Bằng sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt và hết sức hiệu quả của cả hệ thống chính trị, tỉnh Quảng Ninh đã chủ động vượt qua thách thức, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị trên tất cả các lĩnh vực đời sống, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại... Một trong những yếu tố hết sức quan trọng tạo nên sự thành công nói trên đến từ sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả giữa các thiết chế quyền lực ở địa phương.
Phương pháp khoa học, đồng bộ
Hoạt động của Đoàn ĐBQH, HĐND, MTTQ và các cấp chính quyền tuy có sự khác nhau về chức năng, nhiệm vụ, nhưng có mối quan hệ mật thiết, tạo thành một hệ thống nhất. Mọi hoạt động đều hướng đến mục tiêu vì sự phát triển của đất nước và hạnh phúc của nhân dân.
Phát huy truyền thống đoàn kết, đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động, những năm qua tại Quảng Ninh, sự đồng hành chặt chẽ giữa 4 cơ quan là Đoàn ĐBQH, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ tỉnh đã được triển khai khá toàn diện trên các lĩnh vực cụ thể. Bao gồm từ việc tổ chức lấy ý kiến đóng góp xây dựng luật, nghị quyết, phổ biến, giáo dục pháp luật; tổ chức các kỳ họp HĐND; hoạt động giám sát, khảo sát và tái giám sát việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát; hoạt động tiếp xúc cử tri; tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh của công dân; cho đến công tác bầu cử ĐBQH, đại biểu HĐND... Nguyên tắc phối hợp bảo đảm tính thống nhất, tuân thủ đúng trình tự, thủ tục, thời hạn giải quyết công việc theo quy định của Đảng, Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước.
Theo Hiến pháp năm 2013, HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân địa phương, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên. Còn UBND ở cấp địa phương do HĐND cùng cấp bầu là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm trước HĐND và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên. UBND thực hiện chức năng quản lý nhà nước, thực thi pháp luật ở địa phương, góp phần bảo đảm sự chỉ đạo, quản lý thống nhất trong bộ máy hành chính nhà nước từ tỉnh đến cơ sở.
Thực tiễn của Quảng Ninh cho thấy, HĐND và UBND tỉnh luôn có mối quan hệ phối hợp chặt chẽ. Trong đó, HĐND có vai trò định hướng và giám sát, còn UBND là cơ quan thực thi. HĐND đưa ra các quyết sách, trong khi UBND là cơ quan thực hiện các quyết sách đó, đồng thời giải trình với HĐND về hiệu quả của các hoạt động đã triển khai. Hai bên thường xuyên trao đổi, chia sẻ thông tin, phối hợp trong xử lý, giải quyết công việc giữa Thường trực HĐND, lãnh đạo UBND và các cơ quan chuyên môn.
Đối với các kỳ họp HĐND tỉnh, trách nhiệm của UBND tỉnh là chỉ đạo các sở, ngành phối hợp chặt chẽ với các ban HĐND trong việc chuẩn bị kỹ lưỡng nội dung trình; chủ động nghiên cứu, tiếp thu ý kiến đóng góp trong quá trình xây dựng và hoàn thiện các tờ trình, báo cáo, nghị quyết. Còn UBND tỉnh chịu trách nhiệm chủ yếu trong việc triển khai tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND và chịu trách nhiệm báo cáo công tác trước HĐND cùng cấp. Trong quá trình đó, HĐND giám sát các hoạt động của UBND và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND.
Theo Điều 43, Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 quy định, Đoàn ĐBQH là tổ chức của các ĐBQH được bầu tại một tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, hoặc được chuyển đến công tác tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Nhiệm vụ, quyền hạn của Đoàn ĐBQH tỉnh là phối hợp với Thường trực HĐND, Ủy ban MTTQ ở địa phương trong việc tổ chức, bảo đảm các điều kiện ĐBQH tiếp xúc cử tri với những hình thức phù hợp; tham gia và phối hợp các hoạt động giám sát tại địa phương; theo dõi, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân mà đại biểu và Đoàn ĐBQH có thẩm quyền giải quyết. Đồng thời có nhiệm vụ thảo luận về dự án luật, pháp lệnh và các dự án theo yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội...
Công tác phối hợp giữa Đoàn ĐBQH, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ tỉnh có thể thấy rõ ở việc các bên thường xuyên giữ mối liên hệ công tác, cung cấp, trao đổi thông tin, tài liệu có liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của mỗi bên để phối hợp, triển khai thực hiện nhiệm vụ khi có yêu cầu. Đoàn ĐBQH, Thường trực HĐND, Ủy ban MTTQ tỉnh thường xuyên theo dõi, đôn đốc UBND tỉnh, các sở, ngành, chính quyền địa phương trong việc giải quyết, trả lời đơn thư. Trong trường hợp cần thiết, Thường trực HĐND tỉnh phối hợp với Đoàn ĐBQH tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh tổ chức làm việc với các cơ quan liên quan về việc giải quyết đơn thư của công dân. UBND tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo các sở, ngành chuyên môn trong việc rà soát, kiểm tra, đôn đốc thực hiện những kiến nghị tại các báo cáo kết quả giám sát, khảo sát của Đoàn ĐBQH, HĐND, Thường trực HĐND, các ban HĐND, tổ đại biểu HĐND, Ủy ban MTTQ tỉnh và báo cáo kết quả triển khai thực hiện các kết luận giám sát, khảo sát theo quy định.
