Trong những năm gần đây, tỉnh đã có nhiều chính sách, chương trình, dự án nhằm tăng cường ứng dụng KHCN vào sản xuất nông nghiệp, nhất là lĩnh vực trồng trọt theo hướng hiện đại, ưu tiên cho các cây trồng phát huy được thế mạnh của các địa phương và có thị trường ổn định. Qua đó đã góp phần tăng năng suất và giá trị sản phẩm.
Từ năm 2010 đến nay, tỉnh đã phê duyệt 38 nhiệm vụ, dự án đầu tư, ứng dụng tiến bộ KHCN trong lĩnh vực trồng trọt, với kinh phí hàng chục tỷ đồng. Nhiều đề tài, dự án tạo ra các sản phẩm mới, công nghệ mới; đưa các giống cây trồng có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện đặc thù của từng địa phương được áp dụng có hiệu quả vào sản xuất và kinh doanh, như: Mô hình sản xuất giống và trồng rừng thâm canh keo tai tượng; mô hình nhân giống, nuôi trồng, chế biến nấm ăn và nấm dược liệu quy mô công nghiệp; mô hình sản xuất rau an toàn theo hướng VietGAP tại TP Cẩm Phả; mô hình sản xuất hoa chất lượng cao; mô hình sản xuất cây dược liệu; phát triển giống hoa mai vàng Yên Tử; mô hình vải chín sớm Bình Khê; nghiên cứu phục tráng giống mía tím chất lượng cao tại miền Đông...
HTX Rau - Hoa - Cây cảnh Việt Hưng (TP Hạ Long) là một trong “điểm sáng” ứng dụng KHCN, khi quyết tâm trồng thử nghiệm thành công các loại hoa chất lượng cao. Bà Đinh Thị Nguyệt, Chủ nhiệm HTX Việt Hưng cho biết: Từ năm 2012, tỉnh đã triển khai Dự án “Ứng dụng KHCN xây dựng mô hình sản xuất hoa chất lượng cao tại tỉnh Quảng Ninh” tại HTX Việt Hưng. Dự án được Viện Nghiên cứu rau quả Hà Nội chuyển giao công nghệ. Qua đó, HTX đã tiếp nhận thành công 4 quy trình công nghệ để sản xuất 3 loại hoa chất lượng cao gồm lan hồ điệp, lily và hồng môn; đào tạo được 10 kỹ thuật viên cơ sở; tập huấn cho 100 nông dân vùng dự án nắm vững kỹ thuật sản xuất các loại hoa trên. Trong quá trình thực hiện dự án, HTX đã đón hơn 100 tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh đến tham quan, học tập kinh nghiệm. Hiện HTX tiếp tục duy trì và mở rộng quy mô sản xuất và trồng thêm một số loại hoa khác như hoa chậu, hoa thảm...; chăm sóc thuận tiện, không tốn diện tích, chi phí thấp mà hiệu quả rất cao.
Phát triển cây dược liệu là hướng đi mới của Quảng Ninh. Năm 2012, tỉnh đã hỗ trợ, đầu tư mô hình trồng 3 loại cây dược liệu (ba kích, hoài sơn, giảo cổ lam) của Dự án “Ứng dụng KHCN trồng và chế biến cây dược liệu tại tỉnh Quảng Ninh” tại Công ty TNHH Nuôi trồng, Sản xuất và Chế biến dược liệu Đông Bắc. Đây là một trong những doanh nghiệp đầu tiên trên địa bàn tỉnh trồng, chế biến các sản phẩm từ cây dược liệu. Sau 2 năm triển khai thực hiện, mô hình đã trồng được 9,3ha cây dược liệu. Công ty đã thu hoạch được các cây giảo cổ lam và hoài sơn, riêng cây ba kích vẫn trong giai đoạn sinh trưởng và phát triển củ. Cùng với đó, từ năm 2013 Công ty đầu tư dây chuyền sản xuất, chế biến 7 sản phẩm thực phẩm chức năng từ các loại cây dược liệu; trong đó có 4 sản phẩm trà túi lọc, 3 loại thuốc dạng viên nang. Năm 2014 Công ty sản xuất và cung ứng ra thị trường 1,5 triệu gói trà túi lọc và 1,4 triệu viên nang, tổng doanh thu 1,2 tỷ đồng.
Dự án ứng dụng KHCN xây dựng mô hình “Nhân giống, nuôi trồng, chế biến nấm ăn và nấm dược liệu quy mô công nghiệp tại tỉnh Quảng Ninh” được thực hiện tại Công ty TNHH Long Hải (phường Kim Sơn, TX Đông Triều) từ tháng 9-2012 với kinh phí 13 tỷ đồng. Công ty đã đầu tư 2.000m2 nhà xưởng, 25 phòng lạnh để trồng 10 loại nấm theo quy trình công nghiệp khép kín, quy mô sử dụng 800 tấn nguyên liệu các loại, sản lượng 200 tấn nấm tươi/năm. Đồng thời, Công ty tiếp nhận, chuyển giao thành công 18 quy trình công nghệ sản xuất các loại nấm linh chi, sò, rơm, mỡ, đùi gà, kim châm, trân châu, chân dài và mộc nhĩ do Trung tâm Công nghệ sinh học thực vật (Viện Di truyền nông nghiệp, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) chuyển giao. Đến nay, Công ty đã tiếp nhận và làm chủ được quy trình công nghệ nhân giống cấp 1, 2, 3 đến sản xuất nấm. Đồng thời, Công ty đã chuyển giao KHCN các giống nấm linh chi, nấm sò cho các hộ dân sản xuất phân tán theo mùa vụ tại các xã, phường Yên Đức, Nguyễn Huệ, Mạo Khê, Kim Sơn (TX Đông Triều).
Mặc dù KHCN đã góp phần quan trọng nâng cao năng suất, giá trị các sản phẩm nông nghiệp, nhất là lĩnh vực trồng trọt; tuy nhiên để KHCN thực sự tạo ra bước đột phá trong sản xuất và tái cơ cấu nông nghiệp của tỉnh, theo ông Phạm Việt Trung, Giám đốc Công ty TNHH Nuôi trồng, Sản xuất và Chế biến dược liệu Đông Bắc thì tỉnh cần có chiến lược đầu tư dài hạn, thay đổi tập quán canh tác truyền thống của người dân; đầu tư nâng cao chất lượng, giá trị kinh tế các sản phẩm nông nghiệp chủ lực; đẩy mạnh việc nghiên cứu ứng dụng tiến bộ KHCN theo nhu cầu thị trường; tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư sản xuất nông nghiệp; quy hoạch các vùng sản xuất hàng hoá để thuận lợi cho việc nghiên cứu ứng dụng KHCN cao vào sản xuất hướng đến mục tiêu xuất khẩu.
Tường Vi
