Trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường, Quảng Ninh đã chủ động điều chỉnh các giải pháp phòng, chống thiên tai. Từ thực tiễn đặt ra, tỉnh tập trung chuyển từ bị động ứng phó sang chuẩn bị từ sớm, từ xa, nhất là thay đổi tư duy từ “chờ lệnh” sang “chủ động hành động”, nhằm hạn chế thấp nhất rủi ro và bảo đảm an toàn cho người dân.
Theo nhận định của Trung ương, dự báo số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trong năm 2026 có khả năng ít hơn trung bình nhiều năm và thấp hơn đáng kể so với năm 2025. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh vẫn cao, có thể xuất hiện những giai đoạn dài không có bão, sau đó bão lại hình thành và tăng cường nhanh trong thời gian ngắn (tiềm ẩn nguy cơ siêu bão), gây tác động lớn. Nắng nóng đến sớm và có xu hướng gia tăng cả về cường độ và thời gian kéo dài; trong khi đó, các hiện tượng giông, lốc, sét, mưa đá có thể xuất hiện mạnh trong các thời kỳ chuyển mùa. Đáng chú ý, xu thế mưa hiện nay là mưa cường độ lớn trong thời gian ngắn, dễ gây ngập lụt và gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất.
Trước những nguy cơ này, Quảng Ninh tiếp tục quán triệt nghiêm túc quan điểm chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh về phòng, chống thiên tai. Đồng thời, nêu cao tinh thần và trách nhiệm của người đứng đầu, lấy phương châm “Chủ động phòng ngừa - Dự báo chính xác - Kịp thời cảnh báo - Ứng phó kịp thời, hiệu quả - Khắc phục hiệu quả - An toàn, an dân” làm chủ đạo. Tỉnh quyết tâm bảo đảm tuyệt đối an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân với tinh thần không để chết người do bão, giông, lốc...; không để ngập lụt do mưa.
Chỉ đạo về công tác phòng, chống thiên tai, đồng chí Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các cấp, các ngành, địa phương xác định việc phòng, chống thiên tai phải được thực hiện “đúng nơi, đúng chỗ” tránh lãng phí và đảm bảo hiệu quả. Trong đó, phải coi trọng khâu rà soát, nhận định, đánh giá và dự báo. Nếu dự báo thiếu chính xác, mọi phương án phía sau đều khó phát huy hiệu quả, thậm chí không bảo vệ được người dân. Từ thực tế đã trải qua, tỉnh yêu cầu từng địa phương phải nhìn lại đầy đủ các loại hình thiên tai từng xảy ra trên địa bàn, rút kinh nghiệm cụ thể, từ đó xây dựng phương án phòng ngừa sát thực tế hơn. Mục tiêu không chỉ là hạn chế thiệt hại, mà là chủ động ngăn ngừa từ sớm, không để lặp lại những tổn thất về người và tài sản như trước đây.
Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu các sở, ngành, địa phương cần phải thay đổi tư duy từ “chờ lệnh” sang tư duy “chủ động hành động”. Các địa phương phải tự kích hoạt phương án ứng phó ngay khi xuất hiện nguy cơ, tổ chức lực lượng cứu hộ, cứu nạn tại chỗ, không trông chờ chỉ đạo từ trên. Đồng thời, phải cụ thể hóa từng giải pháp theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ địa điểm, rõ thời gian”, siết chặt cơ chế phối hợp, bảo đảm thông tin giữa các sở, ngành và địa phương được truyền tải nhanh, chính xác, phục vụ kịp thời cho công tác chỉ huy, ứng phó trên thực địa.
Đặc biệt, Quảng Ninh hướng tới mô hình “xã toàn diện” trong phòng, chống thiên tai, tự chủ trong tất cả các hoạt động từ chỉ đạo, phòng ngừa, đến cứu hộ, cứu nạn khi có thiên tai xảy ra. Trong đó, các xã phải được trang bị đầy đủ thiết bị phòng, chống thiên tai phù hợp với các loại hình thiên tai và điều kiện thực tế của địa phương; chủ động tổ chức kiểm tra, rà soát các khu vực có nguy cơ cao như chân kè, bãi thải, ngầm tràn, khu khai thác, điểm có nguy cơ cao... để đánh giá rủi ro và có biện pháp xử lý kịp thời.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng ưu tiên đầu tư hệ thống cảnh báo sớm, cụ thể, chính xác cho các tình huống thiên tai như: Lốc, mưa lớn, ngập lụt, sạt lở đất và lũ quét... với yêu cầu rõ ràng: việc cảnh báo không được chung chung, phải chỉ rõ địa chỉ, khu vực cụ thể có nguy cơ bị ảnh hưởng. Tỉnh cũng chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh tiến độ, đưa vào vận hành chính thức hệ thống cảnh báo giông, lốc trên vịnh Hạ Long - Bái Tử Long từ ngày 15/5/2026. Đồng thời, yêu cầu lực lượng vũ trang phải “canh giấc ngủ cho dân”, đặc biệt ở nơi có đông khách du lịch, hoạt động kinh tế trên biển sôi động. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh thay đổi phương thức thường trực trên bờ sang thường trực, tuần tra trên biển; thường trực tại nơi có đông khách du lịch, hoạt động kinh tế trên biển.
Song song với đó, Quảng Ninh cũng tăng cường thông tin, tuyên truyền, cảnh báo, hướng dẫn các biện pháp phòng tránh, ứng phó thiên tai kịp thời đến cộng đồng dân cư. Tổ chức huấn luyện, diễn tập cho các lực lượng tham gia tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn trên địa bàn tỉnh.
Việc thay đổi tư duy từ “chờ lệnh” sang “chủ động hành động” trong phòng, chống thiên tai sẽ giúp Quảng Ninh nâng cao khả năng ứng phó ngay từ cơ sở, xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Trong điều kiện thời tiết ngày càng khó lường, sự chủ động này là yếu tố quan trọng để bảo đảm an toàn cho người dân, đồng thời giữ vững ổn định và phát triển của địa phương.
