Chúng tôi đến xã Đồn Đạc (Ba Chẽ) đúng vào đợt rét đậm, rét hại đầu tiên của năm nay. 7 rưỡi tối, trời phủ kín sương mù, cái lạnh miền núi khiến ai cũng cảm thấy tái tê, rúm ró... Nhìn máy báo nhiệt độ khi ấy, ngoài trời chỉ dao động trên dưới 7 độ C. Ấy vậy mà ở thôn vùng cao Làng Cổng (xã Đồn Đạc), bà con vẫn tíu tít rủ nhau tới trường để học chữ...
Ngày làm nương, tối đến lớp
Trước khi tới đây, chúng tôi đã được “thông tin nhanh” về lớp xoá mù chữ này từ thầy giáo Hoàng Xuân Nghĩa, giáo viên chủ nhiệm của lớp. Thầy Nghĩa kể rằng, thầy đã từng dạy qua một số lớp xoá mù chữ, nhưng chưa lớp nào thầy lại thấy học viên chăm chỉ đến thế. Lớp học xoá mù chữ ở thôn Làng Cổng chỉ có vỏn vẹn 18 học viên, nhưng đi học rất đều đặn. Hằng ngày, cứ tầm 7 giờ tối, khi đã cơm nước xong xuôi, bà con lại “í ới” rủ nhau cầm đèn pin, đi bộ, cắp sách tới lớp. Lớp học được đặt tại điểm trường Làng Cổng - Trường PTCS Đồn Đạc II. Người nào ở xa thì đi bộ cả tiếng đồng hồ mới tới được lớp.
Được “dự giờ” ở lớp học, chúng tôi mới thấy, lời kể của thầy Nghĩa thật chẳng sai. Dù trời rét đậm, nhưng sĩ số lớp vẫn đảm bảo. Trong lớp, đa phần học viên là người tuổi đã ngoài ba mươi, một số năm nay cũng thuộc U40 hoặc U50.
Chị Triệu Thị Phương, 35 tuổi, thôn Làng Cổng nói: “Ban ngày tôi lên nương lên rẫy, chiều về cơm nước cho gia đình xong rồi đi học luôn. Thấy thầy giáo tâm huyết như vậy, chúng tôi sao vắng mặt được. Phải học chăm chỉ để không phụ lòng thầy chứ!”. Hỏi ra mới biết, bà con ở đây rất yêu mến thầy Nghĩa, bởi thầy rất nhiệt tình. Ban ngày, thầy dạy tại điểm trường Nà Làng - Trường PTCS Đồn Đạc II, tối về tranh thủ tới thôn Làng Cổng để dạy xoá mù chữ cho bà con. Trong khi đó, 2 thôn này cách nhau tới 12-13 cây số. Hơn nữa, trước khi là giáo viên dạy tại điểm trường Nà Làng, thầy Nghĩa cũng đã từng có 1 năm dạy tại điểm trường Làng Cổng. Chính vì thế, bà con nơi đây càng gắn bó với thầy Nghĩa hơn.
Một điều thú vị nữa là lớp học này chỉ có 18 người, nhưng có đến 4 cặp vợ chồng cùng đi học. Vợ chồng anh Chìu Đức Tình là một trong 4 cặp vợ chồng ấy. Anh Tình, 34 tuổi, tâm sự: “Ban đầu, vợ tôi ngần ngại, không muốn đi học vì lo chuyện nhà cửa, cơm nước, đồng áng. Hơn nữa, con chúng tôi còn nhỏ, nên cô ấy ngại đi học lắm. Khi tôi phải vận động, lại thấy một số chị em khác trong thôn cũng đi học, nên cô ấy mới đồng ý”.
