Thực thi quyền Sở hữu trí tuệ: Cần sự nỗ lực từ nhiều phía

Luật Sở hữu trí tuệ đã được Quốc hội thông qua từ năm 2005 và có hiệu lực từ ngày 1-7-2006. Thực thi nghiêm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) không chỉ nhằm khuyến khích hoạt động sáng tạo của các tổ chức, cá nhân mà còn bảo vệ lợi ích chính đáng của người tiêu dùng. Trên địa bàn Quảng Ninh, việc thực thi quyền SHTT đã được các cơ quan chức năng, doanh nghiệp quan tâm. Tuy nhiên, kết quả vẫn còn những hạn chế cần được khắc phục...

Những vi phạm điển hình

Những vi phạm về hàng giả, nhãn hàng hoá, xâm phạm quyền SHTT trên địa bàn tỉnh không phải là ít. Điển hình như năm 2007, nhãn hiệu “Giếng Đáy” (được Cục SHTT cấp giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu) của Công ty Cổ phần Gốm xây dựng (CPGXD) Giếng Đáy đã bị một số doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh xâm phạm. Cụ thể, Công ty Tân Giếng Đáy (Bắc Ninh) đã sản xuất ngói lợp và gạch xây có gắn dấu hiệu “CTY TÂN Giếng Đáy”. Hay như, Công ty Cổ phần xây lắp và sản xuất vật liệu xây dựng (CP XL&SX VLXD) Hà Khẩu đã sử dụng nhãn hiệu “HA KHAU GIENG ĐAY”; “HA KHAU GIENG ĐAY - QN” cho sản phẩm gạch ngói. Hành vi xâm phạm quyền SHTT của hai đơn vị trên đã được cơ quan chức năng xử phạt nghiêm minh. Đặc biệt, UBND tỉnh đã ra quyết định xử phạt Công ty CP XL&SX VLXD Hà Khẩu về hành vi vi phạm sở hữu công nghiệp với mức phạt tiền 100 triệu đồng. Ngoài ra Công ty CP XL& SX VLXD Hà Khẩu còn phải chịu nhiều hình thức phạt bổ sung khác.

Gần hơn, năm 2011, từ đơn yêu cầu của HTX Dịch vụ hỗ trợ vận tải ô tô Ka Long (được Cục SHTT cấp giấy chứng nhận bảo hộ chữ “Ka Long” và hình), Thanh tra Sở KH&CN đã phối hợp với Công an tỉnh tổ chức kiểm soát trên đường. Kết quả, phát hiện 3 xe ô tô không thuộc HTX Dịch vụ hỗ trợ vận tải ô tô Ka Long nhưng đã gắn lô gô có chữ “Ka Long” và hình trên xe. Thanh tra Sở KH&CN đã ký quyết định xử phạt vi phạm hành chính mỗi xe 10 triệu đồng. Cũng năm 2011, Thanh tra Sở KH&CN còn thanh tra, xử phạt vi phạm hành chính về sở hữu công nghiệp 6 triệu đồng đối với Công ty Cổ phần Việt Nhật (số 491, phường Hùng Thắng, TP Hạ Long) do có hành vi xâm phạm nhãn hiệu đang được bảo hộ “Life” của Công ty TNHH nước khoáng Quy Nhơn gắn trên 270 bình nước uống loại 18,9 lít. Mới đây nhất, tháng 6-2012, Thanh tra Sở KH&CN cũng lập biên bản vi phạm hành chính xử phạt Cửa hàng xăng dầu Đại Yên (thuộc Chi nhánh Công ty Cổ phần Vật tư - xăng dầu Hải Dương tại Quảng Ninh). Cửa hàng đã dán chữ “P” màu da cam, trên nền xanh biển đậm vào biển quảng cáo và biển hiệu của Cửa hàng, trùng với nhãn hiệu của Petrolimex đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hoá.

Những vụ việc trên chỉ là điển hình trong số rất nhiều các hành vi vi phạm về hàng giả, nhãn hàng hoá và xâm phạm quyền SHTT diễn ra trên địa bàn tỉnh đã được lực lượng chức năng phát hiện, xử lý. Trên thực tế, tình trạng vi phạm vẫn còn diễn biến phức tạp và ngày càng có chiều hướng gia tăng. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Khi tất cả cùng “vào cuộc”

Để đẩy mạnh việc thực thi quyền SHTT trên địa bàn tỉnh, UBND tỉnh đã ra các văn bản như Quy chế quản lý hoạt động SHTT trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; Quy định về một số cơ chế tài chính khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân trong hoạt động khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh. Các sở, ngành liên quan như Sở Công Thương, Sở KH&CN, Công an tỉnh, Sở NN&PTNT, Sở VH-TT&DL, Cục Hải quan đã xây dựng chương trình phối hợp hành động cụ thể. Sở KH&CN cũng phối hợp với các đơn vị, địa phương xây dựng các chương trình phát triển tài sản trí tuệ cho các doanh nghiệp trên địa bàn. Ví dụ như dự án “Xây dựng, quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể “Đông Triều” cho sản phẩm gốm sứ của huyện Đông Triều”; dự án “Tuyên truyền, phổ biến kiến thức về SHTT trên Đài PT-TH Quảng Ninh”; dự án “Xây dựng chỉ dẫn địa lý “Vân Đồn” cho sản phẩm sá sùng của huyện Vân Đồn” v.v.. Hàng năm, các sở, ngành còn tổ chức nhiều hội nghị tập huấn, hội thảo chuyên đề, phát hành tài liệu phổ biến về SHTT. Hoạt động thanh, kiểm tra và phối hợp xử lý xâm phạm quyền SHTT trong các lĩnh vực sản xuất, lưu thông, xuất nhập khẩu hàng hoá cũng luôn được đẩy mạnh.

Tuy đã triển khai nhiều biện pháp cụ thể nhưng việc thực thi quyền SHTT trên địa bàn tỉnh vẫn còn những tồn tại. Nguyên nhân chính là do nhận thức của các doanh nghiệp và người tiêu dùng trong việc tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong vấn đề SHTT, cạnh tranh không lành mạnh chưa cao; công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật chưa được thực hiện liên tục, thường xuyên, rộng khắp; hiệu quả của cơ chế phối hợp trong hệ thống thực thi quyền SHTT chưa cao; lực lượng chuyên trách về thực thi quyền SHTT còn mỏng; công tác đấu tranh chống hàng giả và gian lận thương mại đã có nhiều cố gắng nhưng kết quả chưa được như mong muốn, trên thị trường vẫn còn xuất hiện nhiều mặt hàng giả, nhái nhãn hiệu, kém chất lượng ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh và tâm lý của người tiêu dùng v.v..

Để khắc phục những hạn chế trên, theo ông Đinh Sỹ Nguyên, Trưởng Phòng Quản lý SHTT (Sở KH&CN), ngoài việc đẩy mạnh thực thi hiệu quả nhiệm vụ của cơ quan chức năng, quan trọng hơn cả là nhận thức và ý thức của doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng. Cụ thể, các doanh nghiệp cần phải quan tâm hơn đến việc tạo dựng, xác lập, phát triển và bảo vệ quyền SHTT của mình. Doanh nghiệp cũng phải chủ động hơn nữa trong việc phát hiện và yêu cầu cơ quan chức năng bảo vệ quyền SHTT khi phát hiện đơn vị mình bị xâm phạm. Về phía người tiêu dùng cũng tự trang bị cho mình kiến thức, hiểu biết để tự bảo vệ, đồng thời báo cho các cơ quan chức năng khi phát hiện mình gặp, mua phải hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng.

Hoàng Nhi