Xuân xanh biên giới

Còn nhớ 5 năm trước khi tôi đi cùng đoàn cán bộ Chi cục Định canh định cư (Sở NN&PTNT) đến các thôn, bản kinh tế mới của xã Bắc Sơn, Hải Sơn (TP Móng Cái); Trình Tường (Hoành Mô), Phật Chỉ, Phai Lầu (Đồng Văn, Bình Liêu) xung quanh các thôn kinh tế mới này chỉ toàn là bụi sim và lau lách, những quả đồi trọc phủ kín sương mù giá buốt nơi miền sơn cước.

Phiên chợ chiều cuối năm ở trung tâm xã Hải Sơn đông đảo bà con dân tộc từ các thôn, bản chen chân trong các cửa hàng bán bánh kẹo, mứt, quần áo, giày dép, đồ trang sức để lựa chọn sắm Tết cho gia đình mình. Các chàng trai, cô gái Dao sặc sỡ trong váy áo hoa ngày Tết đứng túm năm tụm ba trò chuyện, vui đùa. Nhìn ánh mắt, nụ cười và qua câu chuyện của bà con tôi có cảm nhận dường như chuyện lạm phát hay giảm phát, thắt chặt chi tiêu trong dịp cuối năm đang nóng bỏng ở dưới xuôi chẳng ảnh hưởng gì đến không khí sắm Tết của bà con nơi đây. Anh Sằn A Cối, thôn Pò Hèn (xã Hải Sơn) cho biết: “Năm nay nhà mình bán được 1 con trâu, 1 con nghé và 2 con lợn nên thoải mái tiền sắm Tết; cấy lúa, trồng ngô đều được mùa nên trong nhà dư thừa thóc ăn và ngô để nuôi gà, lợn. Vợ mình và con gái lớn đi chợ sắm Tết từ sáng sớm rồi, năm nay đứa nào cũng được mua quần áo đẹp, giầy dép mới”. Còn nhớ 5 năm trước, từ huyện Tiên Yên, gia đình anh Cối theo chương trình di dân kinh tế mới lên định cư ở thôn Pò Hèn, chúng tôi đã đến thăm nhà anh, lúc đó ngoài ngôi nhà 2 gian lợp ngói đỏ do Nhà nước xây cho, tài sản gia đình anh đem theo chẳng có gì đáng giá ngoài mấy bao thóc, ngô, vài con gà, mấy thứ đồ dùng gia đình. Hôm nay vào thăm nhà anh thấy đã khang trang hơn rất nhiều, trong nhà có ti vi, tủ lạnh, xe máy, hơn 20 bao thóc xếp gọn gàng, ngoài vườn rau cải, ngô lên xanh mướt, trong chuồng có 2 con lợn chừng 50 kg. Anh Cối khoe: “1 con đến chiều 28 Tết sẽ làm thịt, còn 1 con để dành ra giêng cưới chồng cho con gái lớn. Hai năm nữa mấy ha rừng keo cũng sẽ được chặt bán lúc đó có tiền mình sẽ xây thêm một nhà nữa”. Không riêng gì gia đình anh Cối mà niềm vui về những cái Tết no ấm đầy đủ đang lan toả ở hầu hết các hộ định canh định cư trên dải đất biên cương của tổ quốc. Nhà nào cũng đã mua sắm được nhiều vật dụng sinh hoạt đắt tiền, nhà cửa được sắp xếp tương đối gọn gàng. Qua trò chuyện không thấy hộ nào đề nghị được Nhà nước trợ cấp gạo, tiền như khi họ mới ra đây lập nghiệp.

