Tôi hoà cùng dòng du khách thập phương và Phật tử hành hương đến cõi thiêng Yên Tử trong ngày đầu xuân Đinh Hợi. Tự nhủ rằng, có ít nhất một ngày trong năm, hay một lần trong đời được gột rửa những bụi bặm, âu lo đời thường để bước vào cõi Phật...
Chùa Đồng trong ngày lễ khánh thành.
Qua những bậc đá xanh đẫm nước, thấy chùa Hoa Yên toạ lạc như một đài cao giữa thinh không đất trời. Nơi đây bụi trần không vương bận, hoa nở rộ khắp vườn xuân. Rời Hoa Yên, chúng tôi tiếp tục tìm đường lên với đỉnh non thiêng. Qua ngả rừng tùng cổ kính, rồi bước chân dụt dè qua những đoạn đường hiểm trở “lên bíu mây, xuống bíu gió”, những tảng đá dựng ngược như Thạch lâm, cuối cùng, ngôi chùa Đồng mới cũng đã hiển hiện dáng hình…
Chùa đồng trên đỉnh phù vân
Ngày 30-1-2007 (tức 12-12-năm Bính Tuất) là một dấu mốc lịch sử của chùa Đồng nói riêng và di tích Yên Tử nói chung. Một ngôi chùa toàn bằng đồng nặng 70 tấn gồm một gian hai chái và 4 hàng cột, chiều cao 3,35m, có 16 cột trụ, tổng diện tích 16,55 m2, kinh phí trên 21 tỷ đồng từ nguồn đóng góp của tăng ni Phật tử và du khách thập phươngdựng trên đỉnh thiêng Yên Tử đã được khánh thành.
Theo sử sách, chùa Đồng được xây dựng vào thời Lê, do một thứ phi của chúa Trịnh công đức, có tên là Thiên Trúc Tự (chùa Thiên Trúc). Ngôi chùa được đúc toàn bộ bằng đồng nên được gọi là chùa Đồng, tuy nhiên do diện tích của chùa nhỏ nên người đi lễ không vào trong được mà chỉ đứng từ bên ngoài hành lễ. Năm Canh Thân (1740) chùa bị bão bay mất nóc rồi bị kẻ gian tháo dỡ. Năm 1930, một vị thủ tự chùa Long Hoa đã tái tạo lại chùa Đồng bằng bê tông bọc đồng. Đến năm 1993, ông Nguyễn Sơn Nam, Việt kiều Mỹ cùng các nhà hảo tâm đã công đức tái thiết một ngôi chùa đồng thứ hai dựng bên cạnh ngôi chùa được xây năm 1930. Tuy nhiên, ngôi chùa này nhỏ và không đặc sắc về kiến trúc, công thêm việc tồn tại hai ngôi chùa khiến du khách thập phương lúng túng không biết đâu là chùa chính, chùa phụ…
Để đúc ngôi chùa mới lần này, 50 thợ và nghệ nhân điêu khắc, mộc, khuôn, nấu đồng, làm nguội của làng đúc đồng ý Yên (Nam Định) và Công ty TNHH Xây dựng và Mỹ thuật Hà Nội đã phải cố gắng hết sức. Toàn bộ số đồng đỏ nguyên chất được nhập khẩu từ úc, trộn với khoảng 5% chì để dẫn chảy khi đổ khuôn. Để đúc thành công, trước tiên người ta phải làm một ngôi chùa thật bằng gỗ, sau đó hạ giải và làm khuôn bằng thạch cao để đúc từng cấu kiện. Hơn 8.000 cấu kiện chùa Đồng, từ những viên ngói vài kg đến các cột chính nặng tới hơn 1 tấn đều được đúc thủ công, vì vậy công việc tính toán độ co ngót, ghép mộng… yêu cầu độ chính xác rất cao. Các mái âm được hàn khít lại với nhau, còn gạch lát được bắt vít chặt xuống nền bê tông. Riêng các cột chính, phải dùng cột thép chịu lực lồng ở bên trong cột đồng và chôn sâu 1m xuống nền móng. Để chống chọi với thời tiết khắc nghiệt trên đỉnh núi, đơn vị thi công phải dùng một lớp hoá chất phủ bên ngoài để giữ màu cho chùa. Công đoạn cuối cùng là đưa từng cấu kiện lắp ráp ngay trên đỉnh núi cũng gặp không ít khó khăn. Người ta đã phải xây dựng một đường cáp treo riêng để vận chuyển từng cấu kiện. Không chỉ có vậy, nhiều công trình khác mọc lên chỉ để phục vụ việc xây dựng chùa đồng như: Các cột thép nối cáp palăng; lồng sắt bao quanh đỉnh núi để đảm bảo an toàn cho người thợ khi tiến hành làm móng hay lắp ráp chùa…
Với việc xây dựng một ngôi chùa Đồng mới, dự tính mùa lễ hội năm nay, Yên Tử sẽ thu hút khoảng trên dưới 50 vạn du khách.
