Trên dải đất Việt Nam, hiếm có địa phương nào mang một dấu ấn kỷ niệm đặc biệt với Chủ tịch Hồ Chí Minh như đảo Cô Tô - nơi duy nhất được Người đồng ý cho dựng tượng khi còn sống. Đó không chỉ là niềm tự hào thiêng liêng của Đảng bộ, chính quyền, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân các dân tộc trên đảo mà còn là trách nhiệm lớn lao được Bác Hồ gửi gắm, căn dặn về nhiệm vụ giữ gìn chủ quyền biển đảo thiêng liêng, xây dựng quê hương đẹp giàu. Khắc ghi lời căn dặn, Cô Tô hôm nay đang ngày ngày vững bước đi lên, xứng đáng với niềm tin và tình cảm đặc biệt mà Bác Hồ dành cho vùng đảo tiền tiêu nơi đầu sóng ngọn gió.
Khắc ghi lời Bác bằng ý chí vượt khó nơi đầu sóng
Khi ra thăm đảo năm 1961, điều khiến Chủ tịch Hồ Chí Minh trăn trở không chỉ là đời sống của nhân dân, mà còn là tương lai lâu dài của vùng đảo tiền tiêu nơi địa đầu Đông Bắc. Người căn dặn cán bộ, chiến sĩ và nhân dân phải đoàn kết, cố gắng xây dựng đảo ngày càng tiến bộ, chăm lo phát triển sản xuất, bảo vệ chủ quyền biển đảo, giữ gìn cuộc sống ấm no cho nhân dân.
Trong nhiều năm, lời căn dặn ấy đã trở thành động lực tinh thần đặc biệt đối với người dân vùng đảo. Bởi với một địa phương nằm biệt lập giữa biển khơi, điều kiện phát triển của Cô Tô chưa bao giờ dễ dàng. Thiếu điện, thiếu nước ngọt, hạ tầng giao thông hạn chế, điều kiện sản xuất khó khăn, thường xuyên hứng chịu thiên tai, kinh tế quy mô nhỏ… từng là những “nút thắt” cản trở sự phát triển của địa phương trong thời gian dài. Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh ấy, ý chí tự lực tự cường của người dân đảo càng được hun đúc mạnh mẽ.
Những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của Trung ương, của tỉnh Quảng Ninh, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân đặc khu Cô Tô đã phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động đổi mới tư duy phát triển, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng biển đảo để tạo ra những chuyển biến rõ nét trên mọi lĩnh vực. Nếu như trước đây, nhắc tới Cô Tô là nhắc tới một vùng đảo xa xôi, còn nhiều thiếu thốn thì hôm nay, diện mạo của đặc khu đã có nhiều đổi thay mạnh mẽ. Hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện; du lịch phát triển năng động; dịch vụ mở rộng; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, an ninh quốc phòng, chủ quyền biển đảo được giữ vững. Những chuyển biến ấy không chỉ là thành quả phát triển kinh tế đơn thuần, mà còn phản ánh sự kế thừa tinh thần mà Chủ tịch Hồ Chí Minh từng gửi gắm cho vùng đảo tiền tiêu.
Đứng bên Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trên đảo Cô Tô, nhớ về những lời Người căn dặn, và nhìn lại chặng đường đã qua, ông Phùng Văn Đàn (khu 3, đặc khu Cô Tô), nguyên cán bộ Ban Chỉ huy Quân sự Cô Tô, người đã dành hơn nửa cuộc đời gắn bó với vùng biển đảo tiền tiêu của Tổ quốc, xúc động chia sẻ: Đến nay đã qua 65 năm, nhưng lời Bác Hồ căn dặn khi đến thăm Cô Tô vẫn còn nguyên giá trị. Mỗi người dân huyện đảo Cô Tô luôn hăng say lao động sản xuất, góp sức phát triển kinh tế quê hương, đồng lòng bảo vệ chủ quyền biển đảo… Nhờ đó, bộ mặt của Cô Tô đã và đang khởi sắc từng ngày. Đường sá, giao thông đi lại, điện, trường, trạm… từng bước được đầu tư xây dựng và nâng cấp đồng bộ, đảm bảo cuộc sống ngày càng tốt hơn cho nhân dân, đáp lại sự mong mỏi của Người lúc sinh thời.
