Mặc dù lần đầu tổ chức với quy mô lớn nhưng Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên và nhi đồng tỉnh lần I, năm 2015 đã thành công trên nhiều phương diện. Đặc biệt là nhiều mô hình, sản phẩm đã thể hiện được ý tưởng, sáng kiến có tính ứng dụng cao và có thể ứng dụng vào thực tế, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
KẾT QUẢ ĐÁNG GHI NHẬN
Với mục đích khơi dậy tiềm năng và phát huy tư duy sáng tạo nghiên cứu khoa học của thế hệ trẻ, qua đó rèn luyện kỹ năng, xây dựng ước mơ trở thành nhà sáng chế trong tương lai cho các em nhỏ, năm 2015 tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng (TTN-NĐ) lần I. Mặc dù là lần đầu triển khai, song cuộc thi đã nhận được sự hưởng ứng, tham gia rất tích cực của khá đông học sinh trên địa bàn tỉnh. Sau 1 năm phát động triển khai, BTC Cuộc thi Sáng tạo TTN-NĐ lần I đã nhận được 57 sản phẩm dự thi của 112 em học sinh thuộc 18 trường học trên địa bàn tỉnh. Lĩnh vực dự thi chủ yếu là đồ dùng dành cho học tập, công nghệ thông tin và điện tử viễn thông, sản phẩm thân thiện với môi trường, các dụng cụ sinh hoạt gia đình và đồ chơi trẻ em, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế,...
Các mô hình, sản phẩm được xét chọn đều xuất phát từ thực tế cuộc sống, học tập và vui chơi hàng ngày của các em, đặc biệt là có khả năng áp dụng rộng rãi vào đời sống. Điển hình trong lĩnh vực đồ dùng dành cho học tập là sản phẩm “Sử dụng Atlat địa lý Việt Nam để khai thác địa lý 12” của Nguyễn Huỳnh Đức, Lớp 12C2 Trường THPT Lê Chân (Đông Triều). Hay mô hình “Bảng tính tan thông minh” của Nguyễn Đức Tuấn, Trần Thị Kim, lớp 12A1, Trường THPT Tiên Yên; phần mềm “Học tập và tìm hiểu văn hoá địa phương” của Ngô Hoàng Long, Nguyễn Thị Cẩm Tú, Trường THCS Hà An và Trường Tiểu học Hiệp Hoà (Quảng Yên)… Đặc biệt, lĩnh vực dụng cụ sinh hoạt và đồ chơi trẻ em cũng xuất hiện một số tác phẩm giàu tính mới lạ, độc đáo, như: Mô hình đồ chơi bằng mảnh gỗ ghép; hệ thống lọc nước sạch dùng cho gia đình và sinh viên; thiết bị học tập và đồ chơi trẻ em bằng vật liệu phế thải.
Bên cạnh đó, công nghệ thông tin cũng có nhiều sản phẩm được hội đồng giám khảo đánh giá khá cao, có khả năng ứng dụng thực tiễn. Cụ thể, sản phẩm “Phần mềm học tốt hoá học” của em Nguyễn Sơn Lam, Lớp 12C3 Trường THPT Hoàng Quốc Việt (Đông Triều) đoạt giải nhì, giải cao nhất của cuộc thi. Em Nguyễn Sơn Lam, cho biết: “Phần mềm đã tóm tắt các kiến thức hoá học từ lớp 8 đến lớp 12, từ cơ bản đến nâng cao giúp cho người dùng ôn lại kiến thức, học tập một cách hiệu quả. Đồng thời có các trò chơi giúp học sinh giải trí sau những giờ học căng thẳng. Em hy vọng không chỉ sản phẩm của em mà các sản phẩm có tính ứng dụng cao tiếp tục được quan tâm hỗ trợ, cải tiến để có thể đi vào cuộc sống”.
