Bài 2: “Giữ chân” thợ lò vùng cao để tạo nguồn phát triển Đảng

Trong bối cảnh chuyển từ khai thác lộ thiên sang hầm lò, Công ty CP Than Núi Béo nói riêng, TKV nói chung, đối mặt với nhiều thách thức, nhất là về nguồn nhân lực. Lao động hầm lò chủ yếu là công nhân trẻ, phần lớn đến từ các tỉnh miền núi, người dân tộc thiểu số (DTTS). Với đặc thù này, công tác phát triển đảng viên trong đội ngũ công nhân trực tiếp sản xuất trở thành một nhiệm vụ quan trọng, nhưng đầy khó khăn. Tuy vậy bằng những giải pháp đồng bộ, cách làm sáng tạo, Đảng bộ Công ty đã tạo dựng được một lớp đảng viên trẻ ưu tú, góp phần xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh.

Khó khăn do "luân chuyển" lao động liên tục

Giai đoạn 2020-2024 Công ty CP Than Núi Béo tuyển dụng mới hơn 2.500 lao động phục vụ sản xuất hầm lò. Trong đó người DTTS tăng từ 529 người năm 2020 (chiếm 17,13%) lên 951 người cuối năm 2024 (28,44%), đến từ 19 dân tộc khác nhau; 900/1.900 thợ lò là người DTTS.

Việc duy trì và phát triển nguồn nhân lực này gặp rất nhiều khó khăn. Giai đoạn này tỷ lệ lao động bỏ việc lên tới 72,84% tổng số tuyển mới. Theo ông Trương Văn Khoa (Trưởng Phòng Tuyên giáo - Dân vận Công ty), có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Nhiều công nhân vùng cao chỉ có mục tiêu rất ngắn hạn đi làm, kiếm tiền xây nhà, mua trâu, cưới vợ, sắm xe máy... Khi đạt được mục tiêu, họ có xu hướng bỏ việc về quê, thay vì xác định gắn bó lâu dài để hưởng các chế độ về sau. Một thời gian sau cần tiền giải quyết một nhu cầu nào đấy của gia đình, họ lại ứng tuyển, quay lại làm việc.

Khó khăn khác xuất phát từ trình độ văn hóa. Quy định kết nạp Đảng yêu cầu đạt chuẩn phổ thông, trong khi nhiều lao động vùng cao chỉ mới biết đọc, biết viết. Điều này khiến việc tạo nguồn, bồi dưỡng chính trị gặp nhiều vướng mắc. Tính kỷ luật công nghiệp của công nhân người DTTS cũng chưa cao. Nhiều trường hợp đang làm việc, chỉ cần một cuộc điện thoại từ gia đình là họ sẵn sàng bỏ việc ngay, trở về nhà.

Tâm lý chung của nhiều công nhân là muốn đi làm chỉ để có thu nhập, nên rất ngại tham gia các lớp học bồi dưỡng, nâng cao tay nghề hay lý luận chính trị, vì theo họ "thời gian học không tạo ra tiền". Công ty đã tổ chức các lớp liên thông từ sơ cấp lên trung cấp, trả lương trong thời gian học và nâng bậc ngay sau tốt nghiệp, nhưng công tác tuyên truyền, vận động vẫn rất khó khăn.

Những thách thức này đã tạo ra "vòng luân chuyển" lao động liên tục, khiến việc tạo nguồn, bồi dưỡng và kết nạp đảng viên trong đối tượng công nhân hầm lò, đặc biệt là người DTTS, trở thành thách thức lớn đối với Đảng bộ Công ty.

Giải pháp đồng bộ, thiết thực

Trước thực tế đó, Đảng ủy Công ty xác định, muốn phát triển được đảng viên thì trước tiên phải giữ chân được người lao động. Một loạt các giải pháp đồng bộ, thiết thực đã được triển khai, tập trung vào cải thiện toàn diện đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân.

