Xuân này nơi biên cương

Sau 4 ngày đi dọc tuyến vành đai biên giới của tỉnh Quảng Ninh, được chứng kiến công việc của những người lính biên phòng, Đoàn Kinh tế – Quốc phòng, chúng tôi cảm nhận được mùa xuân đang về với bà con các dân tộc nơi biên cương.

Những người gác đường biên, mốc giới

Gần 6 giờ sáng, nhưng màn đêm còn đặc quánh, gió lạnh căm căm, Đoàn công tác của Bộ đội BIên phòng tỉnh do Đại tá Đinh Văn Tuẫn, Phó Chỉ huy trưởng dẫn đầu đến thăm, kiểm tra các tuyến biên giới trong tỉnh. Hơn 9 giờ, qua xã Đồng Tâm (Bình Liêu), đoàn xerẽ vào con đường gồ ghề đầy ổ gà, ổ voi, xóc nảy đom đóm mắt. Một cán bộ thuộc Phòng Chính trị nói:“Đi qua bản Ngàn Chuồng, vào thăm mốc 62’’. Trước đây chúng tôi đã có dịp đến bản này, nênnghĩ rằng, tuy đường hơi xấu, nhưng cũng không đến nỗi vất vả lắm. Xe đi qua bản Ngàn Chuồng hàng chục cây số mà vẫn chưa thấy cột mốc đâu. Đường đi mỗi lúc một xấu, bụi cuốn lên mù mịt, xe đi sau chỉ cách xe trước chừng 20 mét mà chẳng thấy đâu chỉ nghe thấy tiếng gầm rú của động cơ khi vượt dốc. Dọc đường đi, thỉnh thoảng chúng tôi lại gặp từng tốp lính trẻ làm đường. Thượng tá Nguyễn Quang Tuyến, Phó Chủ nhiệm Chính trị BĐBP tỉnh cho biết: “Tại khu vực này, việc phân giới cắm mốc giữa 2 bên đã hoàn tất, CBCS Công ty 319 (Quân khu III) đang làm đường vào để vận chuyển vật liệu xây dựng cột mốc’’. Đoàn xebỗng phải dừng lại vì đoạn đường bị sạt lở do trận mưa mấy hôm trước đang có xe máy xúc san gạt. Gần nửa tiếng sau, đường mới thông. Thế nhưng do làm gấp nên đường chỉ lọt vừa thân xe. Mọi xe khác đều qua được, nhưng xe chở chúng tôi vừa bò được vài mét lên dốc, bỗng chết máy,tụt ngược trở lại. Tôi nhìn ngang sườn xe thấy vực thẳm sâu dễvài trăm mét,lốp xe sát miệng vực. Trong phút nguy hiểm đó, bỗngxuất hiện bốn, năm chiến sĩbiên phòngào ra lấy đá chèn vào lốp xe và hò dô hợp lực đẩy chiếc xe lên dốc. Đi thêm một đoạn nữa thì cả đoàn dừng lại. Khí hậu tại đây thật khắc nghiệt. Mặc dù mặc tới 4 chiếc áo len, 2 chiếc áo khoác, vậytôi vẫn rét run cầm cập. Những cơn giótừ hẻm núi bên kia lùa sang lạnh buốtquấtvào mặt. Nhìn quanh thấy mọi cây cỏ đều chết trụi, úa vàng. Những tưởng đã đến nơi, nhưng không, đồng chí Trưởng đoàn nói lớn: ‘’Xe không đi được nữa rồi, đi bộ, chắc chỉ khoảng hơn tiếng đồng hồ là đến mốc thôi!’’. Nhìn con đường lởm chởm toàn đá ngổn ngang, chạy quanh co, uốn lượn trên vực núi mà ớn lạnh. Sau một quãng đường đi bộ, cuối cùng, chúng tôi cũng đến được cột mốc số 62 (nằm giáp với huyện Lộc Bình của tỉnh Lạng Sơn) nằm ở đỉnh cao 1.300m so với mực nước biển. Lúc này,tôi mới nhận racó mấy sĩ quan trẻ trông rất lạ cùng đi với đoàn. Hỏi ra mớibiết, đó là CBCS Đồn BP số 23 đi tuần tra bảo vệ đường biên, cột mốc. Họ nước da đều đen sạm vì sương gió. “Đường sá xa xôi, đi lại khó khăn như thế này thì bao lâu các đồng chí lại đi tuần một lần” - Tôi hỏi mấy sĩ quan đi bên cạnh. Trung uý Nguyễn Tiến Hưng, cán bộĐội võ trang (Đồn BP số 23) cho biết: ‘’Thông thường, mỗi thángchúng tôiđi kiểm tra các cột mốc 4 đến 5 lần, chưa kể có kế hoạch đột xuất’’. Một chiến sĩkhác nói: ‘’Mốc này còn đỡ khó khăn, chứ còn vài mốc nữa khó khăn hơn nhiều. Hôm qua chúng em vừa đến kiểm tra, nhưng hôm nay lại phải đến kiểm tra lần nữa’’. Qua câu chuyện của CBCSĐội võ trang, chúng tôi phần nào hiểu được nỗi khó khăn vất vả mà các anh đang thực hiện. Từ đơn vị đến mốc xa nhất trên hai chục cây số. Ngày nắng thì có thể đi xe máy được gần chục cây, rồiđi bộ tiếp, còn ngày mưa thì đi bộ cả. Khí hậu ở khu vực nàyrất lạ, trời đang nắng chang chang, bỗng mây đenkéo đến, mưa xối xả, sau đó lại nắng như đổ lửa trở lại. Không ít lần đang hành quân, gặp thời tiết như vậy có chiến sĩ đã bị cảm đột ngột, nhưng cả tổ công tác vẫn phải tiếp tục lên đường.

