Chiều 22/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội đã biểu quyết thông qua việc bổ sung Chương trình kỳ họp; nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.
Trình bày Tờ trình dự án Nghị quyết, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, việc ban hành Nghị quyết nhằm xác lập cơ sở, căn cứ pháp lý, với cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho trường hợp có tính chất cá biệt để di chuyển di tích, bảo đảm bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa bền vững theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa; đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các dự án liên quan, bảo đảm đúng tiến độ, đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh và phát triển hạ tầng chiến lược trong trường hợp cấp bách.
Theo Bộ trưởng, dự thảo Nghị quyết gồm 3 điều. Nghị quyết quy định việc di chuyển toàn bộ 3 di tích, đã được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh xếp hạng di tích cấp tỉnh, gồm: Đền Tân Trăn, xã Lâm Thao; Đình Đông Côi, phường Thuận Thành và Đình Tam Sơn, xã Lương Tài, trong phạm vi thực hiện 2 Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.
Bộ trưởng cũng cho biết, yêu cầu về tiến độ xây dựng đặt ra, dự án có di tích được đề xuất di chuyển (không còn biện pháp thay thế nào khác để bảo tồn di tích tại chỗ) phải được hoàn thành đồng bộ với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, kịp thời phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.
Về phân quyền, phân cấp, dự thảo Nghị quyết quy định rõ trách nhiệm giao Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh quyết định việc thực hiện di chuyển di tích (xác định số lượng, phương án di chuyển toàn bộ các di tích), do các di tích được Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh đề xuất di chuyển, theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa là di tích cấp tỉnh, do Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh quyết định xếp hạng, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh chịu trách nhiệm toàn diện trong việc quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích.
Do đó, nội dung quy định về phân cấp, phân quyền tại dự thảo Nghị quyết cơ bản phù hợp, tương ứng với quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
Đồng ý di chuyển 2 di tích để kịp phục vụ APEC 2027
Theo Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày, Ủy ban tán thành sự cần thiết, mục đích, quan điểm xây dựng dự thảo Nghị quyết với những lý do nêu trong Tờ trình số 614/TTr-CP của Chính phủ. Việc ban hành Nghị quyết có đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nhằm tạo khung khổ pháp lý, cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho trường hợp có tính chất cá biệt để di chuyển di tích, bảo đảm bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa bền vững.
Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các dự án quan trọng quốc gia liên quan, bảo đảm đúng tiến độ, đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh và phát triển hạ tầng chiến lược trong trường hợp cấp bách nhằm hoàn thành đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối, kịp thời phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027 là nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu, bắt buộc phải thực hiện.
Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng nhất trí với việc di chuyển đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài. Đối với trường hợp đền Tân Trăn, Ủy ban đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát kỹ lưỡng thực trạng và những vấn đề liên quan đến quy định của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo. Vì vậy, đề nghị chưa xem xét đưa nội dung này vào Nghị quyết.
Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân ảnh hưởng tới 3 di tích cấp tỉnh: Đền Tân Trăn, xã Lâm Thao; đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài. Theo Tờ trình của Chính phủ và báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, cơ chế thực hiện việc di dời 3 di tích này tương tự như đối với các di tích trong vùng Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.
Ủy ban cũng tán thành với việc cho phép áp dụng Điều 2 Nghị quyết số 256/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đối với 2 di tích (đình Đông Côi, phường Thuận Thành và đình Tam Sơn, xã Lương Tài).
Theo đó, Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh được phép di chuyển 2 di tích lịch sử-văn hóa cấp tỉnh nêu trên trong quá trình triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện đầu tư Dự án. Việc di chuyển được thực hiện trên cơ sở phương án do Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Ninh quyết định, bảo đảm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của các di tích, bảo đảm công khai, minh bạch, có tham vấn ý kiến của người dân. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, Chính phủ hướng dẫn thực hiện.
