Theo anh Đặng Việt Cường, Phó Trưởng Phòng Phát triển hệ thống quan trắc An toàn mỏ, Trung tâm An toàn mỏ - Vinacomin, toàn tỉnh hiện có 31 hệ thống quan trắc khí mỏ tập trung tự động đang hoạt động tại 27 đơn vị khai thác hầm lò. Thông qua hệ thống này, người quản lý điều hành sản xuất có thể theo dõi được các loại khí nguy hiểm (khí mê tan, khí độc oxit cacbon…), nhiệt độ và tốc độ gió để đưa ra đối sách ngăn ngừa kịp thời các thảm hoạ, đảm bảo an toàn cho sản xuất.
Tuy nhiên, từ trước đến nay, do hiện trường hầm lò phân tán và cách xa khu cơ quan quản lý nên hầu hết các phòng quan trắc trung tâm đều được đặt tại các vị trí gần khu vực hiện trường khai thác. Vì vậy, nhiều khi nhân viên trực hệ thống không thể vận hành một cách chuẩn xác.
Để nâng cao hơn nữa công tác quản lý kiểm soát khí mỏ, xử lý nhanh và chính xác những sự kiện xảy ra thông qua nhiều tầng quản lý, cán bộ quản lý điều hành cần được quan sát từ xa những dữ liệu mà các hệ thống thu được. Do đó, năm 2011, Trung tâm An toàn mỏ đã xây dựng và tiến hành triển khai công trình nghiên cứu Tích hợp các hệ thống quan trắc khí mỏ, xây dựng một trạm giám sát tập trung có thể quan sát từ xa những số liệu và hình ảnh thu được. Anh Cường cho biết, việc giám sát các hệ thống quan trắc mỏ từ xa được thực hiện thông qua mạng viễn thông nên các mỏ cần phải nâng cấp chất lượng đường truyền internet. Trên cơ sở phân tích, so sánh các khả năng truyền tín hiệu, Trung tâm đã lựa chọn đường truyền internet cáp quang và đường truyền internet bằng VISAT IP để áp dụng truyền tín hiệu xây dựng hệ thống giám sát tập trung.
Bên cạnh đó, Trung tâm phối hợp với các công ty viễn thông, mỏ hầm lò lắp đặt đường truyền internet cho 28 trạm quan trắc khí thông gió của 27 đơn vị; thiết lập các bộ phần mềm gửi tín hiệu của các hệ thống quan trắc khí - thông gió tại các mỏ về máy chủ tại phòng giám sát tập trung. Đồng thời, trang bị 3 máy tính chủ có cấu hình cao đặt tại Trung tâm An toàn mỏ, cài đặt các phần mềm chuyển tải dữ liệu cho các máy tính điều khiển của các hệ thống quan trắc khí - thông gió mỏ lên mạng internet và khởi động hệ thống truy cập dữ liệu đo đạc về máy chủ.
Sau hơn 2 năm tích cực triển khai, tháng 8-2012, Trung tâm đã thiết lập được 1 phòng giám sát từ xa qua internet đặt tại Trung tâm An toàn mỏ (TP Uông Bí), cài đặt được các phần mềm giám sát tại Trung tâm điều hành sản xuất - Tập đoàn CN Than - Khoáng sản Việt Nam tại Quảng Ninh. Hệ thống giám sát từ xa đã giúp các nhà quản lý biết được tình hình khí, gió tại mỏ than hầm lò hoặc phát hiện sai sót trong quá trình vận hành của các đơn vị đang sử dụng hệ thống, như: Cài đặt cấu hình sai, không ghi chú thông tin, vị trí liên động cắt điện đặt không đúng quy chuẩn... Từ đó, kịp thời thông tin liên lạc, tư vấn đến các mỏ phương án khắc phục nhằm ngăn chặn nguy cơ cháy nổ khí mê tan, nâng cao công tác quản lý khí và gió, bảo đảm an toàn trong quá trình sản xuất tại các mỏ than hầm lò.
Có thể khẳng định, sáng kiến “Tích hợp các hệ thống kiểm soát thông gió, quan trắc khí mỏ” cơ bản đã khắc phục được những bất cập, vướng mắc trong hệ thống quan trắc khí mỏ; đồng thời, đã tạo ra nhiều tầng quản lý và kiểm soát, tiến tới giữ mức an toàn cao nhất, giảm đến mức tối đa nguy cơ xảy ra cháy nổ khí mê tan tại các đơn vị khai thác hầm lò. Cùng với đó, kết quả của nghiên cứu cũng góp phần thúc đẩy phát triển khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực quan trắc tập trung, nhằm mục tiêu hướng tới quy trình sản xuất đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Hoàng Anh
