Xây dựng chính quyền điện tử (CQĐT) với hạ tầng hiện đại cùng các ứng dụng, dịch vụ công đầy đủ, vận hành thông suốt đang trở thành xu hướng tất yếu được các nước trên thế giới quan tâm triển khai. Theo xu hướng chung ấy, xây dựng CQĐT ở nước ta là yêu cầu tất yếu, khâu đột phá trong chỉ đạo, điều hành và phục vụ nhân dân của chính quyền các cấp.
Đến nay, mặc dù một vài tỉnh, thành phố trên cả nước triển khai xây dựng CQĐT, cũng đã có một số thành công nhất định, tuy nhiên đó mới chỉ là một vài kết quả bước đầu, chưa thể khẳng định thành mô hình hay điển hình thành công để có thể làm mẫu căn cứ, rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện. Do đó, mặc dù tỉnh đã nghiên cứu, tìm hiểu các thành công, bài học kinh nghiệm… của các mô hình triển khai của các nước và các tỉnh nhưng để triển khai thành công CQĐT tỉnh vẫn là một khó khăn, thách thức lớn.
Triển khai xây dựng CQĐT, tỉnh Quảng Ninh đã áp dụng theo mô hình CQĐT cấp tỉnh do Bộ Thông tin và Truyền thông hướng dẫn. Theo đó, tỉnh xác định xây dựng mô hình tổng thể CQĐT của tỉnh theo hướng tập trung nhằm tăng cường sự quản lý, hạn chế thất thoát do đầu tư trùng lắp và thiếu đồng bộ; tăng cường khả năng tái sử dụng hiện trạng CNTT hiện có của tỉnh; mặt khác đảm bảo tính linh hoạt cao để đáp ứng với các thay đổi trong tương lai và phù hợp với xu thế phát triển công nghệ mới của thế giới.
Theo định hướng, mô hình CQĐT Quảng Ninh sẽ bao gồm các thành phần chính: người sử dụng; kênh truy cập; giao diện với người sử dụng; các dịch vụ công trực tuyến, các ứng dụng nghiệp vụ; lớp tích hợp; các dịch vụ dùng chung; cơ sở dữ liệu; kết cấu hạ tầng; phần quản lý các nội dung hỗ trợ tất cả các thành phần trên. Đối tượng sử dụng dịch vụ do các cơ quan chính phủ cung cấp gồm: người dân, doanh nghiệp, công chức và viên chức nhà nước... Người sử dụng sẽ truy cập thông tin, dịch vụ mà tỉnh cung cấp thông qua các kênh truy cập, như: trang thông tin điện tử; cổng thông tin điện tử, thư điện tử, điện thoại, fax hoặc trực tiếp gặp các cơ quan chính phủ.
Để đảm bảo người sử dụng là trung tâm, giao diện với người sử dụng sẽ cung cấp các khả năng liên quan trực tiếp đến quản lý người sử dụng dịch vụ (bên trong và bên ngoài), các nghiệp vụ tương tác với người sử dụng dịch vụ, nằm ở phía ngoài của một nghiệp vụ và là giao diện với nhiều đối tượng sử dụng dịch vụ. Đây cũng là thành phần bảo đảm sự thông suốt cho người sử dụng trong việc sử dụng đa kênh truy cập. Các dịch vụ công trực tuyến, các ứng dụng nghiệp vụ là thành phần cơ bản của mô hình, gồm: Các dịch vụ hành chính công và các dịch vụ khác của cơ quan nhà nước cấp cho các tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng; các ứng dụng phục vụ tác nghiệp của công chức, viên chức trong cơ quan chính phủ; các ứng dụng cung cấp khả năng hỗ trợ việc quản lý hiệu quả từng lĩnh vực như tài chính, nhân sự, tài sản, tài nguyên số, truyền thông; các ứng dụng liên cơ quan; các ứng dụng cho cán bộ.