Tại Điều 116, Hiến pháp năm 2013 nêu rõ: “HĐND, UBND thực hiện chế độ thông báo tình hình mọi mặt của địa phương cho MTTQ Việt Nam và các đoàn thể nhân dân, lắng nghe ý kiến, kiến nghị của các tổ chức này về xây dựng chính quyền và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương; phối hợp với MTTQ Việt Nam và các đoàn thể nhân dân động viên nhân dân cùng Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa phương”. Đồng thời quy định rõ: “Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam và người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương được mời tham dự các kỳ họp HĐND và được mời tham dự hội nghị UBND cùng cấp khi bàn các vấn đề có liên quan”.
Với vai trò của mình, hằng năm, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh đều quán triệt, ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn đến MTTQ các cấp trong tỉnh về việc nắm bắt, tập hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân. Đồng thời, MTTQ tỉnh cũng phối hợp với các tổ chức thành viên, Đoàn ĐBQH, HĐND, UBND tỉnh trong xây dựng, ban hành kế hoạch và tổ chức các cuộc tiếp xúc cử tri trước và sau các kỳ họp Quốc hội, kỳ họp HĐND tỉnh. Trên cơ sở những ý kiến, kiến nghị của cử tri tại các buổi tiếp xúc, MTTQ tỉnh thống nhất với Đoàn ĐBQH tỉnh và HĐND tỉnh về tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri để trình tại các kỳ họp, xây dựng phụ lục chi tiết ý kiến, kiến nghị kèm theo. Do đó, các ý kiến được tổng hợp đầy đủ, có trọng tâm, trọng điểm và được phản ánh đầy đủ tại các kỳ họp Quốc hội và HĐND tỉnh. Ngoài ra, MTTQ các cấp tăng cường cán bộ xuống địa bàn để nắm bắt tình hình tư tưởng của cử tri và nhân dân, nhằm thu thập thông tin trực tiếp, lắng nghe ý kiến của người dân, từ đó phản ánh và kiến nghị đến cấp ủy, chính quyền địa phương để giải quyết các vấn đề dân sinh.
Rõ hiệu quả, vì lợi ích của nhân dân
Trên cơ sở hiến định, luật định và yêu cầu nhiệm vụ đặt ra từ thực tiễn Quảng Ninh, thời gian qua Đoàn ĐBQH, HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ tỉnh đã nỗ lực, đoàn kết phối hợp chặt chẽ toàn hệ thống chính trị, hoàn thành trọng trách được giao, không ngừng củng cố niềm tin của nhân dân, cử tri. Hoạt động phối hợp giữa các đơn vị được chú trọng và ngày càng nâng tầm đã có tác dụng thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của mỗi cơ quan nói riêng và của hệ thống chính trị nói chung, đảm bảo phù hợp, hoạt động nhịp nhàng, không chồng lấn, không bỏ sót. Chất lượng ý kiến tham gia vào các dự án luật ngày càng nâng cao; các nghị quyết của HĐND tỉnh ban hành đã thể chế hóa được quan điểm lãnh đạo của Tỉnh ủy. Từ đó thể hiện sự thống nhất, quyết tâm cao thực hiện các nhiệm vụ của tỉnh, góp phần vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Đơn cử như trong công tác xây dựng chính sách, pháp luật, trước mỗi kỳ họp Quốc hội, Đoàn ĐBQH tỉnh tổ chức các hội nghị lấy ý kiến góp ý vào các dự án luật, mời Thường trực HĐND tỉnh, các ban HĐND tỉnh tham dự. Đối với những dự án luật có phạm vi, đối tượng rộng, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, cần phải lấy ý kiến rộng rãi, Đoàn ĐBQH tỉnh phối hợp chặt chẽ với Thường trực HĐND tỉnh xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai lấy ý kiến, sau đó tổng hợp, thống nhất nội dung cần kiến nghị sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp. Khi Đoàn ĐBQH tỉnh chủ trì làm việc với Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh thì những bất cập, vướng mắc trong thi hành pháp luật trên địa bàn tỉnh sẽ được tổng hợp đầy đủ, khách quan để kiến nghị đề xuất tới Quốc hội và các bộ, ngành Trung ương.
