Nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch, Hải quan cửa khẩu cảng (CKC) Hòn Gai luôn xác định nhiệm vụ tạo thuận lợi thương mại phải đi đôi với kiểm soát chặt chẽ. Việc tập trung làm tốt công tác quản lý rủi ro, kiểm soát đúng trọng điểm đã giúp đơn vị kịp thời chặn đứng các thủ đoạn buôn lậu, gian lận thương mại (BLGLTM) nhưng không làm chậm những lô hàng hợp pháp qua địa bàn.
Địa bàn do Hải quan CKC Hòn Gai quản lý bao gồm hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và kho ngoại quan với lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu (XNK) lớn… Những năm qua, dù tình hình địa bàn đơn vị quản lý cơ bản được kiểm soát song nguy cơ GLTM vẫn hiện hữu. Các đối tượng có thể lợi dụng chính sách thông thoáng, thủ tục hải quan điện tử để khai sai tên hàng, chủng loại, mã số, xuất xứ. Trên tuyến biển, hoạt động vận chuyển trái phép xăng dầu, khoáng sản không rõ nguồn gốc cũng tiềm ẩn diễn biến phức tạp.
Nổi bật, trong tháng 6/2026, qua công tác kiểm soát, Hải quan CKC Hòn Gai phát hiện một trường hợp vận chuyển trái phép 506 lít dầu diesel, trị giá tang vật 13,09 triệu đồng. Vụ việc được xử lý theo quy định, với số tiền phạt trên 4 triệu đồng. Giá trị tang vật không lớn, nhưng từ vụ việc cho thấy trên địa bàn cảng biển, nguy cơ vi phạm có thể phát sinh ở nhiều khâu, từ hoạt động xuất nhập khẩu (XNK), phương tiện vận tải đến lưu thông hàng hóa trong khu vực giám sát.
Đứng trước thách thức này, Hải quan CKC Hòn Gai xác định phòng ngừa, nhận diện rủi ro phải đi trước một bước. Thay vì kiểm tra dàn trải, cán bộ hải quan tập trung sàng lọc thông tin, rà soát doanh nghiệp, mặt hàng, lô hàng và phương tiện có dấu hiệu bất thường. Thông tin khai báo được đối chiếu với lịch sử chấp hành của doanh nghiệp, tuyến vận chuyển và dữ liệu nghiệp vụ; trong đó chú trọng các tiêu chí về tên hàng, mã số, trị giá, xuất xứ và chính sách quản lý hàng hóa. Những trường hợp có dấu hiệu nghi vấn được đưa vào diện kiểm tra, giám sát phù hợp.
Bà Nguyễn Thị Thúy Hà, Đội trưởng Hải quan CKC Hòn Gai, chia sẻ: Địa bàn đơn vị quản lý chủ yếu là các doanh nghiệp FDI. Các doanh nghiệp cơ bản chấp hành tốt pháp luật hải quan nhưng vẫn tiềm ẩn những rủi ro nhất định. Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã gặp gỡ gần 100 doanh nghiệp, trực tiếp giải đáp gần 100 ý kiến liên quan đến thủ tục, chế độ kiểm tra, giám sát. Hoạt động này vừa kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, vừa giúp cơ quan Hải quan nắm bắt thông tin, nâng cao hiệu quả quản lý và phòng ngừa vi phạm từ sớm.
Cùng với công tác quản lý rủi ro, việc bám sát địa bàn và tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng liên quan được đơn vị xác định là giải pháp quan trọng nhằm ngăn chặn các hành vi BLGLTM. Theo đó, Hải quan CKC Hòn Gai thường xuyên duy trì trao đổi thông tin, tuần tra kiểm soát với các đơn vị trực thuộc Hải quan khu vực VIII Quảng Ninh, Công an, Cảnh sát biển, Bộ đội biên phòng và các lực lượng chức năng... Qua phối hợp, những thông tin nghi vấn đã được kiểm tra, xác minh, xử lý kịp thời, hạn chế khoảng trống trong quản lý và tránh kiểm tra chồng chéo đối với doanh nghiệp.
Với những giải pháp linh hoạt, đồng bộ từ đầu năm đến nay, Hải quan CKC Hòn Gai đã phát hiện, xử lý 4 vụ vi phạm hành chính, tịch thu tang vật trị giá gần 60 triệu đồng, xử phạt 16 triệu đồng; qua khâu làm thủ tục hải quan phát hiện, xử lý 6 vụ vi phạm, phạt gần 13 triệu đồng. Trong công tác phối hợp liên ngành, 8 vụ việc được xử lý, tổng trị giá tang vật 287 triệu đồng.
Đáng chú ý, tính đến tháng 8/2026, đơn vị đã làm thủ tục cho 680 doanh nghiệp với 80.830 tờ khai, kim ngạch XNK đạt 10,5 tỷ USD, tăng 48,15% so với cùng kỳ năm trước… Quy mô giao thương tăng nhanh tiếp tục đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác kiểm tra, giám sát. Phát huy những kết quả đạt được, thời gian tới, Hải quan CKC Hòn Gai tiếp tục chủ động nhận diện đúng rủi ro, kiểm soát đúng trọng điểm và ngăn vi phạm từ sớm. Đây sẽ là cơ sở để Hải quan CKC Hòn Gai vừa giữ vững kỷ cương trong hoạt động XNK, vừa tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi trên địa bàn.