Phát triển kinh tế biển để “đảo ngày càng giàu đẹp”
Trong lời căn dặn của Bác Hồ khi ra thăm đảo, vấn đề phát triển sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân luôn được Người đặc biệt nhấn mạnh. Hôm nay, tinh thần ấy đang được đặc khu Cô Tô cụ thể hóa bằng chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững, lấy du lịch và dịch vụ làm động lực, đồng thời giữ vững thế mạnh truyền thống về thủy sản và kinh tế biển.
Năm 2025, tốc độ tăng trưởng kinh tế của đặc khu Cô Tô đạt khoảng 17,5%. Sang quý I năm 2026, tổng giá trị sản phẩm tiếp tục tăng 16,5% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng trưởng rất đáng ghi nhận đối với một địa phương biển đảo có quy mô dân số nhỏ và điều kiện phát triển đặc thù. Đặc biệt, cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch đúng hướng theo mô hình tăng trưởng xanh và bền vững. Khu vực dịch vụ - du lịch ngày càng giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế địa phương.
Trong những năm gần đây, du lịch Cô Tô có bước phát triển mạnh mẽ. Năm 2025, tổng lượng khách du lịch đến đặc khu đạt khoảng 350.000 lượt, doanh thu du lịch đạt trên 1.110 tỷ đồng. Không còn là một điểm đến mang tính mùa vụ đơn thuần, Cô Tô đang từng bước xây dựng thương hiệu du lịch biển đảo xanh, sạch, thân thiện và chất lượng cao. Từ những bãi biển hoang sơ, hệ sinh thái tự nhiên đặc sắc đến các giá trị văn hóa, lịch sử gắn với biển đảo và dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, địa phương đang nỗ lực phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Trong quý I năm 2026, lượng khách du lịch đến đặc khu tiếp tục tăng mạnh với khoảng 12.500 lượt khách, tăng 126,74% so với cùng kỳ; doanh thu đạt khoảng 40 tỷ đồng. Kết quả ấy phản ánh rõ sức hấp dẫn ngày càng lớn của vùng đảo tiền tiêu đối với du khách trong và ngoài nước.
Song song với du lịch, kinh tế biển tiếp tục là nền tảng quan trọng bảo đảm sinh kế cho người dân địa phương. Quý I năm 2026, tổng sản lượng thủy sản của đặc khu đạt khoảng 1.766 tấn; trong đó sản lượng khai thác đạt khoảng 1.640 tấn. Cùng với khai thác, chế biến thủy sản cũng từng bước được mở rộng. Việc phát triển chế biến sâu, xây dựng sản phẩm OCOP và mở rộng chuỗi giá trị thủy sản đang giúp địa phương từng bước nâng cao giá trị kinh tế biển thay vì chỉ dựa vào khai thác truyền thống. Có thể thấy, từ lời căn dặn “phải cố gắng sản xuất” của Bác năm xưa, hôm nay, đặc khu Cô Tô đã và đang nỗ lực từng bước xây dựng một nền kinh tế biển hiện đại, xanh và bền vững hơn.
Chia sẻ về định hướng phát triển kinh tế biển bền vững của Cô Tô, đồng chí Nguyễn Danh Hà, Chủ tịch UBND đặc khu Cô Tô, cho biết: Thời gian tới, Cô Tô sẽ tập trung quy hoạch lại vùng nuôi trồng thủy sản phù hợp với điều kiện tự nhiên của từng khu vực; khuyến khích phát triển các đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao; đồng thời xác định hướng phát triển có chọn lọc, không ồ ạt, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, quy hoạch nuôi trồng bền vững kết hợp với bảo tồn tài nguyên, thiên nhiên; áp dụng công nghệ cao để giảm tác động trực tiếp ra môi trường biển. Hiện đặc khu Cô Tô đang tập trung phát triển hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, góp phần từng bước hình thành ngành nuôi biển công nghiệp tại địa phương, nâng cao giá trị sản phẩm thủy sản, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân trên địa bàn.
