
+ Chủ trương của Bộ từ nhiều năm nay đã bỏ việc tổ chức trường chuyên, lớp chọn. Ngành đã chỉ đạo thực hiện nghiêm túc chủ trương này. Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, từ nhu cầu thực tế, nhiều trường, nhiều địa phương đã hình thành nên mô hình trường trọng điểm. Thuật ngữ mà hiện nay xã hội vẫn dùng là “trường chuyên, lớp chọn” thực chất đó là mô hình trường trọng điểm đối với cấp THCS. Những trường trọng điểm này được đầu tư nhiều hơn về cơ sở vật chất, đội ngũ để tạo ra mô hình trường có đủ các điều kiện cao để đáp ứng nhu cầu giảng dạy, học tập cho giáo viên, học sinh. Còn chương trình giáo dục thì được học như mọi trường khác.
Việc các cơ sở giáo dục có chất lượng khác nhau, đầu tư cơ sở vật chất khác nhau là kết quả của quá trình cạnh tranh lành mạnh, tự chủ trên cơ sở những đầu tư của Nhà nước. Điều này đã tạo nên những áp lực không đáng có cho mùa tuyển sinh. Các bậc phụ huynh nên căn cứ vào năng lực của con em, khả năng điều kiện kinh tế của gia đình để lựa chọn những cơ sở giáo dục phù hợp. Thông thường khi chọn trường, chọn lớp cho con, các phụ huynh mới chỉ tính đến một vế: Môi trường học tập để con cố gắng vươn lên, mà chưa tính đến vế thứ hai: Sức ép, áp lực học trong môi trường này dễ gây tâm lý chán nản, tự ti. Đây là tác dụng ngược của việc chọn trường, chọn lớp. Việc chọn trường, chọn lớp của phụ huynh sẽ dẫn đến tình trạng học trái tuyến, gây lãng phí trong đầu tư cơ sở vật chất của Nhà nước cho các trường học. Trong quy hoạch phát triển, tỉnh đã tính đến số dân, khoảng cách để bố trí, xây dựng quy mô, số lượng các trường học; nếu học trái tuyến nhiều, sẽ có trường bị quá tải, có những trường lại không đủ số lượng học sinh. Với những trường quá tải thì không những không đáp ứng được nhu cầu tạo môi trường điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ cho giảng dạy, mà còn khó có thể nâng cao chất lượng giáo dục, vì số học sinh/lớp quá đông, giáo viên sẽ không có điều kiện gần gũi để quan tâm, trao đổi đến từng học sinh. Ngược lại ở những nơi mà cơ sở vật chất được đầu tư tốt, nhưng vắng học sinh, sẽ gây lãng phí và dễ xuống cấp. Việc học trái tuyến cũng khiến cho phụ huynh, học sinh phải di chuyển đi lại xa, tạo ra những khó khăn không đáng có.
- Xin cảm ơn ông!
