Năm học 2026-2027, cùng với việc triển khai đưa đón học sinh đến trường bằng xe buýt điện, tỉnh cũng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các trường học. Đây là những bước đi thể hiện quyết tâm xây dựng môi trường giáo dục xanh, hiện đại, an toàn, gắn với mục tiêu chuyển đổi số và tăng trưởng xanh của tỉnh.
Trong những năm gần đây, điện năng đã trở thành một trong những khoản chi đáng kể trong hoạt động thường xuyên của các cơ sở giáo dục. Theo thống kê của Sở GD&ĐT, hiện 100% trường mầm non, tiểu học đã tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; các cấp học còn lại cũng tổ chức dạy học 2 buổi/ngày với bình quân trên 50% số phòng/lớp học của mỗi trường. Đáng chú ý, 100% trường mầm non tổ chức ăn bán trú, nghỉ trưa; khoảng 80% lớp tiểu học tổ chức bán trú, ngủ trưa tại trường. Trên 90% trường ở khu vực thuận lợi đã lắp đặt điều hòa tại phòng học bằng nguồn xã hội hóa.
Cùng với đó, việc sử dụng tivi, máy vi tính, máy chiếu, màn hình tương tác và các thiết bị điện tử khác ngày càng phổ biến. Vào mùa hè, nhu cầu làm mát, điều hòa không khí tăng cao, khiến lượng điện tiêu thụ tăng đáng kể. Các trường đã triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm điện như: Thay thế đèn LED, sử dụng thiết bị có hiệu suất cao, tận dụng ánh sáng tự nhiên, kiểm tra và giám sát việc sử dụng điện.
Năm 2025, các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập trên địa bàn tỉnh tiêu thụ gần 19,55 triệu kWh, với tổng kinh phí thanh toán khoảng 44 tỷ đồng. Trong đó, kinh phí từ ngân sách nhà nước là gần 37 tỷ đồng, trên 7 tỷ đồng từ đóng góp của cha mẹ học sinh tại các lớp học có sử dụng điều hoà (chiếm khoảng trên 16% tổng kinh phí sử dụng điện). Kinh phí thanh toán 5 tháng đầu năm 2026 là trên 24,3 tỷ đồng, trong đó kinh phí từ ngân sách nhà nước là gần 20 tỷ đồng, gần 4 tỷ đồng còn lại là nguồn đóng góp của cha mẹ học sinh tại các lớp học có sử dụng điều hoà. Đáng chú ý là có những trường có kinh phí sử dụng điện hằng năm lớn dao động từ 240 - 750 triệu mỗi năm (tương ứng từ 20 - 65 triệu mỗi tháng).
Đơn cử như tại Trường Mầm non Bình Dương (phường An Sinh), chi phí điện đang là một khoản chi không nhỏ trong hoạt động của nhà trường. Bà Lê Thu Hà, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bình Dương (phường An Sinh), cho biết: Trung bình mỗi tháng, trường phải chi khoảng 20-22 triệu đồng tiền điện. Đáng chú ý, vào những tháng cao điểm mùa hè, khu vực An Sinh thường xuyên xảy ra mất điện. Riêng tháng 5/2026, trường có tới 7 ngày mất điện. Dù đã được trang bị máy phát điện nhưng công suất chỉ đủ phục vụ bóng đèn và quạt trần, không thể đáp ứng nhu cầu sử dụng điều hòa, ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt của trẻ.
Câu chuyện tại Trường Mầm non Bình Dương cho thấy bài toán năng lượng trong trường học không chỉ nằm ở số tiền phải chi trả hằng tháng. Khi điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt, nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát tăng, yêu cầu về môi trường học tập an toàn, thuận lợi cho học sinh cũng đặt ra cao hơn. Vì vậy, việc tìm kiếm giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phù hợp với đặc thù trường học là yêu cầu cần thiết.
Triển khai chỉ đạo của tỉnh về việc nghiên cứu lắp điện mặt trời cho các cơ sở giáo dục, các đơn vị đã khảo sát, đánh giá điều kiện hạ tầng. Theo rà soát, tổng diện tích mái nhà tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh hiện khoảng 700.000m², tập trung tại các khối phòng học, nhà hiệu bộ, nhà đa năng, thư viện, phòng học bộ môn và các công trình phụ trợ. Nhiều công trình có kết cấu kiên cố, diện tích mái lớn, tạo điều kiện để nghiên cứu việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời.
Trên cơ sở kết quả khảo sát sơ bộ về tình hình thực tế sử dụng điện, năm học 2026-2027, điện mặt trời mái nhà sẽ được tỉnh triển khai đồng loạt tại 280/292 trường công lập, 12 trường công lập còn lại chưa triển khai hệ thống điện mặt trời do đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư hoặc thi công xây dựng. Việc đầu tư điện mặt trời mái nhà sẽ được tính toán theo từng cơ sở, trên cơ sở số lớp, số học sinh, số phòng đang sử dụng, điều kiện mái nhà, sản lượng điện tiêu thụ và công suất dự kiến.
Ông Đỗ Đại Đoàn, Hiệu trưởng Trường THPT Ba Chẽ, cho biết: Đây là giải pháp vừa giảm gánh nặng chi phí điện cho phụ huynh, vừa giúp các trường chủ động nguồn điện sạch, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại và phát triển bền vững. Đồng thời, cũng là giải pháp góp phần thu hẹp chênh lệch về điều kiện học tập giữa các khu vực, giúp học sinh, nhất là học sinh ở vùng khó khăn, được học tập trong môi trường an toàn, hiện đại và bảo đảm chất lượng.
Từ xe buýt điện đến điện mặt trời mái nhà, những giải pháp xanh đang được đưa vào trường học theo cách ngày càng cụ thể hơn, tạo cho học sinh những trải nghiệm thực tế về một lối sống xanh. Qua đó, mục tiêu tăng trưởng xanh của Quảng Ninh không chỉ được thể hiện ở những công trình lớn, mà còn hiện hữu trong chính môi trường học tập của mỗi học sinh.
