Điện là mặt hàng năng lượng đặc biệt, thiết yếu trong đời sống sinh hoạt hằng ngày cũng như sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế - xã hội. Việc thiếu điện tác động không nhỏ đến nhịp sống và tốc độ tăng trưởng của đất nước nói chung, các địa phương nói riêng. Chính vì vậy, ứng phó với thiếu điện, đảm bảo không để mất điện luôn được Chính phủ, cùng các tỉnh, thành phố trong cả nước quan tâm, tìm giải pháp. Trong đó, lựa chọn những nguồn điện bổ sung bền vững như điện mặt trời, điện gió, điện khí đang là giải pháp được tập trung đẩy mạnh phát triển.
Năm nay dự báo thời tiết nắng nóng sẽ kéo dài hơn, điều này đồng nghĩa với nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh. Những giải pháp tiết kiệm điện và phát triển nguồn năng lượng sạch như điện mặt trời áp mái đã và đang được tính toán triển khai nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện, bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Một điều hết sức thuận lợi là Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.
Nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, Chỉ thị số 10/CT-TTg nêu rõ đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế, an ninh năng lượng quốc gia. Năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, đặt ra yêu cầu rất lớn đối với bảo đảm cung ứng điện, nhất là phát triển các nguồn điện nền và năng lượng sạch trong nước.
Vì vậy, việc triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp quản lý nhu cầu và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trên phạm vi toàn quốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần giảm phụ tải đỉnh, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện, giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới; đồng thời, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp sẽ bổ sung nguồn điện tại chỗ, tăng cường tính linh hoạt của hệ thống điện, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Cả nước phấn đấu đạt mục tiêu có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà, giai đoạn 2026-2030 của các tỉnh, thành phố. Trong đó, Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan kịp thời nghiên cứu hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét việc ban hành quy định về chính sách hỗ trợ cho hộ gia đình, doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện phù hợp với khả năng kỹ thuật, điều kiện kinh tế.
Có thể nói, Chỉ thị số 10/CT-TTg tạo nền tảng quan trọng để các địa phương, doanh nghiệp và người dân triển khai các giải pháp giảm áp lực cho hệ thống điện, đồng thời thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà. Chỉ thị đã đề ra 6 nhóm mục tiêu cụ thể liên quan đến quản lý nhu cầu điện, sử dụng điện tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Lắp đặt điện năng lượng mặt trời, trong đó có điện mặt trời mái nhà mang lại nhiều lợi ích rõ rệt, cả về kinh tế lẫn môi trường và vận hành lâu dài. Khi có hệ thống điện mặt trời, người dân, doanh nghiệp có thể tự sản xuất điện để sử dụng. Điều này giúp giảm đáng kể hóa đơn tiền điện hằng tháng, vào mùa nắng nóng khi điều hòa và thiết bị làm mát hoạt động nhiều. Một lợi ích nữa, đây là nguồn năng lượng sạch, thân thiện môi trường, hạn chế tác động của biến đổi khí hậu.
Về mặt xã hội, việc phát triển điện mặt trời góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, nhất là vào giờ cao điểm. Với nhiều hộ gia đình, doanh nghiệp sử dụng điện mặt trời sẽ góp phần giảm nguy cơ quá tải và thiếu điện cho mỗi địa phương.
Theo các chuyên gia, phát triển điện mặt trời mái nhà là xu hướng tất yếu. Đây là nguồn năng lượng sạch, dễ lắp đặt, phù hợp với nhu cầu sử dụng điện của đông đảo người dân, doanh nghiệp.
Với Quảng Ninh thời gian qua cũng đã có nhiều hộ gia đình, đơn vị, doanh nghiệp chủ động đầu tư điện mặt trời mái nhà mang lại hiệu quả tốt. Theo kế hoạch, năm 2026 này, Công ty Điện lực Quảng Ninh dự kiến phát triển điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh với tổng công suất 55 MWp. Qua đó, góp phần giảm tải cho lưới điện trên địa bàn Quảng Ninh.
Để phát triển hệ thống năng lượng sạch rất cần những quy định, cũng như sự hỗ trợ, chế tài khuyến khích cụ thể để thu hút người dân, doanh nghiệp tham gia đầu tư, qua đó vừa góp phần giảm tải cho lưới điện quốc gia, vừa xây dựng môi trường xanh, bền vững.
