Xin cấp lại giấy khai sinh “lằng nhằng’’ gần 10 năm

Suốt từ năm 1999 đến nay, một người dân ở xóm 7, xã Nam Hoà, huyện Yên Hưng đội đơn xuôi ngược kêu các cấp chính quyền từ xã lên huyện rồi tới tỉnh để xin được cấp lại giấy khai sinh cho 4 người con của mình. Đơn chạy vòng quanh rồi lại trở về nơi xuất phát với một lời nhận định là đơn thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND xã Nam Hoà. Tuy nhiên cho đến nay, việc cấp lại giấy khai sinh cho các trường hợp trên vẫn đang được cán bộ tư pháp xã Nam Hoà tiếp tục “ngâm cứu’’. Nhiều người dân xã Nam Hoà còn cho biết, họ cũng đã từng bị gây khó dễ với các thủ tục hành…là chính của cán bộ địa phương. 

Từ những lá đơn

Một trong những chủ nhân của nhiều lá đơn trên là anh Bùi Đức Dương, trú tại xóm 7, xã Nam Hoà, huyện Yên Hưng. Năm 1988 anh Bùi Đức Dương kết hôn hợp pháp với chị Phạm Thị Anh và sinh được 4 người con là: Bùi Thị Bích Phương, sinh 1989; Bùi Thị Yến Thanh, sinh 1990; Bùi Quốc Phong, sinh 1993 và Bùi Quốc Lưu, sinh 1996 (đều có tên trong sổ đăng ký hộ khẩu của Công an xã Nam Hoà, Quyển số 22, trang 34).

Năm 1998, anh Dương và chị Anh ly hôn. Do sơ suất, năm 1999 anh Dương đã đánh mất một số giấy tờ trong đó có sổ hộ khẩu và giấy khai sinh của các con anh. Ngay sau khi bị mất những giấy tờ trên, anh đã làm đơn xin UBND xã Nam Hoà cấp lại sổ hộ khẩu cũng như giấy khai sinh cho các con. Nhưng suốt từ năm 1999, anh Dương đã viết hàng chục lá đơn gửi Công an xã xác nhận việc mất hộ khẩu và cấp lại hộ khẩu, gửi cán bộ tư pháp xã cấp lại giấy khai sinh cho các con, nhưng vẫn không được giải quyết. Khi thì công an xã yêu cầu phải có giấy đăng ký kết hôn và giấy khai sinh mới làm được hộ khẩu. Lúc thì cán bộ tư pháp xã yêu cầu phải có sổ hộ khẩu mới làm giấy khai sinh cho các con anh Dương. Lẽ ra cán bộ tư pháp hay Công an xã Nam Hoà phải hướng dẫn chi tiết cho anh Dương làm đơn xin cấp lại sổ hộ khẩu và những giấy tờ cần thiết và hợp lệ gửi tới cơ quan chức năng có thẩm quyền để được cấp lại sổ hộ khẩu thì sự việc đã không phải kéo dài như vậy. Tuy nhiên vì sự làm việc thiếu tinh thần trách nhiệm của một số cán bộ xã Nam Hoà đã gây biết bao phiền toái cho gia đình anh Dương trong gần 10 năm qua.

Cụ thể như đơn xin cấp lại sổ hộ khẩu của anh Bùi Đức Dương ngày 23-5-2002 gửi Công an xã Nam Hoà, được trả lại và có bút phê vào góc đơn với nội dung: “Công an xã Nam Hoà đã nhận đơn của anh Bùi Đức Dương trường hợp này chúng tôi cần xác minh lại sau đó cấp sau”, có đóng dấu và chữ ký của Trưởng công an xã Dương Văn Nhân. Không đành lòng chỉ vì sơ ý đánh mất sổ hộ khẩu mà trở thành công dân tạm trú, năm 2004 anh Dương tiếp tục làm đơn xin cấp lại sổ hộ khẩu gửi cho công an xã Nam Hoà. Lần này, anh được hướng dẫn cụ thể hơn là “photo công chứng toàn bộ giấy tờ khai sinh bản chính của các cháu công an xã mới cấp sổ ”. 