Mô hình CQĐT của tỉnh cũng yêu cầu cung cấp khả năng tích hợp các ứng dụng và dịch vụ nói chung, nhằm tạo ra các dịch vụ tích hợp nhưng không phá vỡ cấu trúc, gián đoạn hoạt động của các ứng dụng, dịch vụ đang hoạt động. Yêu cầu đó được đảm bảo thông qua lớp tích hợp, tạo cơ sở cho nhiều ứng dụng, dịch vụ khác nhau có thể giao tiếp với nhau một cách thông suốt trong môi trường không thuần nhất về nền tảng phát triển các ứng dụng và dịch vụ. Mô hình CQĐT cấp tỉnh được xây dựng còn coi trọng các dịch vụ dùng chung như: dịch vụ thư mục, dịch vụ định danh, xác thực, phân quyền truy cập... Việc triển khai thành công các dịch vụ này sẽ góp phần tránh lãng phí, đầu tư trùng lặp, nâng cao khả năng kết nối của các hệ thống khi sử dụng chung các dịch vụ cơ bản. Thành phần cơ sở dữ liệu trong mô hình CQĐT cấp tỉnh không tồn tại độc lập mà phục vụ cho các chương trình ứng dụng. Kết cấu hạ tầng đảm bảo cung cấp phương tiện, nền tảng phục vụ người sử dụng và các ứng dụng, cụ thể là: trang thiết bị cho người dùng cuối (máy tính, thiết bị hỗ trợ cá nhân), hệ thống mạng, máy chủ, hệ thống an ninh, bảo mật. Phần quản lý các nội dung hỗ trợ tất cả các thành phần trên là các yếu tố phục vụ chung, hỗ trợ, tác động, duy trì, bao gồm: chính sách về an toàn, bảo mật thông tin; tiêu chuẩn kỹ thuật; quy định, quy chế; tổ chức và điều hành; truyền thông và đào tạo…
Mô hình của CQĐT tỉnh Quảng Ninh còn là một kết cấu logic được hợp thành từ 6 mảng năng lực cốt lõi: Công nghệ, Quy trình nghiệp vụ, Con người, Chiến lược, Tổ chức, Chính sách. Theo đó, tỉnh xác định phát triển hạ tầng thiết bị, mở rộng mạng kết nối, hoàn thiện các kênh trao đổi thông tin nội bộ, thiết lập mới nhiều kênh giao tiếp với người dân và doanh nghiệp; cung cấp dịch vụ công, triển khai các ứng dụng tác nghiệp theo định hướng tập trung trên nền tảng công nghệ thống nhất. Liên tục cải tiến và hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ và thủ tục hành chính, loại bỏ những bước xử lý không cần thiết. Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong các khâu tiếp nhận, xử lý và hoàn trả hồ sơ nhằm rút ngắn thời gian, cải thiện tiến độ và chất lượng xử lý, hoàn trả hồ sơ đúng hạn cho người dân và doanh nghiệp. Nâng cao nhận thức cho CBCC về sự cần thiết, vai trò, ý nghĩa, và tầm quan trọng của CQĐT trong công cuộc phát triển KT-XH của tỉnh. Đào tạo kiến thức và kỹ năng thực hành để CBCC thành thạo xử lý tác nghiệp trên máy tính. Tăng cường thông tin tuyên truyền để người dân và doanh nghiệp tham gia khai thác, sử dụng hiệu quả các dịch vụ được cung cấp bởi hệ thống chính quyền điện tử. Từng bước đào tạo công dân điện tử cho tương lai, xây dựng các chiến lược trung và dài hạn để từng bước xây dựng, mở rộng phát triển hệ thống CQĐT mang lại lợi ích cho các đối tượng tham gia. Tỉnh cũng xác định cần thành lập Ban quản lý dự án với sự chủ trì của lãnh đạo UBND tỉnh; với sự tham gia của lãnh đạo các Sở, ngành trọng yếu nhằm chỉ đạo tập trung, thống nhất, xuyên suốt quá trình xây dựng CQĐT trong giai đoạn 2012-2014 và các năm tiếp theo. Tiếp tục cụ thể hoá các chủ trương, chính sách, quy định về ứng dụng và phát triển CNTT của Đảng và Nhà nước trên địa bàn tỉnh. Xây dựng chính sách thu hút nhân lực có trình độ CNTT làm việc trong khối các cơ quan quản lý nhà nước. Ban hành các quy định khuyến khích người dân và doanh nghiệp tham gia khai thác sử dụng các dịch vụ công qua mạng.
Việc xác định được mô hình CQĐT của tỉnh sẽ là cơ sở thuận lợi để Quảng Ninh xây dựng và vận hành hiệu quả mô hình CQĐT. Qua đó nâng cao mức độ hài lòng của xã hội và minh bạch hoá hoạt động của chính quyền các cấp, đảm bảo tính công bằng, chuẩn mực trong hoạt động quản lý nhà nước; góp phần thực hiện thành công Đề án “Xây dựng CQĐT tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2014”
Nguyễn Chiến
