Theo số liệu tổng hợp của Sở Tư pháp, những tháng đầu năm nay, trên địa bàn tỉnh có 23.343 vụ vi phạm hành chính bị xử phạt (không bao gồm số liệu của ngành dọc như thuế, hải quan, biên phòng, công an), liên quan đến hơn 23.000 cá nhân và 135 tổ chức với số tiền thu phạt khoảng 24,3 tỷ đồng; chủ yếu thuộc lĩnh vực giao thông vận tải, quản lý thị trường. Tuy nhiên, việc thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn, bất cập.
Theo Chi cục phó Chi cục Quản lý thị trường Nguyễn Văn Thoại, tại khoản 3, điều 60, Luật XLVPHC, thời gian tạm giữ tang vật để xác định giá trị không quá 24 giờ, tuy nhiên thực tế, lượng thời gian này quá ngắn để tiến hành thành lập hội đồng định giá, nhất là những vụ vi phạm mà tang vật là hàng hoá nhập lậu, như mỹ phẩm, rượu, thuốc lá... Bên cạnh đó, nhiều tang vật là hải sản, thực phẩm tươi sống không ghi nhãn hàng hoá, nên việc xác định hàng thuỷ sản nhập lậu hay thuỷ sản trong nước rất khó khăn. Trong khi đó, các cơ quan chức năng không được trang bị kho chuyên dụng trong thời gian tạm giữ để xác minh nguồn gốc, gây khó khăn cho công tác xử phạt vi phạm hành chính.
Cùng với đó, trong một số điều luật cũng bộc lộ bất cập. Tại khoản 3, điều 40, Luật XLVPHC quy định thẩm quyền xử phạt hành chính của đồn trưởng đồn biên phòng, hải đội trưởng hải đội biên phòng không quá 25 triệu đồng, dẫn đến hạn chế quyền XLVPHC của cơ quan trực tiếp phát hiện bắt giữ. Các mặt hàng có giá trị cao hơn, đơn vị chỉ hoàn thiện thủ tục ban đầu, sau đó chuyển giao lên cấp trên xử lý. Trong khi đó, các đồn biên phòng thường đóng quân ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo gây khó khăn khi chuyển giao hồ sơ, tang vật, con người. Cũng theo luật thì thời hạn để quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp phức tạp cần xác minh được kéo dài 30 ngày, nhưng không quy định rõ như thế nào là trường hợp phức tạp nên gây bất cập cho các đơn vị khi vận dụng quy định này.
Điều đáng nói, những vướng mắc không chỉ nằm ở văn bản luật, mà còn ở nhiều nghị định, thông tư quy định chi tiết thi hành Luật XLVPHC. Ví dụ: Nghị định số 176/2013/NĐ-CP, ngày 14-11-2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế bộc lộ một số khó khăn. Đơn cử như việc XLVPHC đối với một số hành vi vi phạm, như cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh vượt quá phạm vi chuyên môn được ghi trong giấy phép hoạt động lại không thuộc thẩm quyền xử lý của Thanh tra Sở Y tế, mà lại thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND tỉnh hoặc Chánh Thanh tra Bộ Y tế, gây khó khăn cho việc xử lý kịp thời.
Ông Lê Huy Du, Trưởng Phòng Văn bản và Theo dõi thi hành pháp luật, Sở Tư pháp, cho biết: Hiện nay, các điều kiện, phương tiện cho việc quản lý công tác XLVPHC, như: Kinh phí, trang thiết bị, phương tiện, hồ sơ, kho lưu trữ là yếu tố quan trọng trong đảm bảo hiệu quả, chất lượng công tác theo dõi thi hành pháp luật. Tuy nhiên, các điều kiện này vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Bên cạnh đó, công tác bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ vẫn chưa được triển khai đồng bộ, toàn diện và thường xuyên đối với các tổ chức, cá nhân, đơn vị có chức năng thi hành luật. Nhiều bộ phận còn kiêm nhiệm nên hiệu quả thực hiện còn hạn chế. Một số lĩnh vực thường xuyên xảy ra vi phạm hành chính, nhưng lực lượng mỏng nên việc phát hiện và xử lý chưa kịp thời.
Để nâng cao hiệu quả công tác thi hành Luật XLVPHC, trước hết, tỉnh cần đề nghị bộ, ngành Trung ương rà soát các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến Luật XLVPHC và các văn bản hướng dẫn thi hành. Các bộ, ngành, đơn vị cần tổ chức tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu về XLVPHC cho đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ XLVPHC tại các đơn vị, địa phương để tăng hiệu quả hoạt động. Đồng thời, Bộ Tư pháp cần triển khai thực hiện công tác xây dựng, quản lý, khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về XLVPHC, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, hiệu quả.
Hoàng Quỳnh