Đến lúc này thì anh Dương không còn hy vọng được cấp lại sổ hộ khẩu và giấy khai sinh cho các con anh. Bởi lẽ anh đã làm đơn trình bày là bị mất toàn bộ sổ hộ khẩu cũng như giấy khai sinh cách đây nhiều năm. Nhưng do Công an xã Nam Hoà không hiểu hay cố tình gây khó khăn mà lại yêu cầu anh cung cấp bản sao công chứng giấy khai sinh của các con anh thì mới cấp sổ, như vậy có khác nào đánh đố người dân?

Năm 2005, anh Dương tiếp tục làm đơn gửi Công an xã Nam Hoà và lần này nhận được nội dung ghi ở góc đơn là “Xác nhận anh: Bùi Đức Dương có hộ khẩu thường trú tại xóm 7, xã Nam Hoà. Anh Dương bị mất sổ NK3a. Chưa làm lại”, đóng dấu và ký tên Phó Trưởng Công an xã Vũ Thanh Tùng. Vậy là lần này tuy chưa được cấp lại sổ hộ khẩu nhưng anh Dương cũng được an ủi phần nào, vì cuối cùng Công an xã Nam Hoà đã xác nhận anh là người có hộ khẩu thường trú tại xóm 7, xã Nam Hoà, sau 6 năm trời điều tra xác minh.

Cùng thời gian làm đơn xin cấp lại sổ hộ khẩu, anh Bùi Đức Dương làm đơn gửi chính quyền xã Nam Hoà xin cấp lại giấy khai sinh cho các con anh. Tại trụ sở UBND xã Nam Hoà, anh Dương đã nhiều lần làm việc trực tiếp với ông Bùi Văn Vĩnh - cán bộ Tư pháp xã. Câu trả lời vẫn là: Không có sổ hộ khẩu thì không được cấp lại giấy khai sinh.

Với quyết tâm tìm mọi cách để có giấy khai sinh cho các con, năm 2003, anh Dương lên thị trấn Sao Đỏ, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương (nơi các con anh theo mẹ sinh sống và học tập từ năm 2001) để sao học bạ của các con, làm cơ sở chứng minh họ, tên và ngày tháng năm sinh của các cháu, hy vọng được chính quyền xã Nam Hoà xem xét giải quyết. Sau khi sao được học bạ về, do bận công việc, anh Dương đã nhờ mẹ là bà Vũ Thị Nhai lên văn phòng uỷ ban xã nộp lại. Tuy nhiên, khi làm việc với phóng viên, ông Bùi Văn Vĩnh khẳng định “cho đến bây giờ bộ phận tư pháp xã chưa hề nhận được những giấy tờ đó” (?)

Hậu quả của những việc làm tắc trách của ông Bùi Văn Vĩnh, cán bộ tư pháp xã đã làm cho các con anh Dương lâm vào cảnh khó khăn. Cháu Bùi Thị Bích Phương không được dự thi  vào THPT, phải bỏ dở sự nghiệp học tập, hiện phải bươn trải làm thuê kiếm sống. Cháu Bùi Quốc Lưu không chuyển khẩu được về thị trấn Sao Đỏ cũng chỉ vì không có giấy khai sinh. Ngoài ra còn biết bao nhiêu phiền toái khác mà gia đình anh Dương phải gánh chịu…

Mãi cho tới năm 2006 thì gia đình anh Bùi Đức Dương mới được cấp lại sổ hộ khẩu. Khấp khởi mong chờ, anh Dương một lần nữa làm đơn gửi UBND xã Nam Hoà  xin cấp lại giấy khai sinh cho các cháu. Đến ngày 28-5-2007, anh Dương nhận được thông báo lên UBND xã để nhận giấy khai sinh cho 4 con của anh. Tưởng như từ đây mọi việc đã kết thúc, nhưng khi đọc kỹ lại 2 tờ khai sinh của cháu Phương và cháu Thanh, anh Dương phát hiện ông Bùi Văn Vĩnh, cán bộ tư pháp xã đã ghi sai địa chỉ nơi sinh của 2 cháu. “Lúc đó tôi chỉ ra cho ông Vĩnh phần ghi sai thì ông Vĩnh nói rằng cái này không quan trọng. Tôi yêu cầu ông Vĩnh viết lại thì được ông ta hẹn lên uỷ ban xã nhận… khi nào có thông báo”- anh Dương bức xúc kể lại. Và từ đó đến nay 2 giấy khai sinh ghi sai  vẫn được cất giữ cẩn thận trong…ngăn tủ của ông Bùi Văn Vĩnh.

