Ước mơ không tật nguyền!

Vượt lên trên nỗi bất hạnh khuyết tật, phần đông người tàn tật có chung ước mơ được có việc làm để tự nuôi sống bản thân, giúp ích cho gia đình và cho xã hội, một ước mơ không hề tật nguyền. Thế nhưng để vươn tới ước mơ ấy, họ còn phải vượt qua rất nhiều khó khăn.

Hạnh phúc khi được làm việc

Đến thăm cơ sở móc chỉ của Công ty CP Mai Hoàng (xã Việt Hưng, TP Hạ Long), chúng tôi được giới thiệu rất nhiều về các sản phẩm len, móc. Đó là những bộ áo, đầm cầu kỳ, những túi xách xinh xắn, tinh xảo… Nếu không được giới thiệu trước, có lẽ sẽ không ai hình dung được đó là sản phẩm của những người phụ nữ phải đi bằng xe lăn, phải giao tiếp với mọi người qua ký hiệu… 25 người tàn tật đang là lao động của Công ty đến từ khắp mọi nơi trong tỉnh. Người thì liệt chân, người thì câm, điếc… nhưng đều sử dụng đôi tay một cách thành thạo, khéo léo để làm ra những sản phẩm thủ công hoàn thiện. Năm 2007, khi thành lập ra Công ty CP Mai Hoàng, lãnh đạo Công ty đã quyết định đưa nghề móc chỉ vào sản xuất để có thể tạo điều kiện cho những người tàn tật tham gia làm việc. Từ đó đến nay, Công ty đã đào tạo nghề cho hơn 30 người tàn tật và 25 người đã thành nghề, trở thành lao động chính thức của Công ty. Hiện nay, thu nhập của lao động tàn tật trong Công ty đạt mức trung bình 700.000 - 1.000.000 đồng/người/tháng. Em Trần Hương Thu (xã Đông Thành, huyện Yên Hưng), một lao động tàn tật ở Công ty, tâm sự: “Khi lên 4 tuổi, em bị sốt, nên liệt cả hai chân. Tật nguyền như thế đi lại cũng khó, nói gì đến đi làm, mà nhà em lại ở nông thôn, không có việc phụ gì có thể giúp cho gia đình. Cuộc sống như thế buồn lắm. Mãi đến khi được đến Công ty làm việc, được hưởng lương để tự nuôi sống mình, em mới thấy mình có ích, không phải là người bỏ đi. Cuộc sống của em thực sự đã thay đổi từ khi được đi làm…”. Cũng giống như Thu, cuộc sống của chị Ngô Thị Hải (phường Cẩm Thạch, TX Cẩm Phả) cũng thay đổi từ khi có việc làm. Sinh năm 1972, chị bị bại liệt bẩm sinh. Đôi chân tật nguyền khiến chị không thể đi học, có nghề như những người bình thường khác. Chị kể: “Từ bé đến lớn tôi phải sống dựa vào bố mẹ mà bố mẹ ngày càng già yếu. Tôi chỉ ước ao có được việc làm để đỡ đi gánh nặng cho bố mẹ, để bố mẹ có nhắm mắt xuôi tay thì cũng yên lòng, vì đứa con tàn tật có thể tự lo cho mình…”. Mơ ước ấy của chị Hải đã thành hiện thực khi chị được Công ty CP Mai Hoàng đào tạo nghề, tạo việc làm. Hiện nay, với mức thu nhập khoảng 700.000-800.000  đồng/tháng, chị Hải đã có thể tự lo cho bản thân, giúp bố mẹ già yên tâm hơn.

Số phận cũng không may mắn vì nhiễm chất độc da cam từ bố, nhưng chị Mạc Thị Oanh (phường Hồng Hải, TP Hạ Long) đã tự vượt lên số phận bằng chính nghị lực của mình. Ngay từ khi mới lớn, chị đã học nghề may và mở một hiệu may nhỏ. Sự cần cù, khéo léo của chị được rất nhiều khách hàng tín nhiệm và thu nhập từ nghề may đã giúp chị nuôi sống bản thân, đồng thời có chút ít để dành. Sau mười mấy năm làm nghề, chị không may đo quần áo nữa mà vào làm cho một doanh nghiệp để dạy nghề may cho những người tàn tật. Chị bảo: “Tôi trở thành cô giáo dạy may là muốn giúp đỡ những người tàn tật như mình có cơ hội vươn lên trong cuộc sống. Bản thân bị tật nguyền, phần đông chúng tôi đều tự coi mình là sống thừa, là gánh nặng của gia đình và xã hội. Chỉ có công việc mới khiến chúng tôi bớt đi mặc cảm đó...”.

