Từ những chủ trương, định hướng lớn của Đảng về phát triển văn hóa, nhất là Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Quảng Ninh lần thứ XVI, Nghị quyết số 17-NQ/TU và Nghị quyết số 06-NQ/TU, các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc đang được nhiều địa phương ở Quảng Ninh cụ thể hóa bằng những cách làm thiết thực.
Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững đã đặt văn hóa vào vị trí ngày càng quan trọng trong tiến trình phát triển. Mục tiêu của Nghị quyết không chỉ là bảo tồn các giá trị truyền thống, mà hướng tới xây dựng con người Quảng Ninh toàn diện, phát triển nền văn hóa giàu bản sắc, qua đó biến văn hóa và con người thành sức mạnh nội sinh của địa phương. Tinh thần này tiếp tục được khẳng định trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Quảng Ninh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030. Nghị quyết xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng; đồng thời đặt nhiệm vụ xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, phát triển kinh tế di sản, gắn văn hóa với công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và kinh tế đô thị.
Trong không gian phát triển mới của thành phố Quảng Ninh, định hướng này càng có ý nghĩa khi địa bàn thành phố hội tụ nhiều không gian văn hóa khác nhau, từ đô thị, biển, đảo đến miền núi, biên giới. Qua đó, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trở thành một bộ phận của chiến lược phát triển thành phố giàu bản sắc, hiện đại và bền vững. Tại xã Lục Hồn, bản sắc văn hóa các dân tộc Tày, Dao, Sán Chỉ đang được địa phương khai thác theo hướng gắn bảo tồn với phát triển du lịch cộng đồng. Những nếp nhà truyền thống, ẩm thực, trang phục, dân ca, dân vũ, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng được xác định là những giá trị tạo nên sức hấp dẫn riêng của địa phương. Đáng chú ý, xã quan tâm trao truyền văn hóa cho thế hệ trẻ. Năm 2026, lớp hát then, đàn tính trên địa bàn xã được tổ chức cho các em học sinh trên địa bàn xã nhằm bảo tồn văn hóa truyền thống của địa phương; cùng với đó, các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao được duy trì, tạo môi trường để những giá trị truyền thống tiếp tục được thực hành trong cộng đồng.
Tại đình Lục Nà, các hoạt động lễ hội, văn hóa dân gian được duy trì, góp phần tạo không gian để người dân, nhất là thế hệ trẻ, tiếp cận và gắn bó hơn với văn hóa truyền thống. Bên cạnh đó, Lục Hồn từng bước đưa văn hóa truyền thống vào các sản phẩm du lịch. Trong 7 tháng năm 2026, toàn xã đón trên 65.200 lượt khách, doanh thu du lịch gần 17 tỷ đồng. Những kết quả này cho thấy khi văn hóa được bảo tồn đúng hướng và gắn với nhu cầu trải nghiệm của du khách, những giá trị truyền thống có thể trở thành nguồn lực tạo sinh kế cho người dân.
Còn tại xã Hoành Mô, việc bảo tồn văn hóa được triển khai theo hướng chủ động, có kế hoạch. Địa phương xây dựng Đề án "Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững giai đoạn 2025-2030”, tập trung vào các giá trị văn hóa đặc trưng của đồng bào Dao, Tày, Sán Chỉ. Các hoạt động phục dựng, duy trì lễ hội, dân ca, dân vũ, trang phục truyền thống, ẩm thực và các phong tục tốt đẹp được quan tâm thực hiện, gắn với phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng. Những lễ hội, sinh hoạt văn hóa truyền thống như Hội Kiêng gió, Đêm Trăng Cao Ly, chợ phiên vùng cao... không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc mà còn tạo thêm điểm nhấn cho không gian du lịch vùng biên.
Qua hoạt động thực tế tại xã Lục Hồn, Hoành Mô và nhiều địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số cho thấy, việc đưa nghị quyết vào cuộc sống được triển khai hiệu quả từ những phần việc cụ thể gắn liền với đời sống người dân, như: Giữ gìn phong tục truyền thống, duy trì câu lạc bộ văn nghệ, khôi phục nghề truyền thống, tổ chức lễ hội theo đúng giá trị cốt lõi... và đặt các giá trị này trong chiến lược phát triển dài hạn, có sự tham gia thực chất của người dân và tạo ra lợi ích trở lại cho cộng đồng. Trong không gian phát triển mới của thành phố Quảng Ninh, yêu cầu ấy càng trở nên rõ nét.
Thời gian tới, thành phố tiếp tục cụ thể hóa các nghị quyết của Trung ương và Thành ủy về xây dựng, phát triển văn hóa, nhất là các nhiệm vụ gắn với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới; rà soát, xác định những giá trị văn hóa đặc trưng cần ưu tiên bảo tồn, phục dựng, nhất là các di sản có nguy cơ mai một. Thành phố chú trọng phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng truyền dạy tiếng nói, chữ viết, dân ca, dân vũ, nghề truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp cho thế hệ trẻ; duy trì và nâng cao chất lượng các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ tại cơ sở.
Cùng với bảo tồn, thành phố sẽ đẩy mạnh gắn các giá trị văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm; xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng từ văn hóa, ẩm thực, lễ hội, nghề truyền thống và không gian làng bản. Việc quảng bá, giới thiệu các giá trị văn hóa được tăng cường trên nền tảng số, từng bước số hóa tư liệu, hình ảnh về văn hóa các dân tộc, tạo sự lan tỏa rộng hơn. Thành phố đồng thời tiếp tục huy động các nguồn lực đầu tư cho thiết chế văn hóa cơ sở, hỗ trợ các địa phương xây dựng không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, bảo đảm người dân vừa là chủ thể bảo tồn, vừa trực tiếp hưởng lợi từ việc phát huy các giá trị văn hóa.
