Đến thời điểm này, cơn bão số 14 có tên gọi Haiyan đã đi qua hơn 3 tháng, song các chủ rừng, đối tượng bị thiệt hại nặng trong bão vẫn chưa biết phải làm sao để khôi phục lại diện tích rừng của mình. Theo thống kê của Sở NN&PTNT, tổng diện tích rừng toàn tỉnh bị thiệt hại bởi bão Haiyan lên đến gần 12.700ha, trong đó mức độ thiệt hại gãy đổ gần 9.000ha; khoảng 3.500ha bị ảnh hưởng đến chất lượng rừng trồng.
Phần lớn diện tích rừng trên đều là rừng sản xuất và do doanh nghiệp và người dân tự huy động vốn từ nhiều nguồn để đầu tư, trong đó có vốn vay ngân hàng, vốn ứng trước của các đơn vị ngành Than. Thực tế trong tổng số 12.700ha rừng bị thiệt hại toàn tỉnh, chỉ có khoảng trên 1.200ha là rừng phòng hộ và rừng đặc dụng (được hưởng ngân sách nhà nước), số còn lại khoảng gần 11.400ha đều là rừng sản xuất. Trong đó gần 3.700ha ứng vốn của Vinacomin, 373ha là 100% vốn tín dụng; 7.300ha là vốn huy động từ nhiều nguồn của dân (tự có hoặc vay ngân hàng ở mức dưới 50% tổng giá trị đầu tư). Các địa phương bị nặng nhất là Ba Chẽ, Tiên Yên, Cẩm Phả, Vân Đồn, trong đó đại đa số là diện tích rừng của dân và các công ty lâm nghiệp.
Để khắc phục thiệt hại sau bão Haiyan, các đơn vị chức năng cũng đã có những tham mưu, đề xuất giải pháp, cơ chế hỗ trợ cụ thể. Riêng Sở NN&PTNT đã có văn bản báo cáo và đề xuất hướng khắc phục diện tích rừng bị thiệt hại do bão Haiyan cho tỉnh; có văn bản đề nghị ngành Than cho chủ rừng giãn, hoãn thời gian trả gỗ. Ngoài ra Sở cũng làm việc với các ngân hàng về cơ chế giãn, hoãn thời gian trả nợ; giảm, miễn lãi suất vay vốn cho các hộ trồng rừng... Tuy nhiên, đến thời điểm này tỉnh cũng vẫn chưa có một cơ chế chính sách chính thức nào cho việc này; các đơn vị ngành Than, ngân hàng cũng chưa có câu trả lời cụ thể. Bởi vậy gánh nặng tài chính do thiệt hại từ bão, trong việc khôi phục lại diện tích rừng sau bão vẫn đang đè nặng lên vai người dân và các doanh nghiệp.
Ông Lã Thanh Chương, Chủ tịch UBND xã Thanh Sơn, huyện Ba Chẽ cho biết: Sau bão Haiyan, Thanh Sơn có đến vài trăm ha rừng bị thiệt hại, tất cả đều là rừng của dân. Trong khi đó mấy năm gần đây, theo định hướng phát triển của xã và huyện, hầu như các hộ này đều đã dành tổng lực để đầu tư vào rừng. Hạch toán kinh tế, mỗi ha rừng trồng mới, trừ chi phí lao động do người dân tự bỏ sức cũng mất đến hàng trăm triệu đồng, như vậy tổng thiệt hại của dân không nhỏ.
Anh Nguyễn Văn Tiến, một hộ trồng rừng trên địa bàn xã Thanh Sơn cho biết thêm: Nói thật là giờ thì ngay cả việc thanh toán các khoản vốn trước kia đã vay từ anh em bạn bè, ngân hàng để đầu tư vào diện tích rừng đã bị thiệt hại tôi cũng chưa biết giải quyết ra sao, lấy gì để trả chứ chưa nói đến tìm nguồn lực để đầu tư mới, trồng lại rừng.
Cùng tâm tư như anh Tiến, chị Nguyễn Thị Bắc, phường Mông Dương, TP Cẩm Phả nói: Ai cũng biết làm lâm nghiệp như chúng tôi thì chủ yếu chỉ trông mong vào rừng. Cố gắng lao động, dành đồng vốn để đầu tư trồng, chăm sóc rừng mong đến ngày thu hoạch để cải thiện cuộc sống, vậy mà đùng một cái mất hết. Giờ thì chúng tôi thật sự lâm vào cảnh bi đát, không tiền trả nợ, không tiền để tái đầu tư sản xuất, chẳng lẽ lại bỏ rừng!
Không chỉ người dân khó khăn mà cả các doanh nghiệp cũng chưa biết giải quyết sao với những tồn đọng phát sinh do ảnh hưởng từ bão Haiyan, nhất là trách nhiệm trả gỗ cho các đơn vị ứng vốn. Ông Nguyễn Văn Nhã, Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ba Chẽ cho biết: Ba Chẽ bị thiệt hại đến gần 4.000ha rừng thì riêng Công ty đã chiếm trên 1/3. Trong đó, phần lớn diện tích bị thiệt hại rơi vào diện tích rừng ứng vốn của các đơn vị ngành Than, với độ tuổi từ 2-3 năm. Như vậy với thực trạng trên, trong vài năm tới, khi đến hạn giao trả gỗ cho các đơn vị ứng vốn thì chắc chắn chúng tôi sẽ nhỡ hẹn, không thực hiện được.
Có thể thấy, mặc dù bão Haiyan đã đi qua, thế nhưng các chủ rừng bị thiệt hại vẫn đang hết sức khó khăn. Hơn lúc nào hết, họ rất cần sự hỗ trợ cụ thể từ nhiều phía, nhất là các cơ chế chính sách hỗ trợ về vốn, giống, vật tư để trồng và chăm sóc rừng của tỉnh, các đơn vị chức năng; cơ chế giãn thời gian trả nợ gỗ từ các đơn vị ứng vốn trồng rừng là ngành Than; cơ chế hỗ trợ về vốn, lãi suất phát triển lâm nghiệp của các ngân hàng. Trong đó, trước mắt cần có những giải pháp hỗ trợ để người dân có điều kiện khẩn trương trồng mới, trồng bổ sung diện tích rừng đã bị thiệt hại, đáp ứng nhu cầu về gỗ rừng trong thời gian tới. Thực tế do các khó khăn trên, hiện hầu hết diện tích rừng bị thiệt hại trong cơn bão Haiyan vừa qua chưa hề được khắc phục.
Việt Hoa
