Nhận thức rõ vị trí của khoa học và công nghệ (KH&CN) là “quốc sách hàng đầu”, giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và của tỉnh, BCH Đảng bộ tỉnh đã xây dựng và ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 5-5-2012 về phát triển KH&CN Quảng Ninh, giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020. Kết thúc giai đoạn 2011-2015, Quảng Ninh đã đạt được nhiều chỉ tiêu quan trọng về phát triển KH&CN. Qua đó đã góp phần quan trọng đối với việc phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh, cải thiện đời sống nhân dân; đặc biệt thúc đẩy ứng dụng và đổi mới công nghệ của các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội. Điều này khẳng định việc đầu tư cho KH&CN là hướng đi đúng đắn.
Tuy nhiên, thực hiện Nghị quyết 04-NQ/TU, 3/13 chỉ tiêu vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Cụ thể là, Quảng Ninh chưa có Khu nghiên cứu ươm tạo công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao, tạo tiền đề cho việc hình thành Khu công nghệ cao; số lượng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh thực hiện đổi mới công nghệ tăng trung bình 10%/năm; phấn đấu có một số chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, có uy tín trong các lĩnh vực công nghệ sinh học, nông nghiệp, dịch vụ tư vấn và y tế. Cùng với đó, hoạt động KH&CN cũng còn những tồn tại, hạn chế, như: Một số địa phương, doanh nghiệp chưa gắn kết chặt chẽ phát triển KH&CN với mục tiêu, nhiệm vụ phát triển KT-XH, phát triển doanh nghiệp; xây dựng và triển khai thực hiện các nhiệm vụ, dự án ứng dụng KH&CN của một số ngành, địa phương chưa có tính đột phá, trọng tâm. Đặc biệt là việc đề xuất đặt hàng, mời gọi các nhà khoa học để giải quyết vấn đề thực tiễn của các ngành, địa phương chưa quyết liệt...
Để tiếp tục hoàn thành mục tiêu của Nghị quyết 04-NQ/TU và khắc phục những tồn tại, hạn chế, một trong những giải pháp quan trọng trong giai đoạn 2016-2020 đặt ra, đó chính là tiếp tục tăng cường hơn nữa vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền; người đứng đầu cấp uỷ các địa phương, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp phải trực tiếp phụ trách KH&CN. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức trong cán bộ, đảng viên, nhân dân, nhất là các tổ chức, doanh nghiệp về vai trò, tầm quan trọng của KH&CN đối với phát triển kinh tế - xã hội.
Tại toạ đàm định hướng nhiệm vụ phát triển KH&CN Quảng Ninh, giai đoạn 2016-2020 vừa diễn ra, ông Đặng Vũ Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng: Quảng Ninh cần chú trọng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đổi mới cơ chế quản lý KH&CN; tăng cường tiềm lực KH&CN. Một trong các giải pháp được ông Hoàng Văn Thắng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học quốc gia Hà Nội đề xuất là phát triển “Khoa học liên ngành” và “Khoa học bền vững”. Cách thức tổ chức, tiến hành nghiên cứu có sử dụng quan điểm, tri thức và phương pháp nghiên cứu của một nhóm chuyên gia thuộc các chuyên ngành khác nhau để giải quyết vấn đề một cách toàn diện, khách quan và hiệu quả nhất. Đồng thời nghiên cứu và đánh giá thứ tự ưu tiên là dịch vụ, du lịch, các ngành công nghiệp phi khai khoáng và nông nghiệp. Giám đốc Sở KH&CN Nguyễn Thế Thịnh chia sẻ, hiện nay, trong tình hình hội nhập quốc tế sâu rộng và tham gia Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng đang bước vào một sân chơi mới, một khu vực rộng lớn gồm 12 quốc gia có sản lượng buôn bán bằng 40% sản lượng toàn cầu. Nếu không xác định KH&CN là điều kiện quyết định đến chất lượng và giá thành sản phẩm thì chúng ta sẽ thất bại. Vì vậy, phát triển KH&CN, phải coi là một nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và nội dung cần được ưu tiên tập trung đầu tư trước một bước trong hoạt động của các ngành, các cấp.
Cùng với đó, nhiều nhà khoa học trong và ngoài tỉnh cũng đề xuất cần có quy định rõ về trách nhiệm, quyền lợi trong cơ chế đặt hàng nghiên cứu KH&CN; rút ngắn thời gian đăng ký, xét duyệt và triển khai các nhiệm vụ KH&CN; tăng cường hội nhập quốc tế về KH&CN; chú trọng triển khai các mô hình ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật có hiệu quả vào sản xuất và đời sống...
Tường Vi
