Để đưa Quảng Ninh trở thành tỉnh dịch vụ - công nghiệp hiện đại vào năm 2020, song song với việc nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện môi trường đầu tư, an sinh xã hội... Quảng Ninh đã và đang đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao KH&CN có trọng tâm, trọng điểm. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế, chính sách về KH&CN, xây dựng, phát triển tiềm lực KH&CN.
Ứng dụng KH&CN trong các lĩnh vực
Năm 2016, Sở KH&CN đã tham mưu cho UBND tỉnh nhiều văn bản quy phạm pháp luật để cụ thể hoá các quy định, tạo hành lang pháp lý tăng cường công tác quản lý nhà nước cũng như các chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư vào hoạt động KH&CN. Công tác xây dựng kế hoạch, chính sách đầu tư và cơ chế tài chính cho KH&CN đã được đổi mới theo hướng tập trung, không dàn trải, đầu tư cho các nhiệm vụ KH&CN có quy mô lớn, giải quyết những vấn đề cấp thiết của địa phương.
Bên cạnh đó, toàn tỉnh thực hiện 42 đề tài, dự án KH&CN, trong đó 31 đề tài, dự án chuyển tiếp từ năm 2015. Trong đó, có 5 đề tài, dự án kết thúc và được Hội đồng KH&CN tỉnh đánh giá cao. Trong lĩnh vực khoa học nông nghiệp, các đề tài, dự án tập trung vào nghiên cứu sản xuất giống và thử nghiệm nuôi, trồng giống cây, con có giá trị kinh tế. Tiêu biểu là nghiên cứu sản xuất giống lúa, chè Vân, cam Bản Sen, nuôi bào ngư chín lỗ, ngao giá, sản xuất giống ngán, sinh sản nhân tạo hải sâm đen và sá sùng... Cùng với đó, các đề tài, dự án đã đầu tư vào bảo tồn các giống vật nuôi, cây trồng truyền thống có giá trị kinh tế cao trên địa bàn tỉnh, như: Gà Bang Trới, ba kích tím, ngan đen... Đặc biệt, các đề tài, dự án thực hiện gắn với các chương trình xây dựng thương hiệu và xây dựng NTM của tỉnh đã tạo ra những mô hình hiệu quả cho người dân, đồng thời hình thành vùng nguyên liệu, sản xuất tập trung. Một số sản phẩm đã trở thành hàng hoá được thị trường đón nhận tích cực, giúp nông dân nâng cao thu nhập, như: Rau an toàn Quảng Yên, hoa Hoành Bồ, vải chín sớm Phương Nam, gà Tiên Yên... Bên cạnh đó, ngành KH&CN đã hướng dẫn lập hồ sơ đăng ký nhãn hiệu cho 29 sản phẩm thế mạnh của tỉnh, trong đó có 11 sản phẩm được cấp văn bằng bảo hộ.
Ngoài ra, các công nghệ mới trong khám và chữa bệnh đã được ứng dụng thành công, như: Kỹ thuật phẫu thuật tim hở và phẫu thuật mạch máu, nội soi ổ bụng, ứng dụng sản phẩm cacbon y sinh trong phẫu thuật thần kinh sọ não, chữa bỏng và các loại vết thương... Đặc biệt, trong năm 2016 đã có nhiều đề tài, dự án trong lĩnh vực khoa học xã hội, nhân văn được nghiên cứu thành công, đóng góp hiệu quả vào việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ việc hoạch định các chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Một số đề tài có giá trị thực tiễn cao, như: Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên du lịch; giải pháp nâng cao nhận thức hành vi của học sinh phổ thông qua giáo dục đạo đức trong các trường THCS và THPT; biên soạn bộ tài liệu dạy tiếng Dao Thanh Y...
Tăng cường đầu tư cho KH&CN
Năm 2016, Quảng Ninh đầu tư ngân sách nhà nước cho KH&CN là 143 tỷ đồng. Cùng với đó, 7/14 địa phương đã bố trí 6 tỷ đồng dành riêng cho hoạt động KH&CN. Năm 2017, dự kiến 10 địa phương bố trí 18,9 tỷ đồng, riêng TP Uông Bí dành 10 tỷ đồng cho hoạt động KH&CN. Một số sở, ngành đã dành nguồn lực lớn cho hoạt động KH&CN. Tiêu biểu là ngành GD-ĐT đã thực hiện dự án ứng dụng tiến bộ KH&CN trong giảng dạy ngoại ngữ ở một số cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh với kinh phí trên 35 tỷ đồng; đầu tư 420 tỷ đồng ứng dụng CNTT vào dạy học, giai đoạn 2014-2018; bố trí kinh phí 250 triệu đồng thực hiện 2 đề tài cấp cơ sở.
Đặc biệt là việc huy động xã hội hoá hoạt động KH&CN ở một số doanh nghiệp ngày càng được quan tâm hơn. Các đơn vị, doanh nghiệp, hộ dân đối ứng triển khai các đề tài, dự án KH&CN đã đạt 46 tỷ đồng. Một số doanh nghiệp đã trích lợi nhuận sau thuế để thành lập quỹ phát triển KH&CN của đơn vị. Ngày càng có nhiều đơn vị, doanh nghiệp chủ động đầu tư từ nguồn vốn tự có cho hoạt động ứng dụng, đổi mới công nghệ. Công ty CP Dược - Vật tư y tế Quảng Ninh đầu tư trên 50 tỷ đồng xây dựng nhà máy sản xuất thuốc từ dược liệu theo tiêu chuẩn GMP, WHO. HTX Dịch vụ nông nghiệp chất lượng cao Hoa Phong (Đông Triều) đầu tư nhà sơ chế, kho lạnh; ứng dụng chế phẩm sinh học trong sản xuất. Công ty CP Phát triển Agri-Tech đầu tư hơn 10 tỷ đồng xây dựng phòng thí nghiệm nuôi cấy mô và hoạt động chủ yếu là trồng các loại hoa Lan. Công ty CP Viglacera Hạ Long trích 50 tỷ đồng từ lợi nhuận trước thuế từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của công ty và các nguồn vốn khác để thành lập Quỹ phát triển KH&CN. Công ty CP Kỹ nghệ thực phẩm Thái Lan đầu tư 30 tỷ đồng cho dây chuyền sản xuất mì ăn liền 6 vắt...
Tuy nhiên, cũng còn nhiều doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm bố trí nguồn lực cho hoạt động đổi mới KH&CN. Vì vậy, doanh nghiệp muốn phát triển và đứng vững trong thời kỳ hội nhập cần phải quan tâm đầu tư ứng dụng tiến bộ KH&CN vào sản xuất.
Nguyễn Hoa