Chính quyền xã nói gì?

Khi được hỏi tại sao một việc có thể nói là không có gì “ghê gớm”, chỉ là  xác minh lại qua sổ đăng ký hộ khẩu và sổ đăng ký khai sinh cho các con của anh Bùi Đức Dương rồi hướng dẫn làm thủ tục xin cấp lại cho người dân. Sự việc tưởng đơn giản như vậy mà kéo dài đến gần 10 năm như vậy? Ông  Bùi Văn Vĩnh, cán bộ tư pháp xã Nam Hoà trả lời là chúng tôi đã từng giải thích và yêu cầu anh Dương phải có đủ giấy tờ như sổ hộ khẩu, giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh, học bạ... theo quy định của Nghị định 158 thì mới cấp lại. Việc ông Vĩnh viện dẫn lý do trên nghe có vẻ đúng luật và đầy tinh thần trách nhiệm. Tuy nhiên, ông Vĩnh đã từng là Phó trưởng Công an xã, kiêm cán bộ tư pháp xã Nam Hoà từ năm 1996 và đến năm 2000 mới chuyển hẳn sang làm công tác tư pháp. Hơn nữa, trong những lần đến gửi đơn xin cấp lại sổ hộ khẩu và giấy khai sinh cho các con, anh Dương đều nhờ Công an xã cũng như cán bộ tư pháp xã đối chiếu hộ trong sổ đăng ký hộ khẩu của Công an xã Nam Hoà nhưng đều bị phớt lờ. Giải thích điều này ông Vĩnh cho biết: “Sau cuộc họp ngày 12- 5- 2007 (tức là ở thời điểm anh Dương  đã nhiều lần gửi đơn kêu đến các cấp – PV) với thành phần gồm ông Đặng Tiến Hải, Chánh thanh tra huyện Yên Hưng và lãnh đạo UBND xã Nam Hoà và anh Bùi Đức Dương, chúng tôi đã đối chiếu với sổ đăng ký hộ khẩu của Công an xã thì trong sổ đều ghi đầy đủ gia đình anh Dương với tất cả thông số, ngày tháng, năm sinh, nơi sinh  với thứ tự từ 1 đến 6 ”. Thậm chí tiếp phía dưới danh sách của gia đình anh Dương gồm 6 người còn có thêm tên của 3 cháu gồm: Bùi Đức Long, Vũ Thị Thu Thảo và Bùi Hiền Lương (nhưng không đánh số thứ tự) và phần ghi quan hệ với chủ hộ là anh Bùi Đức Đương là con!. Được biết 3 người con ghi thêm vào sổ theo dõi hộ khẩu này là con riêng của vợ hai anh Dương. Còn trong sổ đăng ký khai sinh của xã do ông Vĩnh, cán bộ tư pháp xã quản lý thì chỉ có từ năm 1996 trở lại đây, còn sổ gốc từ 1996 trở về trước thì không có (!)

Chúng tôi đã có buổi làm việc với ông Vũ Văn Đường, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND xã Nam Hoà về sự việc trên và cũng chỉ nhận được những câu trả lời chung chung theo kiểu: Mặc dù đã cố gắng giải quyết vụ việc trên nhưng thật không ngờ vụ việc lại kéo dài và gây nhiều phiền toái như vậy.

Như vậy là hành trình gần1 thập kỷ đi xin cấp lại giấy khai sinh cho các con của anh Dương cũng đã đi đến hồi kết. Chúng tôi mừng cho anh, nhưng bên cạnh niềm vui đó, cũng còn chứa đựng những nỗi buồn, đó là đất nước đang trong thời kỳ đổi mới, cải cách hành chính đang được đẩy mạnh hơn bao giờ hết. Vậy mà  sau luỹ tre làng ở xóm 7, xã Nam Hoà, huyện Yên Hưng vẫn còn những tiếng thở dài của người dân vì  lối làm việc tắc trách của một số cán bộ xã.