Những ngày sau đó, chúng tôi tiếp tục hành quân đến kiểm tra một số cột mốc nằm dọc tuyến biên giớidài trên 130 km từ Bình Liêu đến Trà Cổ... ở bất cứ nơi nào, chúng tôi cũng được chứng kiến công việc gian nan, khó nhọc của những chiến sĩ biên phòng đang ngày đêm chắc tay súng,bảo vệ biên giới thiêng liêng của Tổ quốc.

Cuộc sống mới ở những bản Dao

Chúng tôi đã từng đặt chân đến nhiều bản Dao trên toàn tuyến biên giới, được chứng kiến sự thay da đổi thịt từng ngày của đồng bào, nhưng có lẽ trong dịp đầu xuân này, sự cảm nhận về cuộc sống mới nơi biên cương càng thấy rõ nét hơn. Nơi đầu tiên chúng tôi đến thămlà bản Trình Tường (xã Hoành Mô, Bình Liêu). Bảnchỉcó 7 gia đình với 36 nhân khẩu, vốn sinh sống nghèo khó trên các sườn núi cao, mới được ĐoànKinh tế - Quốc phòng 156 đưa xuống an cư. Trên đường vào bản chúng tôi gặp vợ chồng anh Goòng Trống Quay đang đèo nhau bằng xe máy đi chợ về. Vì từng đến thăm gia đình anh vài lần, nên vừa nhìn thấy chúng tôi, anh đã nhận ra ngay, vội dừng xe vồn vã: ‘’Chào các cán bộ, mời cán bộ vào nhà tao uống nước đã, tao vừa đi chợ về mua được ít đồ chuẩn bị đón Tết. Ơn Đảng, ơn bộ đội, Tết này, bà con dân bản vui lắm!’’. Theovợ chồng anh xuống bản, tôi thực sự ngạc nhiên nghe có tiếng trẻ con bi bô tập đọc. Anh Quay chỉ vào lớp học được dựng khá khang trang trên một gò đồi bên cạnh cho biết:“Bây giờ trẻ con ở đây không sợ đói chữ nữa rồi, sướng rồi, vì mới đây bộ đội xây lớp học, mua sách vở cho bọn trẻ và cử hẳn giáo viên về dạy. Người già, người trẻ của bản ai cũng được học cả”. Chúng tôivào thăm lớp học, thấy có dăm đứa trẻ và 3 người già đang chăm chú nhìn lên bảng đọc từng con chữ theo thước kẻ của thầy giáo mặc quần áo thanh niên tình nguyện. Thấy có khách đến thăm, thầy giáo cho lớp giải lao. Anh Quay giới thiệu: ‘’Đây là thầy giáo Huần của bộ đội cử vào giúp dân bản xoá mù chữ’’. Thầy Huần cho biết:“Trước đây emdạy học ở tỉnh Cà Mau, tình cờ thấy Đoàn Kinh tế – Quốc phòng 327 tuyển tri thức trẻ tình nguyện,em xung phong lên đây dạy học’’. Qua câu chuyện của thầy Huần, thấy rằng, sự nghiệp ‘’trồng người” ở nơi đây không đơn giản chút nào. Khó khăn nhất là do nhận thức của bà con về sự học còn rất hạn chế, bởi‘’Học chữ không ra gạo ra thịt”. Thế