Phục vụ, chăm lo cho đời sống nhân dân
Một trong những nội dung mang tính xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh là xây dựng chính quyền gần dân, vì dân, phục vụ nhân dân. Tinh thần ấy đang được đặc khu Cô Tô cụ thể hóa bằng quyết tâm cải cách hành chính, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản trị địa phương. Những năm gần đây, công tác cải cách hành chính của đặc khu có bước tiến rõ rệt. Trong quý I năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công đặc khu đã tiếp nhận 559 hồ sơ thủ tục hành chính; tỷ lệ giải quyết hồ sơ điện tử đạt 100%; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 100%; toàn bộ phí và lệ phí đều được thanh toán không dùng tiền mặt qua mã QR… Đặc khu cũng đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, số hóa hồ sơ lưu trữ, triển khai mô hình nhà văn hóa thông minh, duy trì hiệu quả nền tảng “Cô Tô Digital” nhằm phục vụ người dân và du khách.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, mọi mục tiêu phát triển cuối cùng đều hướng tới hạnh phúc của nhân dân. Vì vậy, bên cạnh phát triển kinh tế, đặc khu Cô Tô luôn chú trọng chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người dân vùng đảo. Địa phương hiện đang duy trì kết quả không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn của tỉnh; công tác an sinh xã hội được triển khai kịp thời, đầy đủ; công tác giải quyết việc làm tiếp tục đạt kết quả tích cực; các lĩnh vực giáo dục, y tế, chăm sóc người cao tuổi, bảo trợ xã hội… được quan tâm thường xuyên.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đặc khu đã tiến hành sắp xếp lại hệ thống trường học theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, bảo tồn giá trị truyền thống biển đảo được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân. Đó cũng chính là cách mà vùng đảo tiền tiêu hôm nay đang hiện thực hóa lời dạy sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh rằng, mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đều phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và mục tiêu mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.
Phấn khởi chia sẻ về những đổi thay của vùng biển đảo quê hương, ông Nguyễn Quang Mỳ (khu 1, đặc khu Cô Tô) xúc động: Ngày trước đảo còn nghèo, thiếu thốn đủ bề, trước năm 2013, Cô Tô không có điện, không có nước ngọt, giao thông đi lại vô cùng khó khăn, số hộ nghèo và cận nghèo nhiều lắm. Bây giờ, những khó khăn lớn nhất của đảo đều đã được giải quyết, đáp ứng nhu cầu của người dân. Nhờ làm theo lời Bác căn dặn, Cô Tô nay đã ngày càng phát triển. Nhìn tượng đài Bác, ai cũng có thêm niềm tin và động lực. Người dân chúng tôi cũng luôn nhắc nhau phải sống đoàn kết, chăm chỉ lao động, giữ đảo bình yên để xứng đáng với tình cảm của Bác.
Giữ vững chủ quyền biển đảo bằng thế trận lòng dân
Là vùng đảo có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng vùng địa đầu Đông Bắc, Cô Tô mang trên vai trách nhiệm vô cùng thiêng liêng, cao cả trong sự nghiệp bảo đảm quốc phòng an ninh và giữ vững chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Đây là điều quan trọng nhất Chủ tịch Hồ Chí Minh muốn gửi gắm trong chuyến thăm của Người tới Cô Tô năm 1961. Cũng chính là ý nghĩa đặc biệt của việc Người đồng ý cho dựng tượng đài trên đảo ngay khi Người còn sống.
Nhận thức rõ trọng trách cao cả ấy, suốt thời gian qua, đặc khu Cô Tô luôn duy trì tốt thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và thế trận biên phòng toàn dân. Các lực lượng vũ trang trên địa bàn duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu; phối hợp chặt chẽ trong quản lý vùng biển, bảo đảm an ninh trật tự và hỗ trợ ngư dân bám biển. Đặc biệt, điều đáng quý nhất ở vùng đảo tiền tiêu này chính là “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc, mỗi người dân đặc khu Cô Tô đều mang trong mình tinh thần chiến sĩ, là một phần của "lá chắn thép" giữa trùng khơi đầy sóng gió, nỗ lực không ngừng xây dựng và bảo vệ vững chắc vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Đó là minh chứng rõ nét cho tinh thần đồng thuận xã hội, cho sự gắn bó giữa Đảng với dân, điều mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt coi trọng.