Ngồi kế bên chồng, chị Chíu Kim Bình, 31 tuổi vui vẻ nói: “Cũng may có chồng động viên tôi mới đi học, không thì chẳng biết đến bao giờ mới học được cái chữ. Có hai vợ chồng cùng đi học, cũng bớt ngại hơn hẳn. Cứ tối đến, chúng tôi lại gửi hết con cái sang nhà ông bà”. Còn anh Đặng Dảu Long, thôn Làng Cổng thì tâm sự: “Đúng là không học thì chẳng biết gì! Nhiều lúc con tôi có hỏi bài tập, vợ chồng tôi không biết mà bảo nó. Lúc ấy, chúng tôi đều ngượng chín mặt. Vì thế, biết là con còn nhỏ, nhà nhiều việc, cả 2 vợ chồng đi học sẽ vất vả, nhưng cũng phải cố gắng thôi”.
Giảm nghèo nhờ xoá mù chữ
Theo kinh nghiệm của thầy Hoàng Xuân Nghĩa thì việc duy trì sĩ số và để các lớp xoá mù chữ được phát huy hiệu quả là điều không hề dễ dàng. Do bận bịu công việc, ở nhiều nơi, có những lớp thời điểm ban đầu lên tới 25-30 học viên, nhưng đến cuối khoá học chỉ còn sót lại gần chục người.
Thầy Nghĩa nói: “Lớp xoá mù chữ tại thôn Làng Cổng mới học từ đầu tháng 11-2013, dự kiến đến hết tháng 5-2014 mới hoàn thành. Chất lượng của khoá học sẽ phụ thuộc vào sự rèn luyện của cả một quá trình học viên. Vì thế, hy vọng các học viên sẽ vẫn tiếp tục chăm chỉ, đi học đều đặn”.
Đi cùng với chúng tôi, đồng chí Đào Đình Chuỳ, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Đồn Đạc cho biết: “Đồn Đạc là xã có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số khá cao, trên 80%; trong đó, có từ 1,5% đến 1,7% chưa biết chữ. Việc huy động người dân ra lớp đã khó rồi thì duy trì sĩ số còn khó hơn. Để các học viên ở lớp xoá mù chữ thôn Làng Cổng đi học đều đặn, thầy giáo Nghĩa cùng một số cán bộ xã đã phải rất vất vả, đến từng hộ dân để tuyên truyền”.
Theo đồng chí Đào Đình Chuỳ, từ trước tới nay, xã rất quan tâm tới việc nâng cao trình độ dân trí cho người dân. Nhờ đó, đời sống không ngừng được nâng lên. Việc xây dựng xã hội học tập được xã tích cực thực hiện, bám sát theo Nghị quyết 01 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ. Ngoài việc mở các lớp xoá mù chữ tại thôn Làng Cổng, từ năm 2011 đến nay, xã còn mở thêm 3 lớp bổ túc văn hoá nâng cao trình độ cho 50 học viên ở xã.
Nói về công tác xoá mù chữ, đồng chí Bí thư Đảng uỷ tâm sự: “Việc xây dựng kế hoạch, triển khai chương trình, các lớp xoá mù chữ được xã thực hiện rất cụ thể. Sau mỗi khoá học, các học viên đều biết đọc, biết viết thành thạo, không những thế, nhiều người còn biết vận dụng vào cuộc sống, áp dụng tiến bộ KH-KT vào sản xuất, cải thiện điều kiện kinh tế gia đình. Vì thế, tư tưởng dựa dẫm của người dân thay đổi rõ rệt hẳn sau các lớp xoá mù chữ. Nhiều người còn đọc được sách báo, tìm được những cách làm mới ở nhiều địa phương, từ đó vươn lên thoát nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo của xã cũng giảm hẳn trong vài năm trở lại đây. Từ năm 2010 đến năm 2013, số hộ nghèo của xã giảm từ 77,17% xuống còn 30,6%”.
Khi kim đồng hồ chỉ còn vài lần nhích nữa thì đến 22 giờ đêm, trời lất phất mưa phùn, người dân ở Làng Cổng mới tan học. Trong thời tiết giá lạnh của mùa đông vùng núi cao, chúng tôi vẫn cảm nhận rõ được niềm vui, nụ cười của bà con khi được học con chữ…
Lan Anh
