Quỹ phát triển khoa học công nghệ (KHCN) lâu nay vẫn được xem là giải pháp tốt trong thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng KHCN trong hoạt động thường xuyên của các đơn vị, doanh nghiệp. Theo quy định, việc trích lập quỹ đối với các doanh nghiệp nhà nước là bắt buộc. Thế nhưng, số doanh nghiệp nhà nước lẫn doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh trích lập quỹ phát triển KHCN hiện vẫn rất ít, chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Làm cách nào để thúc đẩy doanh nghiệp trích lập quỹ là bài toán khó đang được đặt ra.
Thành lập từ năm 1975 đến năm 2012, Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh sáng chế được 8 loại giống lúa thuần được công nhận giống lúa quốc gia và chính thức trở thành một trong những doanh nghiệp KHCN đầu tiên của tỉnh. Đến nay, công ty đã có 15 giống lúa được cấp văn bằng bảo hộ. Các giống lúa của công ty đã được gieo cấy tại Quảng Ninh trên 70% diện tích, năng suất tăng được từ 10-15%. Đi đôi với nghiên cứu những sản phẩm sở hữu trí tuệ, công ty chuyển giao khoa học kỹ thuật, công nghệ trồng, sản xuất và liên kết sản xuất với các đơn vị trong ngành ở các tỉnh phía Bắc, duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên. Bình quân mỗi năm, đơn vị này trích số tiền khá lớn chi cho hoạt động nghiên cứu, ứng dụng KHCN. Đặc biệt, thành lập quỹ đầu tư phát triển chuyên phục vụ công tác nghiên cứu KHCN giai đoạn ban đầu cho các dự án. Sau khi các sản phẩm thành công, đem lại lợi nhuận, 30% tổng lợi nhuận được trích vào quỹ để duy trì và phát triển.
Tuy KHCN đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của đơn vị và thực tế, đơn vị cũng có tiền lệ lập quỹ riêng dành cho công tác nghiên cứu KHCN, đến nay, công ty vẫn chưa lập Quỹ phát triển KHCN theo khuyến cáo của Sở KHCN. Bà Trần Thị Hồng, Tổng Giám đốc Công ty, cho biết: “Việc trích lập quỹ đối với doanh nghiệp tư nhân là không bắt buộc. Việc sử dụng tiền cho nghiên cứu KHCN cũng tùy thuộc vào từng thời kỳ, mục tiêu từng nhiệm vụ trong khi lập quỹ còn phụ thuộc vào nhiều thủ tục, quy định rườm rà hơn là tự mình trích, tự mình làm khi cần”.
Lý do bà Hồng nêu ra cũng là suy nghĩ chung của nhiều doanh nghiệp trong vấn đề trích lập quỹ phát triển KHCN. Điều này dẫn đến thực trạng diễn ra nhiều năm nay là trong số hàng chục nghìn doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh, đến nay mới chỉ có 6 doanh nghiệp đã trích lập quỹ phát triển KHCN, gồm: Công ty CP Cơ khí ô tô Cẩm Phả, Công ty Dược - Vật tư y tế Quảng Ninh, Chi nhánh Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh, Công ty CP Thiết bị điện Cẩm Phả, Công ty CP Viglacera Hạ Long, Tổng Công ty Đông Bắc. Lý giải về vấn đề này, ông Hoàng Vĩnh Khuyến, Phó Giám đốc Sở KHCN, cho rằng: Hiện nhiều doanh nghiệp trên địa bàn vẫn chưa quan tâm đầu tư vào hoạt động nghiên cứu KHCN một cách bài bản. Phần lớn các doanh nghiệp thiên về lựa chọn đầu tư trực tiếp về công nghệ thay vì nghiên cứu. Quy trình thủ tục lập quỹ phát triển KHCN kéo theo các thủ tục khác như thành lập hội đồng quỹ, ban hành điều lệ, quy chế hoạt động; nhất là việc quy định 5 năm kể từ khi trích lập quỹ, nếu không sử dụng hoặc sử dụng không hết 70% hay sử dụng không đúng mục đích thì sẽ bị truy thu, thậm chí bị phạt lãi suất tính theo ngày… khiến doanh nghiệp còn e ngại. Trong khi doanh nghiệp nhà nước bị bắt buộc thành lập nhưng hiện vẫn chưa có chế tài xử lý hay đánh giá nên cũng chưa thúc đẩy được việc lập quỹ phát triển KHCN tại các doanh nghiệp.
Quỹ phát triển KHCN được sử dụng để đầu tư tăng cường tiềm lực KHCN cho doanh nghiệp; từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình phát triển. "Thời gian tới, ngành KHCN sẽ tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các giải pháp khuyến khích cũng như tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong việc trích lập quỹ. Cụ thể: Tăng cường tuyên truyền về các chính sách, quy định của Nhà nước và hướng dẫn cách thức thành lập, vận hành quỹ cho các doanh nghiệp; phối hợp với ngành thuế, cơ quan tài chính giúp doanh nghiệp thuận lợi trong việc thanh quyết toán nguồn quỹ. Đặc biệt tạo sức hút lập quỹ từ việc xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ KHCN; trong đó, có sự phối hợp, đồng hành của nhà nước…” - Ông Khuyến cho biết thêm.
Ngô Dịu
[links()]
