Trước những thách thức về môi trường, diện tích nuôi trồng, đánh bắt ngày càng thu hẹp, hàng rào kỹ thuật của các nước nhập khẩu thủy sản ngày càng khắt khe… thì việc tăng cường các giải pháp về khoa học và công nghệ (KH&CN) trong nuôi trồng, chế biến, xuất khẩu được xem là tiền đề vững chắc để tạo đột phá cho ngành thủy sản của Quảng Ninh.
Những năm gần đây, việc đẩy mạnh ứng dụng KH&CN vào nuôi trồng, đánh bắt, chế biến thủy sản đã và đang được các hộ nuôi trồng, cơ sở sản xuất và chủ tàu trong tỉnh quan tâm với nhiều biện pháp, giải pháp. Tiêu biểu như: Nuôi thủy sản theo công nghệ vi sinh, công nghệ chọn giống, công nghệ một giai đoạn, 2 giai đoạn, nuôi tuần hoàn… Hay công nghệ dò ngang, lắp đặt các thiết bị thông tin liên lạc tích hợp định vị vệ tinh cho tàu cá, trạm bờ trong đánh bắt thủy sản; áp dụng vật liệu mới HDPE, Composit… bền vững, thân thiện môi trường.
Dù vậy trên thực tế, các vùng nuôi trồng thủy sản đa phần vẫn ở quy mô nhỏ lẻ, chưa hình thành nhiều vùng nuôi tập trung có áp dụng công nghệ cao. Hiện tỉnh mới có một khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao về thủy sản tại huyện Đầm Hà, đưa vào hoạt động đầu năm 2019. Bên cạnh đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về quy trình nuôi trồng, đánh bắt, khai thác, chế biến sản phẩm thủy sản cũng vẫn còn hạn chế. Dẫn đến tổn thất sau thu hoạch trong khai thác vẫn chiếm tỷ lệ cao, khoảng 30 - 35%, sản phẩm mới chủ yếu bán dưới dạng thô nên giá bán thấp, không gia tăng được giá trị sản phẩm… Vì vậy, hầu hết các sản phẩm thủy sản mới chỉ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, một số thì vươn được ra Nhật Bản, EU, Hàn Quốc, nhưng thiếu tính bền vững. Đáng buồn là thời điểm tháng 6 vừa qua, khi Trung Quốc siết chặt chính sách biên mậu đối với mặt hàng thủy sản, hơn 2.000 cơ sở nuôi tôm đã đối mặt với tình trạng bán lẻ và chịu giá thấp để tiêu thụ trong nội địa.
Ngoài ra, những mâu thuẫn về không gian phát triển, biến đổi khí hậu, môi trường sinh thái cũng khiến diện tích nuôi trồng ven bờ ngày càng thu hẹp. Theo tính toán của ngành Nông nghiệp, đến năm 2025, diện tích nuôi trồng ven bờ toàn tỉnh giảm khoảng 9.500ha, chiếm 45% diện tích nuôi trồng hiện nay.
Để giải quyết bài toán này, ngành NN&PTNT xác định giải pháp quan trọng là đẩy mạnh KH&CN vào các lĩnh vực quản lý, nuôi trồng, chế biến, khai thác thủy sản. Ông Đỗ Đình Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Sở NN&PTNN, cho biết: Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tập trung phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững, ưu tiên nuôi thâm canh, nuôi công nghệ cao, nuôi có chứng nhận VietGAP, ASC, GlobalGAP, BAP… để đảm bảo 100% cơ sở nuôi, vùng nuôi các đối tượng nuôi chủ lực đảm bảo chất lượng ATTP. Đồng thời, đẩy mạnh nuôi trồng thủy sản trên biển, vùng biển xa bờ theo quy mô công nghiệp với công nghệ hiện đại, sử dụng vật liệu bền vững HDPE, Composit…
Giai đoạn tới, ngành cũng sẽ đầu tư hệ thống quan trắc môi trường và cảnh báo dịch bệnh thủy sản, các cơ sở chẩn đoán xét nghiệm bệnh thủy sản; hoàn thiện và vận hành ổn định khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cấp tỉnh về thủy sản tại huyện Đầm Hà. Phấn đấu đến năm 2025 có ít nhất 3 khu, vùng nuôi trồng thủy sản được công nhận là vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Trong khai thác, ưu tiên đầu tư, ứng dụng KH&CN để quản lý tàu thuyền theo hướng 100% tàu cá vùng khơi đặt thiết bị giám sát hành trình; chú trọng đầu tư hiện đại hoá tàu cá để nâng cao năng suất, giảm chi phí, sức lao động. Đồng thời, thu hút nguồn lực, khuyến khích đầu tư, ứng dụng công nghệ tiên tiến trong bảo quản sản phẩm, chế biến đa dạng hóa sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng cao như: Thực phẩm chức năng, sản phẩm ăn liền…
Nguyên Ngọc
[links()]
