Cùng với sự phát triển của ngành giáo dục Quảng Ninh, các trường THPT ngoài công lập trên địa bàn tỉnh cũng có những bước phát triển vượt bậc, đóng góp không nhỏ vào thành tích của công tác giáo dục - đào tạo trên địa bàn.
Hiện nay, toàn tỉnh có 54 trường THPT, trong đó có 20 trường ngoài công lập, đạt tỷ lệ 37,04%. Trong năm học 2009-2010 đã có 18/20 trường tổ chức tuyển sinh, chỉ đó có 2 trường là Trường THPT Trần Hưng Đạo (Đông Triều) và Trường Hồng Quảng (Yên Hưng) đang xây dựng cơ sở vật chất nên chưa tuyển sinh.
Nếu như trước đây, trường THPT ngoài công lập chỉ được đầu tư xây dựng ở các vùng đô thị thì nay ngay cả những địa phương còn nhiều khó khăn như Tiên Yên, Đầm Hà, Hoành Bồ... cũng đã có trường THPT ngoài công lập. Không chỉ phát triển về số lượng mà hệ thống các trường THPT ngoài công lập ngày càng phát triển về quy mô và chất lượng đào tạo. Về quy mô, toàn tỉnh có 7 trường THPT ngoài công lập có số lớp từ 18 đến 40 lớp, 7 trường có quy mô từ 12 đến dưới 18 lớp và chỉ có 4 trường dưới 12 lớp. Trong năm học vừa qua, các trường THPT ngoài công lập đã góp phần đào tạo 14.931 học sinh; chất lượng giáo dục mũi nhọn ở một số trường đã được khẳng định như Trường TH, THCS và THPT Văn Lang (Hạ Long) có số học sinh xếp loại giỏi 3,98%; Trường THPT Lương Thế Vinh (Cẩm Phả) có 3,1% học sinh xếp loại giỏi... Hàng năm, tỷ lệ tốt nghiệp THPT của các trường ngoài công lập đều đạt trên 50%.
Tuy nhiên, bên cạnh đó, hoạt động của các trường THPT ngoài công lập bộc lộ nhiều bất cập. Theo thống kê của Sở Giáo dục - Đào tạo, kết quả giáo dục ở các trường ngoài công lập còn ở mức thấp. Học sinh ngoài công lập có kết quả học tập chỉ đạt mức trung bình so với đánh giá chung của học sinh trong tỉnh. Một số trường có tỷ lệ học sinh yếu kém cao như: Trường THPT Trần Khánh Dư (Vân Đồn), 18,7%; Trường THPT Trần Quốc Tuấn (Yên Hưng) 17,9%... Cùng với đó, cơ sở vật chất của các trường THPT ngoài công lập cũng có nhiều hạn chế. Hầu hết sau khi có quyết định thành lập, các trường mới chỉ đầu tư xây dựng được khu nhà học, nhà làm việc và khu vệ sinh, ga ra để xe đạp, xe mô tô cho giáo viên và học sinh. Các khối công trình này mới chỉ là một phần của đề án thành lập trường, chưa đầy đủ như đề án đã được UBND tỉnh phê duyệt. Trong khi đó, các khối công trình khác như phòng học đủ cho học sinh học một ca, phòng thực hành bộ môn; phòng tin học, phòng thực hành các bộ môn Vật lý, Hoá học, Sinh học, thư viện, phòng truyền thống, khu giáo dục thể chất... cũng chưa được đầu tư xây dựng đúng theo tiến độ đã phê duyệt. Đã thế, một số công trình xây dựng chất lượng chưa cao, thiếu thẩm mỹ do nhà đầu tư tự điều chỉnh dự toán thiết kế của công trình. Bên cạnh đó, mặc dù các trường THPT đã tích cực trong việc tuyển dụng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý nhưng kết quả còn hạn chế, đời sống của cán bộ, giáo viên chưa cao. Hiện nay, các trường THPT ngoài công lập có 643 cán bộ, giáo viên, (trong đó có 42 cán bộ quản lý, 601 giáo viên) tuy nhiên vẫn còn có một số trường mới thành lập ở những địa bàn khó khăn còn thiếu giáo viên bộ môn như trường Nguyễn Du (Hải Hà), Trần Khánh Dư... Đặc biệt, có những trường THPT ngoài công lập còn chưa đảm bảo chế độ lương hàng tháng cho giáo viên, nhân viên, cụ thể: Trường THPT Hồng Đức (Uông Bí) nợ lương 3 tháng, 1 năm chưa đóng bảo hiểm xã hội cho cơ quan bảo hiểm xã hội; trường Trần Khánh Dư, hiện tại nợ lương 2 tháng. Bộ máy cán bộ quản lý ở nhiều trường THPT ngoài công lập còn thiếu ổn định, có trường 2 năm học thay đổi 2 hiệu trưởng, hiệu phó, ảnh hưởng đến công tác quản lý, tổ chức và hoạt động, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và hiệu quả của công tác giáo dục, đào tạo.
Bên cạnh đó, các trường THPT ngoài công lập còn chịu rất nhiều thiệt thòi so với các trường công lập. Mặc dù cùng thực hiện nhiệm vụ đào tạo học sinh nhưng các trường ngoài công lập đang phải chịu nhiều thiệt thòi trong chính sách về đất đai, giải phóng mặt bằng, về tuyển sinh, về mức học phí, về chế độ dành cho giáo viên, về kinh phí mua sắm thiết bị dạy học... Thầy Đặng Văn Tiến, Hiệu trưởng Trường Nguyễn Bình (Đông Triều) cho biết: ''Hiện nay, hầu hết các trường ngoài công lập đang gặp khó khăn về tuyển sinh. Sau khi các trường công lập trả hồ sơ thì học sinh mới nộp vào các trường ngoài công lập nên thời gian chuẩn bị cho năm học mới rất ít. Nhiều học sinh chất lượng rất thấp dẫn đến kết quả học lực cũng như hạnh kiểm còn hạn chế. Giáo viên của trường ngoài công lập cũng có nhiều thiệt thòi khi không được đài thọ kinh phí để học lên Thạc sĩ, Tiến sĩ. Bên cạnh đó, quy hoạch của các trường ngoài công lập hiện nay còn bất cập. Ví dụ như ở Đông Triều mới có thêm 1 trường THPT ngoài công lập là trường Trần Hưng Đạo rất gần với trường Nguyễn Bình chúng tôi trong khi số lượng học sinh thì có hạn nên việc tuyển sinh đã khó lại càng khó hơn...''.
Thực tế cho thấy, từ năm 1999 đến nay, hệ thống trường THPT ngoài công lập trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã được thành lập và phát triển mạnh, góp phần đẩy mạnh xã hội hoá về lĩnh vực giáo dục trên địa bàn tỉnh, giải quyết được nhu cầu học tập của con em nhân dân trong tỉnh. Tuy nhiên, quá trình này cũng bộc lộ những khó khăn, bất cập cần sự quan tâm, tháo gỡ của tỉnh và các ngành liên quan và sự nỗ lực, cố gắng của các trường. Có như vậy, hệ thống trường THPT ngoài công lập mới phát huy được hết hiệu quả, góp phần phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo của Quảng Ninh.