nhưng bằng tình cảm, các anh đã kiên trì vận động, không có sách thì cho sách, không có vở thì cho vở...dần dần bà con cũng ‘’vỡ ra’’ cho con em đến lớp. Hiện nay, lớp học có 12 học sinh, mới qua một kỳ học, nhưng ai cũng đọc thông, viết thạo cả. Bác Chìu Xám Múi, năm naygần 70 tuổi, nhưng vẫn ngày ngày đến lớp học cùng bọn trẻ. Bác cười,khoe hàng răng đã rụng gần hết, xúc động nói: ‘’Bao nhiêu đời nay, người già, người trẻ ở đây có ai được ở trong nhà xây, biết đọc cái chữ thế nào đâu. Vậy mà giờ đây được ăn cơm no, được ở trong nhà ngói, được dùng điện lưới, lại được học chữ, bây giờ biết đọc, biết viết cả. Bà con thấy ưng, thấy sướng cái bụng lắm’’.Anh Quay bảo: ‘’Bây giờ cuộc sống của bản đã khá lắm rồi. Hiện đã có 4 xe máy, 1 máy xay xát gạo...”. Mấy đứa trẻ thì thầm: ‘’Bố mẹ tao bảo, từ giờ đến Tết sẽ mua ti vi về xem đấy’’;‘’Tao cũng thấy bố mẹ tao bảo, Tết này sẽ mua xe máy để đi’’.

Không giống như Trình Tường, bản Pạc Chỉ (xã Quảng Sơn, huyện Hải Hà) là một bản mới được hình thành. Chúng tôi vừa vào tới đầu bản đã thấy rất đông thợ đang khẩn trương xây dựng ngôi nhà khá lớn. Mộtcán bộ Biên phòng đi cùng cho biết đó là lớp học của bản. Tôi ghé vào một ngôi nhà bên cạnh. Chủ nhàlà Dường Dì Sinh, chừng 50 tuổi đon đả: ‘’Chúng tao ở đây có trên 20 hộ, tất cả từ bản Sông Moóc A, xã Đồng Văn (Bình Liêu) chuyển qua đây. Năm nay là năm đầu tiên đón Tết ở bản mới đấy!’’. Cũng như ở bản Trình Tường, các hộ người Dao ở đây cũng thuộc diện di dãn dân, được bộ đội xây cho nhà mới, cấp lương thực và cử cán bộ về hướng dẫn cách làm ăn mới. Chỉ vào những bao thóc dựng ở cuối nhà, ông Sinh cho biết: ‘’Trước đây ở bản cũ, gần đến tết, gia đình tao chẳng bao giờ còn nhiều thóc gạo như bây giờ. Vậy mà mới qua một vụ ở đây, nhà tao được nhiều thế này đấy, không còn cảnh ăn khoai sắn như trước kia nữa rồi. Thấy làm ăn ở đây khá hơn, bây giờ nhiều hộ ở bản cũ cũngđang rục rịch chuyển thêm ra đây nhiều lắm”.Đi một lượt quanh bản, chúng tôi thấy rất nhiều hộ đang san đất làm nhà mới.

Sau 4 ngày đi dọc tuyến vành đai biên giới của tỉnh, được chứng kiến công việc của những người lính biên phòng, Đoàn Kinh tế – Quốc phòng, chúng tôi cảm nhận được mùa xuân đang về với bà con các dân tộc nơi biên cương.