Con đường dọc tuyến biên giới đang tiếp tục được nâng cấp và sửa chữa đưa chúng tôi lên các bản Trình Tường (Hoành Mô), Phật Chỉ, Phai Lâu (Đồng Văn, Bình Liêu). 2 bên đường trên những hòn đá nhô lên từ giữa lòng suối cạn mùa khô thấy phủ một màu trắng tinh. đồng chí cán bộ biên phòng đồn 23 đi cùng cho biết đấy là bà con các bản đang phơi sắn. Những ngôi nhà ngói đỏ thấp thoáng trong sương mù bản làng, trong sân trường cấp 1- 2 của Khu kinh tế mới Phật Chỉ, đám trẻ con đang nô đùa chạy nhảy quanh sân. Vào bản nhà nào cũng đóng cửa, bọn trẻ cho biết bố mẹ chúng đã đi rừng phát dọn thực bì để chuẩn bị cho mùa trồng rừng mới. Sang bản Trình Tường chúng tôi gặp chị Chìu Tài Chắn, vừa đi rừng về. Chị cho biết: Mặc dù bản chỉ có gần chục hộ dân nhưng Lâm trường 155 vẫn đầu tư làm đường, kéo điện, xây dựng bể chứa nước sạch cho bà con trong bản dùng. Lại còn dựng trường học mời thầy giáo lên dạy chữ cho các em học sinh trong bản. Về bản định cư được gần 5 năm, gia đình chị Chắn mua được ti vi, nuôi được một đàn trâu 8 con, trồng hơn 1 ha keo. Theo giới thiệu của đồng chí bộ đội biên phòng trong bản có hộ gia đình ông Chìu Dì Nẩy nuôi được 16 con trâu, hơn 20 con dê, hàng chục con lợn thịt. Các hộ dân trong bản đều đã nhận đất trồng và bảo vệ rừng.
Các xã trên tuyến biên giới của tỉnh hầu hết đều là xã nghèo khó khăn, trình độ dân trí thấp, phong tục tập quán lạc hậu. Thực hiện chiến lược phát triển kinh tế- xã hội tuyến biên giới Việt- Trung, từ năm 2003 tỉnh đã lồng ghép các chương trình, dự án để tập trung nguồn lực đầu tư các công trình trọng điểm mang tính cấp thiết nhằm thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế- xã hội trên địa bàn. Cùng với đó là đầu tư đẩy mạnh phát triển sản xuất, chuyển đổi ngành nghề, cơ cấu mùa vụ, đưa tiến độ kỹ thuật vào sản xuất, giải quyết việc làm tăng thu nhập và ổn định đời sống cho đồng bào. Mặt khác tỉnh đẩy nhanh tiến độ di dân, bố trí, sắp xếp lại dân cư dọc tuyến biên giới. Sau khi hoàn thành việc phân giới cắm mốc trên bộ với nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương đang tập trung nguồn lực hướng dẫn đồng bào khu vực giáp biên phát triển kinh tế, nâng cao đời sống.

Tính đến hết năm 2008, toàn tỉnh đã tổ chức di dãn được gần 800 hộ với hơn 3.000 nhân khẩu, dân ra định canh định cư vùng biên giới, tổng nguồn kinh phí đầu tư hơn 10 tỷ đồng. Các hộ dân ra định canh, định cư ở các xã vùng biên giới đã khai hoang mở rộng được hơn 1.000 ha diện tích đất sản xuất nông nghiệp và trồng rừng, gần 400 ha mặt nước nuôi trồng thuỷ sản. Đến nay, nhìn chung đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào trên tuyến biên giới đã được cải thiện cả về chất và lượng. Các xã, thôn bản ở khu vực giáp biên đã tự cân đối được lương thực, ở các thôn bản đều có trường học: các xã đều có chợ, có điện lưới quốc gia, có đường giao thông trải nhựa đến trung tâm xã, một số thôn, bản đã có đường bê tông. Một số mô hình sản xuất mới, có hiệu quả kinh tế cao phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội vùng miền núi như nuôi bò sinh sản, trồng dong riềng, tre măng, trồng rừng dần được hình thành dọc tuyến biên giới. Nhiều khu vực trên tuyến vành đai biên giới Việt - Trung trước đây là vùng trắng và điểm nóng không có dân cư thì nay trở thành những vùng kinh tế mới phát triển, tạo thế trận quốc phòng toàn dân ngày càng vững chắc, tạo thế và lực cho vùng biên ngày càng phát triển giàu mạnh.