Hiệu trưởng Trường THPT Đông Thành (Quảng Yên) Nguyễn Xuân Cường, chia sẻ: Nhiều năm qua, nhà trường luôn nhận được sự chỉ đạo sát sao của các cấp, ngành và sự phối hợp của một số trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh trong công tác nghiên cứu, sáng tạo KHKT. Nhất là học sinh và phụ huynh rất đồng tình, hưởng ứng tham gia nghiên cứu, sáng tạo các mô hình, sản phẩm dự thi Cuộc thi Sáng tạo TTN-NĐ. Năm 2015, mô hình “Hệ thống phơi, sấy khô quần áo tự động” của nhóm học sinh nhà trường đã đoạt giải khuyến khích tại Cuộc thi Sáng tạo TTN-NĐ toàn quốc lần thứ XI. Đây không chỉ là sự ghi nhận, đánh giá của cá nhân các em, mà còn góp phần phát huy niềm đam mê sáng tạo KHKT và tạo sân chơi bổ ích cho học sinh nhà trường. Hy vọng rằng, cuộc thi tiếp tục được quan tâm, tạo điều kiện để các em TTN-NĐ trên địa bàn tỉnh có động lực và cơ hội tiếp cận với KHKT.
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, cuộc thi vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc, như: Mô hình, sản phẩm dự thi còn hạn chế về số lượng cũng như chất lượng; mới có tác giả dự thi của 7/14 địa phương; chưa tổ chức được hội đồng đánh giá sơ loại sản phẩm để sàng lọc, lựa chọn được các sản phẩm sáng tạo có chất lượng cao để gửi lên cấp trên; công tác tuyên truyền ở cấp cơ sở chưa được quan tâm...
SẴN SÀNG CHO CUỘC THI LẦN II
Để Cuộc thi Sáng tạo TTN-NĐ tỉnh lần II, năm 2016 có chất lượng cao hơn, BTC Cuộc thi tập trung tuyên truyền, tổ chức tốt để phát hiện những nhân tài sáng tạo ở lứa tuổi thiếu niên, nhi đồng, kịp thời vun bồi, phát triển. Ngay từ đầu tháng 4-2016, BTC đã sớm ban hành Kế hoạch và điều chỉnh thể lệ Cuộc thi. Theo đó, Cuộc thi năm nay dài hơn, từ ngày 13-4 đến 15-10-2016. Thể lệ Cuộc thi quy định rõ ràng về tính mới, tính sáng tạo, hiệu quả và có khả năng áp dụng của các mô hình, sản phẩm dự thi, để tác giả dự thi nắm rõ. Giá trị giải thưởng Cuộc thi cũng được điều chỉnh gấp đôi và có thêm một số giải phụ khác.
Bên cạnh đó, BTC chú trọng công tác tuyên truyền, phát động cuộc thi tại các cấp, ngành, địa phương, trường học nhằm thu hút sự quan tâm của học sinh, giáo viên, phụ huynh. Trao đổi với chúng tôi, ông Đinh Quang Hải, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp Hội KHKT tỉnh, cơ quan thường trực Cuộc thi, cho biết: Hiện đối tượng TTN-NĐ có 2 cuộc thi lớn về khoa học kỹ thuật, đó là Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học và Cuộc thi Sáng tạo TTN-NĐ. Để không chồng chéo, trùng lặp, BTC các cuộc thi đều có hướng dẫn cụ thể về thể lệ và yêu cầu của cuộc thi đến các cấp, ngành, địa phương, trường học trên địa bàn tỉnh. Đối với Cuộc thi Sáng tạo TTN-NĐ lần II, năm 2016, chúng tôi mong muốn các sở, ban, ngành, đoàn thể phối hợp với BTC cuộc thi xây dựng kế hoạch, phát động triển khai trong ngành, địa phương, tạo điều kiện thuận lợi để các em tích cực hưởng ứng cuộc thi. Hiện, nhiều trường học đã lồng ghép tuyên truyền, phổ biến và kêu gọi học sinh, giáo viên bố trí một phần thời gian hè để phát triển, sáng tạo các đề tài, sáng chế KHKT.
Ngoài ra, ông Hải cũng nhấn mạnh, BTC Cuộc thi luôn khuyến khích TTN-NĐ các huyện miền núi, biên giới, dân tộc ít người tham gia sáng tạo, để sản phẩm cuộc thi ngày càng phong phú và chất lượng.
Nguyễn Hoa