Trung tá Hoàng Trọng Giáp, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cô Tô, chia sẻ: Đóng quân trên đảo tiền tiêu, bám sát yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm địa bàn, những năm qua, Đồn Biên phòng Cô Tô cùng các đơn vị lực lượng vũ trang trên địa bàn đã chủ động, phối hợp triển khai nhiều mô hình, cách làm sáng tạo, hiệu quả, khẳng định vai trò nòng cốt trong củng cố “thế trận lòng dân” trên biển, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Khi “thế trận lòng dân” được củng cố vững chắc thì nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia ngày càng hiệu quả. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Đồn Biên phòng Cô Tô hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Xứng đáng với niềm tin yêu của Bác
65 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đến với Cô Tô, vùng đất nơi đầu sóng ngọn gió hôm nay đã đổi thay sâu sắc. Những con đường mới đã to hơn, đẹp hơn, kéo dài xuyên đảo. Những công trình hạ tầng ngày càng hiện đại, đồng bộ, đáp ứng nhu cầu của người dân. Những khu dân cư khang trang hơn. Những đoàn tàu du lịch tấp nập hơn. Những mô hình kinh tế biển mới đang hình thành. Đời sống người dân ngày càng được cải thiện… Quan trọng hơn cả, tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó và khát vọng vươn lên của người dân vùng đảo vẫn luôn được giữ gìn và tiếp nối.
Trong không khí xúc động khi Cô Tô vừa long trọng tổ chức kỷ niệm 65 năm Ngày Bác Hồ ra thăm đảo, hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Người, đồng chí Vũ Văn Khương, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy đặc khu Cô Tô, chia sẻ: Những lời căn dặn thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người ra thăm đảo Cô Tô năm 1961 luôn là nguồn động viên, cổ vũ to lớn đối với cán bộ, đảng viên và nhân dân trên đảo. Tình cảm đặc biệt của Bác dành cho Cô Tô không chỉ là niềm tự hào, mà còn là trách nhiệm, là mệnh lệnh từ trái tim để mỗi thế hệ hôm nay tiếp tục học tập, lao động, rèn luyện và cống hiến nhiều hơn cho quê hương, đất nước.
Đồng chí cũng nhấn mạnh: Xác định việc phát huy truyền thống đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của quê hương biển đảo là nhân tố quyết định để hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân đặc khu sẽ tiếp tục nỗ lực tập trung xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; đổi mới tư duy lãnh đạo, phương thức quản lý, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số toàn diện, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Đồng thời, phát huy mạnh mẽ tiềm năng, lợi thế đặc thù của biển đảo để phát triển du lịch chất lượng cao, kinh tế biển bền vững, dịch vụ hiện đại gắn với bảo vệ môi trường sinh thái và giữ vững quốc phòng - an ninh, chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Bên cạnh đó, đặc khu cũng sẽ chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng đội ngũ cán bộ “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung"; phát động sâu rộng các phong trào thi đua yêu nước, khơi dậy tinh thần cống hiến trong mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Có thể nói, hành trình phát triển của đặc khu Cô Tô hôm nay chính là quá trình cụ thể hóa lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng những việc làm thiết thực, bằng sự đổi thay từng ngày trên vùng đảo tiền tiêu của Tổ quốc. Và giữa biển trời Đông Bắc, tượng đài Bác Hồ trên đảo vẫn hướng ra trùng khơi, cùng lá quốc kỳ kiêu hãnh tung bay trong gió biển, như một biểu tượng thiêng liêng của niềm tin, của ý chí và của khát vọng dựng xây quê hương giàu mạnh. Mỗi bước phát triển hôm nay của đặc khu không chỉ là thành quả kinh tế - xã hội đơn thuần, mà còn là lời hứa của các thế hệ cán bộ, đảng viên, CBCS và nhân dân vùng đảo với Bác: Quyết tâm xây dựng Cô Tô ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại và vững vàng nơi đầu sóng ngọn gió của Tổ quốc.
