Ngày 8/6, UBND tỉnh Quảng Ninh đã phê duyệt Đề án “Phát triển thị trường khoa học và công nghệ tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030”. Đề án đặt mục tiêu phát triển đồng bộ, hiện đại thị trường khoa học và công nghệ (KH&CN) tỉnh Quảng Ninh, thúc đẩy mạnh mẽ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, góp phần đưa KH&CN trở thành động lực chính cho tăng trưởng kinh tế của tỉnh.
Việc phê duyệt Đề án “Phát triển thị trường KH&CN tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030” là bước đi chiến lược của tỉnh nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, đánh dấu bước chuyển từ phát triển khoa học công nghệ theo chiều rộng sang xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vận hành theo cơ chế thị trường. Trong xu thế cạnh tranh ngày càng dựa trên tri thức và công nghệ, việc hình thành một thị trường KH&CN vận hành hiệu quả sẽ quyết định khả năng chuyển hóa các ý tưởng sáng tạo, kết quả nghiên cứu và tài sản trí tuệ thành nguồn lực phát triển thực chất cho nền kinh tế địa phương.
Đề án đặt ra mục tiêu xây dựng thị trường KH&CN đồng bộ, hiện đại, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hoạt động đổi mới sáng tạo. Đến năm 2030, Quảng Ninh phấn đấu duy trì vị trí trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII), hình thành mạng lưới kết nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý, trường đại học, tổ chức KH&CN, doanh nghiệp và nhà đầu tư; đồng thời thương mại hóa ít nhất 60 sản phẩm đổi mới sáng tạo mỗi năm. Đề án cũng hướng tới nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp, phát triển hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo, xây dựng nền tảng số thống nhất cho thị trường KH&CN, thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ và huy động nguồn lực xã hội cho hoạt động đổi mới sáng tạo.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Quảng Ninh xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao trùm toàn bộ các yếu tố cấu thành của thị trường KH&CN. Đó là hoàn thiện thể chế, chính sách, phát triển nguồn cầu công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn cung, phát triển hệ thống tổ chức trung gian, phát triển hạ tầng và đẩy mạnh chuyển đổi số thị trường. Cùng với đó là đẩy mạnh truyền thông, đào tạo, tập huấn và nâng cao nhận thức, ban hành và thực thi chính sách về chấp nhận rủi ro và vốn mồi và nâng cao năng lực kết nối giữa các bên trong thị trường khoa học công nghệ.
Đặc biệt, Đề án đề xuất nghiên cứu xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo cấp tỉnh, Trung tâm Đổi mới sáng tạo tại đặc khu Vân Đồn, cùng nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là những “đầu tàu” kết nối tri thức với sản xuất, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các mô hình kinh doanh mới.
Cùng với đó, một điểm mới mang tính đột phá của Đề án là định hướng xây dựng cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát và nghiên cứu cơ chế vốn mồi cho hoạt động đổi mới sáng tạo. Theo đó, Quảng Ninh sẽ xây dựng cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ; tạo điều kiện cho các mô hình mới, công nghệ mới được thí điểm trong khuôn khổ phù hợp. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng cơ chế vốn mồi từ ngân sách nhà nước kết hợp huy động nguồn lực xã hội; thúc đẩy hợp tác công - tư, thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư chiến lược, FDI công nghệ cao và tăng quyền tự chủ tài chính cho tổ chức KH&CN công lập.
Thực tế cho thấy, đổi mới sáng tạo luôn đi kèm với rủi ro. Nếu không có cơ chế khuyến khích thử nghiệm, chấp nhận thất bại trong giới hạn cho phép thì rất khó hình thành các sản phẩm, công nghệ đột phá. Và việc Quảng Ninh nghiên cứu cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát sẽ khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới. Khi được triển khai hiệu quả, cơ chế này sẽ tạo thêm động lực cho doanh nghiệp, nhà khoa học và các chủ thể đổi mới sáng tạo tham gia sâu hơn vào thị trường KH&CN, góp phần hình thành những sản phẩm, công nghệ có giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế địa phương.
Bên cạnh đó, Đề án cũng đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội. Từ giáo dục STEM trong trường học, các cuộc thi sáng tạo kỹ thuật, khởi nghiệp sáng tạo đến mô hình “Cà phê công nghệ”, “Cà phê đổi mới sáng tạo”, tất cả đều hướng tới mục tiêu hình thành tư duy sáng tạo, khát vọng đổi mới và tinh thần dám nghĩ, dám làm trong cộng đồng. Đây chính là nền tảng bền vững nhất để phát triển thị trường KH&CN trong tương lai.
Có thể thấy, Đề án “Phát triển thị trường KH&CN tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030” là bước đi quan trọng nhằm khơi thông thị trường KH&CN, đưa tri thức và đổi mới sáng tạo trở thành nguồn lực trực tiếp cho phát triển. Đây cũng là nền tảng để Quảng Ninh tạo dựng những động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.