Du khách thứ tự xếp hàng tại sân ga cáp treo Yên Tử. Du khách thứ tự xếp hàng tại sân ga cáp treo Yên Tử.
Khác với các mùa lễ hội trước đây, năm nay Công ty Cổ phần Phát triển Tùng Lâm được giao quản lý, điều hành toàn bộ dịch vụ, bảo vệ môi trường, công tác phòng cháy chữa cháy, trang trí khánh tiết phục vụ lễ hội Yên Tử. Ông Nguyễn Văn Quý, Phó Giám đốc Công ty cho biết: Từ trước Tết, UBND TX Uông Bí đã chỉ đạo lập lại trật tự từ khâu an ninh, kinh doanh đến vệ sinh môi trường tại các điểm di tích Yên Tử. Công ty đã tổ chức họp các hộ kinh doanh, lập hội kinh doanh tại Yên Tử. Các thành viên phải ký cam kết theo tiêu chuẩn của Công ty đưa ra, đó là: Không bán hàng giả, không bán quá mức giá quy định,không chèo kéo khách. Nếu vi phạm quá 2 lần sẽ bị trục xuất không được kinh doanh tại khu vực di tích Yên Tử. Mỗi nhân viên bán hàng, từ các dịch vụ lớn đến những người đổi tiền lẻ đều được cấp thẻ. Hệ thống thu gom và vận chuyển rác cũng đã được tăng cường. Cứ 20m lại có một thùng đựng rác và 500m có một người dọn vệ sinh. Khác với mọi năm rác được thu gom và vận chuyển vào rừng, thì năm nay, rác được cho vào túi nilon chuyển bằng đường cáp treo xuống, rồi cứ 2 ngày lại cóxe của Công ty Môi trường đô thị Uông Bí đến vận chuyển rác ra ngoài. An ninh trật tự được thắt chặt hơn, đặc biệt là trong những ngày diễn ra lễ hội. Ban CHQS, Công an thị xã phối hợp với lực lượng an ninh của Công ty Cổ phần phát triển Tùng Lâm và Ban quản lý di tích, danh thắng Yên Tử chủ động triển khai lực lượng, dẹp lưu manh, tà ma ngoại đạo, hay nạn ăn mày, ăn xin làm mất vẻ đẹp cảnh quan di tích. Hệ thống đường hành hương từ Dốc Đỏ được gấp rút mở rộng; bến xe Giải Oan được nâng cấp; kiểm tra toàn bộ hệ thống kỹ thuật cáp treo gồm 25 cabin, đảm bảo không có sự cố xảy ra. Một điểm mới nữa là dịch vụ xe buýt của Công ty TNHH Phúc Xuyên, đón khách hành hương Yên TửtừKm 11, huyện Yên Hưng đến tận bến xe Giải Oan. Tuy mới thành lập tuyến nhưng lượng khách đi bằng phương tiện này đã rất đông. Vào những ngày nghỉthường đôngkhách, Công ty đã phải điều động tới 8 xe vẫn không phục vụ hết nhu cầu của du khách. Tuy nhiên, do mới thí điểm triển khai tuyến xe buýt này nên hệ thống điểm đón trả khách dọc đường chưa được xây dựng cố định, dễ dẫn tới tình trạng tắc đường vào ngày cao điểm.||
Trải qua các thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn, danh lam Yên Tử đã trở thành nơi tu đạo của các bậc anh hào hiền lương mà cuộc đời và sự nghiệp đã trở thành bất tử. Ngày nay, trong tiềm thức của mỗi người dân Việt, Yên Tử vẫn là nơi địa linh để tìm về nguồn cội.
