Một ngày giáp Tết Nhâm Thìn, chúng tôi đến xã Dân Chủ (Hoành Bồ) được chứng kiến không khí chuẩn bị đón xuân của bà con nơi đây khá nhộn nhịp. Cái chợ nhỏ ven đường gần trụ sở UBND xã đã có rất nhiều đồ dùng trong ngày Tết được bày bán, từ mứt, bánh kẹo, gạo nếp, lá dong, đến rất nhiều loại hoa tươi như đào, ly, thược dược..., kẻ bán, người mua nườm nượp. Chị Dương Thị Hương, nhà ở thôn 2, vừa mua được bịch bánh kẹo và vỉ bia Halida phấn khởi khoe: “Năm nay nhà em thu hoạch keo được hơn một trăm triệu đồng. Hôm trước hai vợ chồng xuống chợ huyện mua quần áo mới cho bọn trẻ và sắm cái ti vi màn hình phẳng. Sáng nay chồng em bảo tranh thủ đi mua thêm ít bánh kẹo. Ra đến chợ, em nghĩ, chồng làm việc vất vả cả năm, nên mua cho anh ấy vỉ bia...”.
Tiếp chúng tôi tại trụ sở, anh Phạm Văn Sáu, Phó Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND xã hồ hởi cho biết: “Bây giờ đời sống của bà con trong xã đã khá lắm. Tết đến, nhà nào cũng mua sắm được nhiều thứ ăn ngon; con trẻ được mua quần áo đẹp, chẳng thua kém gì nhiều gia đình ở thành thị...”. Anh bảo, nguyên nhân của sự đổi thay này thì có nhiều, nhưng “then chốt” là Đảng uỷ, UBND xã đã có được những nghị quyết chuyên đề, chương trình hành động hợp với lòng dân, nên đã phát huy được sức mạnh của cả hệ thống chính trị và người dân vào cuộc, phát huy tiềm năng, lợi thế để phát triển. Mừng nhất là năm nay, thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, xã đã được đầu tư hoàn thiện trường học và hệ thống kênh mương thuỷ lợi nội đồng. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục đầu tư một số hạng mục công trình phúc lợi xã hội khác.
Vài năm trở lại đây, Dân Chủ có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội khá nhanh, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc trên địa bàn không ngừng được nâng lên, các công trình phục vụ dân sinh đã và đang được đầu tư hoàn thiện, bộ mặt nông thôn, miền núi được “thay da, đổi thịt” từng ngày. Đạt được kết quả này là do trên cơ sở đặc thù của địa phương, từ nhiều năm nay, xã đã xác định rõ cơ cấu kinh tế chủ yếu là nông - lâm nghiệp, chăn nuôi gia súc, gia cầm, dịch vụ thương mại và khai thác vật liệu xây dựng, từ đó tập trung lãnh đạo, chỉ đạo. Để từng bước khai thác tốt các tiềm năng, thế mạnh của địa phương, xã chủ trương không ngừng giải phóng sức sản xuất, tăng nhanh sản phẩm hàng hoá. Xã đã chủ động tranh thủ các nguồn vốn đầu tư của cấp trên để đẩy mạnh xây dựng các hệ thống đường giao thông liên thôn, điện lưới quốc gia, cứng hoá các tuyến kênh mương dẫn nước nội đồng... tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất để nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, mùa vụ, nâng giá trị thu nhập trên một đơn vị canh tác. Diện tích đất nông nghiệp không nhiều, nhưng lại rất phù hợp với phát triển các loại cây cho giá trị kinh tế cao, như mía, ngô, rau xanh, rau gia vị..., nên xã đã nghiên cứu từng bước chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, vận động nhân dân tích cực áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào đồng đất. Bằng cách làm đó, đến nay có trên 95% diện tích đất nông nghiệp của xã được đưa vào gieo trồng các giống lúa, ngô mới. Xã chỉ đạo xây dựng cánh đồng 50 triệu đồng/năm bằng việc đầu tư mở rộng diện tích trồng mía, hiện được coi là cây làm giàu cho nông dân xã. Đến nay xã đã có trên hàng chục ha trồng mía, rau xanh, rau gia vị cho thu nhập khá cao.
Lâm nghiệp là một trong những thế mạnh của địa phương, nên được xã quan tâm đầu tư một cách toàn diện, thông qua các mô hình gia trại, trang trại tổng hợp. Với phương châm “Lấy con béo, kéo con gầy”, xã đã chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn của huyện từng bước nghiên cứu mô hình trồng rừng kết hợp với chăn nuôi bò, dê, gà, vịt, lợn rừng, nhím, tắc kè hoa... Từ phong trào trồng rừng đã đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, nhiều hộ đã mở rộng quy mô theo hướng trang trại tổng hợp VACR cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Hiện toàn xã đã trồng được hàng trăm ha gỗ keo đang cho thu hoạch, trị giá hàng chục tỷ đồng; chăn nuôi hàng vạn con gia súc, gia cầm. Mô hình nuôi nhím, lợn rừng bước đầu mang lại hiệu quả, thiết thực giảm nghèo, làm giàu cho nhiều hộ trong xã.
Năm 2011, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn xã đạt gần 4 tỷ đồng (tăng 200% so với năm 2010); giá trị sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp đạt trên 8,7 tỷ đồng; thương mại, dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp... cũng có những bước phát triển mạnh mẽ, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động ở địa phương. Đến nay xã không còn hộ đói, chỉ còn 10 hộ nghèo, chiếm 6%; nhiều gia đình đã xây được nhà cao tầng, mua được ô tô, xe máy cùng nhiều tiện nghi sinh hoạt đắt tiền khác...
Chúng tôi rời Dân Chủ khi trời đã nhá nhem tối. Chợ ven đường lúc này chỉ còn những chủ hàng đang thu dọn, hàng hoá đã được người dân mua hết sạch. Một chủ hàng khoe: “Ngày mai tôi phải xuống thành phố sớm để lấy hàng về kịp thời phục vụ bà con. Với sức mua như thế này dịp tết, chắc tôi phải lấy hàng gấp đôi, gấp ba ngày thường mới đáp ứng được...”.
Quang Minh