Vẫn còn nhiều rào cản

Được học nghề, có việc làm phù hợp, ổn định là nguyện vọng chung, chính đáng, đồng thời cũng là điều kiện để người tàn tật được bình đẳng thực sự và hoà nhập đầy đủ với cộng đồng. Có việc làm không chỉ giúp người tàn tật bớt đi mặc cảm, mà còn giúp họ phấn khởi, tự tin vì đã là những người có ích, đã tự nuôi sống được bản thân. Tuy nhiên, vấn đề việc làm của người tàn tật trên địa bàn tỉnh hiện nay vẫn còn rất nhiều khó khăn. Mặc dù trên địa bàn tỉnh có 19.832 người tàn tật, nhưng chỉ có 4.291 người có việc làm và 3.927 người tàn tật có việc làm không thường xuyên. Số còn lại vẫn phải sống dựa vào người thân và trợ cấp xã hội, mặc dù nhiều người trong số họ vẫn có khả năng lao động. Thậm chí, có người phải đi ăn xin, hát rong... Bản thân tàn tật, sức khoẻ yếu, trình độ tay nghề không có… là những rào cản rất lớn trong việc tiếp cận với việc làm của người tàn tật. Nhà nước và tỉnh đã có những chính sách hỗ trợ người tàn tật trong vấn đề đào tạo nghề, giải quyết việc làm. Đặc biệt, Pháp lệnh về người tàn tật đã quy định rõ các doanh nghiệp phải có trách nhiệm nhận lao động tàn tật vào làm việc với tỷ lệ từ 2-3% tổng số lao động, nhưng trên thực tế số này rất ít ỏi. Ông Hoàng Thanh, Phó Chủ tịch Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi tỉnh, cho biết: “Cùng với sự phát triển chung, nhận thức của cộng đồng về người tàn tật cũng có nhiều chuyển biến đáng mừng. Số người tàn tật được đào tạo nghề, giải quyết việc làm ngày càng tăng. Tuy nhiên, việc làm vẫn là vấn đề rất khó đối với người tàn tật. Bên cạnh những khó khăn về sức khoẻ, trình độ, họ còn phải chịu sự kỳ thị của một bộ phận trong cộng đồng nên rất khó tìm việc, nhất là những việc làm có thu nhập đảm bảo, thường xuyên…”.

Quảng Ninh cũng đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ đào tạo nghề cho người tàn tật, nhưng hiệu quả chưa cao. Hiện toàn tỉnh có hơn 20 cơ sở đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người tàn tật. Trong 3 năm (2006-2008), Quảng Ninh được Bộ LĐ-TB&XH phân bổ 600 triệu đồng từ chương trình mục tiêu đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người tàn tật. Nguồn kinh phí này đã được sử dụng để hỗ trợ cho 10 dự án đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người tàn tật với khoảng 200 người tàn tật được hưởng lợi từ dự án. Năm 2006, Quảng Ninh cũng thành lập được Quỹ Việc làm dành cho người tàn tật. Theo quy định của UBND tỉnh, Quỹ Việc làm cho người tàn tật dùng để hỗ trợ cơ sở dạy nghề, cơ sở SXKD dành riêng cho người tàn tật để xây dựng nhà xưởng, mua máy móc, thiết bị, duy trì dạy nghề và phát triển sản xuất. Các cơ quan quản lý để đào tạo nâng cao năng lực đối với người làm công tác dạy nghề, tư vấn, giới thiệu việc làm cho người tàn tật cũng được hưởng từ nguồn quỹ này... Đáng chú ý là trong quy định của Quỹ, các khoản chi cho việc đào tạo nghề là khá rộng, như là chi khai giảng, tuyển sinh, bế giảng, cấp chứng chỉ, chi chỉnh sửa, biên soạn giáo trình. Như vậy, Quỹ Việc làm cho người tàn tật là hy vọng về việc làm của rất nhiều người không may phải chịu tật nguyền. Thế nhưng, sau 3 năm triển khai, Quỹ mới chỉ giải ngân được hơn 100 triệu đồng trong tổng số hơn 4 tỷ đồng. Theo Sở LĐ-TB&XH cho biết, hiện Sở đã nhận được hơn 10 đề án đề nghị hỗ trợ từ Quỹ Việc làm cho người tàn tật. Trong đó, có 4 đề án đã được thẩm định kỹ càng và đã được làm thủ tục trình lên UBND tỉnh. Tuy nhiên, cho đến nay các đề án này vẫn chưa được phê duyệt. Những khó khăn trong thủ tục hành chính đã khiến cho tiến độ giải ngân chậm và nhiều người tàn tật vẫn chưa được thụ hưởng nguồn quỹ.

Ước mơ có nghề, có việc làm để hoà nhập với cộng đồng là ước mơ lớn nhất của người tàn tật, đó cũng là điều cần cả xã hội quan tâm. Mong rằng những rào cản trong công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm nhanh chóng được gỡ bỏ để họ có thể vươn tới ước mơ của mình. Bởi lẽ, giúp đỡ, hỗ trợ người tàn tật không chỉ là truyền thống nhân ái, bao dung, chia sẻ, quan tâm của cộng đồng mà còn là trách nhiệm xã hội của người khoẻ mạnh đối với người khuyết thiểu, kém may mắn.