Tham gia Cuộc thi Sáng tạo dịch vụ tỉnh Quảng Ninh lần I (2016-2017), Trường Đại học Hạ Long có khá nhiều ý tưởng. Trong lĩnh vực dịch vụ khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường nổi bật là ý tưởng tạo ra “Công cụ phát hiện và xác định mức độ ô nhiễm không khí từ rêu” của giảng viên Bùi Thị Nha Trang, Khoa Môi trường, Trường Đại học Hạ Long.
Chia sẻ về ý tưởng này, giảng viên Bùi Thị Nha Trang cho biết: Với đặc tính là thực vật không có hệ rễ, hấp thụ và tích luỹ mọi hợp chất trong không khí nên rêu là chất chỉ thị phản ánh chính xác các chất có trong môi trường không khí xung quanh. Đến nay, các nghiên cứu của các trường đại học tại châu Âu thuộc dự án tài trợ bởi Uỷ ban châu Âu (EC) đã đạt được những thành tựu to lớn, chứng minh sự phù hợp của rêu trong vai trò là chất cảm biến ô nhiễm không khí hiệu quả, khắc phục được những tồn tại của các biện pháp quan trắc hiện có mà vẫn đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững, thân thiện với môi trường. Do đó, việc nghiên cứu, phát triển sản phẩm “Công cụ phát hiện và xác định mức độ ô nhiễm không khí từ rêu” sẽ mở ra hướng đi mới trong công nghệ xử lý ô nhiễm môi trường không khí, kiểm soát khí thải. Qua đó góp phần đưa lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào bảo vệ môi trường không khí của Quảng Ninh nói riêng, Việt Nam nói chung tiệm cận với công nghệ trên thế giới, chủ động, tiết kiệm chi phí trong các dự án về quan trắc và bảo vệ môi trường không khí.
Theo tác giả ý tưởng thì để thực hiện ý tưởng cần phải kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và ngoài thực địa. Gồm các bước, thu thập, lựa chọn rêu trong tự nhiên trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Nhân nuôi rêu thu thập được bằng phương pháp nhân giống vô tính để tạo ra nguồn vật liệu sạch. Chế tạo công cụ mẫu để phát hiện và xác định mức độ ô nhiễm không khí. Xây dựng phương pháp để xác định thành phần chất gây ô nhiễm không khí trong mẫu. Các phương pháp trong phòng thí nghiệm được thực hiện tại Trường Đại học Hạ Long. Bởi nhà trường có hệ thống trang thiết bị, phòng thí nghiệm hiện đại để phục vụ hoạt động nghiên cứu khoa học và giảng dạy của giảng viên, sinh viên trong trường.
Công cụ được tạo ra từ rêu rất gọn nhẹ, dễ di chuyển, dễ lắp đặt tại địa bàn khảo sát, do đó đảm bảo tính linh hoạt và thuận tiện trong việc thu gom mẫu lại không đòi hỏi các nguồn lực để duy trì hoạt động thường xuyên. Sản phẩm này không những có thể áp dụng cho các đơn vị có chức năng, nhiệm vụ trong việc kiểm soát, đo lường mức độ ô nhiễm không khí mà còn giúp các nhà máy, xí nghiệp, công trường và người dân có thể chủ động trong việc kiểm soát ô nhiễm không khí xung quanh. Do đó, sản phẩm được phát triển thành công sẽ không chỉ được áp dụng tại địa bàn Quảng Ninh mà còn có thể dễ dàng áp dụng rộng rãi trên cả nước. Giảng viên Bùi Thị Nha Trang cho biết thêm: Chúng tôi rất mong muốn nhận được sự đầu tư, tài trợ để có thể phát triển ý tưởng này thành sản phẩm thực tế. Bởi sản phẩm này khá đơn giản, có giá thành thấp nhưng lại cho tính chính xác cao, nên sẽ giúp tiết kiệm được khoản kinh phí rất lớn cho hoạt động quan trắc, kiểm soát ô nhiễm không khí. Việc nghiên cứu chế tạo thành công sản phẩm sẽ góp phần hoàn thiện dịch vụ quan trắc ô nhiễm không khí trên địa bàn tỉnh.
Tường Vi