Ngược lại, trên cơ sở tiếp thu tinh thần đổi mới của Quốc hội, công tác chuẩn bị các kỳ họp HĐND tỉnh được tiến hành chu đáo, kỹ lưỡng. Những kinh nghiệm hay, những bài học quý tại kỳ họp Quốc hội đã được Đoàn ĐBQH tỉnh thông tin, trao đổi với Thường trực HĐND tỉnh để nghiên cứu, học tập. Các kỳ họp của HĐND tỉnh, các phiên họp của Thường trực HĐND tỉnh đều có sự tham dự của lãnh đạo Đoàn ĐBQH tỉnh. Cũng trong việc chuẩn bị tổ chức các kỳ họp, giữa HĐND và UBND tỉnh có sự phối hợp chặt chẽ từ khâu UBND xây dựng dự thảo báo cáo, nghị quyết để trình xin chủ trương của Thường trực HĐND tỉnh, đến các bước thẩm tra, xem xét thông qua... Hay như trong việc tổ chức thực hiện nghị quyết của HĐND sau khi ban hành, UBND đã chủ động phối hợp với Thường trực HĐND, các ban của HĐND để đảm bảo các bước triển khai đúng, kịp thời, phù hợp. Sau đó thông qua công tác giám sát, HĐND sẽ phát hiện những hạn chế, bất cập trong công tác chỉ đạo, điều hành của UBND để chấn chỉnh, xử lý theo quy định...
Nhờ làm tốt công tác phối hợp, công tác tổ chức tiếp xúc cử tri ngày càng nâng dần về chất lượng; hoạt động phối hợp để tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý đơn thư, khiếu nại, tố cáo của công dân và tổng hợp, phản ánh, giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri có nhiều đổi mới, chuyển biến tích cực qua từng năm. Hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Đoàn ĐBQH, HĐND và Ủy ban MTTQ tỉnh ngày càng được tăng cường, theo hướng giám sát có trọng tâm, trọng điểm, kịp thời phát hiện những tồn tại, vướng mắc... Sự phối hợp còn đảm bảo cho việc tránh chồng chéo trong giám sát; chú trọng giám sát việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát. Định kỳ hằng năm (hoặc khi cần thiết), Thường trực HĐND tỉnh chủ trì, phối hợp với Đoàn ĐBQH tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh làm việc với UBND tỉnh để nghe báo cáo kết quả tiếp công dân, giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân do Đoàn ĐBQH tỉnh, ĐBQH, Thường trực HĐND tỉnh, các ban HĐND tỉnh, đại biểu HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh chuyển đến.
Báo cáo tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Quy chế phối hợp công tác giai đoạn 2021-2025 giữa UBND tỉnh và Ủy ban MTTQ tỉnh cho thấy những kết quả rõ nét trên nhiều nội dung trọng tâm. Bao gồm: Phối hợp tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và của tỉnh; phối hợp triển khai thực hiện các chương trình mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới; phối hợp trong hoạt động giám sát, phản biện xã hội, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xây dựng chính quyền địa phương. Công tác phối hợp được duy trì thường xuyên, toàn diện, đồng bộ, thiết thực, hiệu quả; bám sát nhiệm vụ chính trị và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; tôn trọng chức năng, thẩm quyền của mỗi bên, hỗ trợ lẫn nhau nhưng không làm thay. Trong đó, lấy hiệu quả thực tế và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo; đổi mới cách làm theo hướng linh hoạt, sáng tạo; bảo đảm công khai, minh bạch trong phối hợp.
Với tinh thần đó, vừa qua UBND tỉnh và Ủy ban MTTQ tỉnh đã tiến hành ký kết Quy chế phối hợp công tác giai đoạn 2026-2030 để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn tới, công tác phối hợp cần được nâng lên tầm cao mới, thực chất hơn, chặt chẽ hơn, đồng bộ hơn, hướng mạnh về cơ sở. Trong đó xác định, quy chế phối hợp là “cơ chế liên kết hành động”, bảo đảm rõ việc - rõ trách nhiệm - rõ đầu mối - rõ sản phẩm, khắc phục tình trạng hình thức, chồng chéo; kịp thời thống nhất xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của hai bên.
Nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030, công tác phối hợp tập trung cao cho công tác bầu cử; đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận xã hội, củng cố thế trận lòng dân; nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Đồng thời tiếp tục tạo đột phá trong tiếp công dân, đối thoại, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, xử lý các vụ việc phức tạp ngay từ cơ sở; giữ vững và nâng cao chất lượng quản trị, hành chính công; tăng cường giám sát việc thực thi công vụ, đạo đức công vụ, nhất là ở cấp cơ sở; lấy người dân làm trung tâm phục vụ...
Quảng Ninh đang triển khai đồng bộ, quyết liệt Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Trung ương. Với sự vào cuộc đồng bộ, phối hợp hiệu quả của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ của các tầng lớp nhân dân, tin tưởng rằng quê hương Vùng mỏ sẽ tiếp tục phát huy tiềm năng, khơi thông nguồn lực để phát triển nhanh, bền vững, hòa chung nhịp bứt phá của cả nước trong kỷ nguyên mới.