Đến cuối nhiệm kỳ 2020-2025 thu nhập bình quân của người lao động Công ty đạt 16,73 triệu đồng/tháng, vượt mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Công ty. Riêng lương bình quân của thợ lò đạt  trên 23 triệu đồng/tháng, có người đạt tới 30-40 triệu đồng/tháng. Công ty còn có nhiều chế độ phúc lợi khác, như tổ chức tham quan, nghỉ mát, hỗ trợ điều trị sức khỏe (trị giá 24,3 tỷ đồng); chăm sóc phục hồi sức khỏe cho người lao động hầm lò tại suối khoáng nóng; thực hiện những biện pháp chống nóng, chống rét cho người lao động; cung cấp suất ăn giữa ca chất lượng (65.000 đồng/suất), các loại nước giải khát sau giờ làm; hỗ trợ hoàn cảnh khó khăn; khen thưởng… Từ năm 2020 đến nay Công ty chi hơn 8,8 tỷ đồng cho công tác an sinh xã hội.

Công ty đã đầu tư mạnh mẽ vào cơ giới hóa, tự động hóa, tin học hóa với các hệ thống vận tải, thông gió, bơm nước, quan trắc khí hiện đại nhằm cải thiện điều kiện làm việc. Việc đưa lò chợ cơ giới hóa công suất 600.000 tấn/năm và hệ thống trục tải giếng đứng vào hoạt động đã giúp giảm sức lao động cho công nhân.

Để giải quyết vấn đề nhà ở, Công ty khởi công Dự án đầu tư xây dựng nhà ở tập thể công nhân hầm lò, tổng mức đầu tư gần 300 tỷ đồng, xây dựng tại phường Hà Tu, quy mô gần 5.500 m². Công trình được thiết kế hiện đại gồm 389 phòng ở khép kín, 4 khu vực không gian sinh hoạt chung đảm bảo đầy đủ tiện nghi sinh hoạt thiết yếu, môi trường sống an toàn, sạch sẽ, văn minh cho hàng trăm công nhân. Dự kiến cuối năm 2027 công trình hoàn thành, đưa vào hoạt động.

Công ty có chính sách ưu tiên bố trí những công nhân đến từ cùng một địa phương, cùng thôn, bản vào làm việc chung một đơn vị. Cách làm này giúp họ có môi trường văn hóa quen thuộc, dễ dàng hỗ trợ, giúp đỡ nhau trong công việc và cuộc sống, tạo sự gắn kết bền chặt hơn. Công ty thường xuyên tổ chức các hoạt động như bóng đá, các môn thể thao dân tộc (kéo co, ném còn, đẩy gậy) để tạo sân chơi lành mạnh, giúp công nhân giải trí sau những giờ làm việc vất vả và tránh xa các tệ nạn xã hội.

Vai trò của các cấp ủy cơ sở cũng hết sức quan trọng trong công tác phát triển đảng viên. Bí thư Chi bộ, Quản đốc Công trường khai thác 1 Nguyễn Duy Trung cho biết: Chi bộ hiện có 26 đảng viên trên tổng số 140 lao động, trong đó khoảng 40% là công nhân dân tộc thiểu số đến từ các vùng cao. Để bồi dưỡng, tạo nguồn đảng viên trong môi trường lao động đặc thù này, chúng tôi luôn gần gũi, chia sẻ, tạo dựng niềm tin và tinh thần đoàn kết. Khi công nhân thấy được sự quan tâm, công bằng trong quản lý, họ mới có mong muốn gắn bó và phấn đấu.

Bản thân cán bộ, đảng viên phải làm gương từ công việc đến lối sống để anh em noi theo. Chi ủy cũng áp dụng phương pháp giao việc theo từng cấp độ, từ những công việc đơn giản, rồi nâng dần độ khó để thử thách, qua đó phát hiện những người có tố chất, tinh thần tự giác. Bên cạnh đó, chúng tôi thường xuyên tổ chức các hoạt động giao lưu ngoài giờ, tạo môi trường để anh em chia sẻ, đặc biệt là những lao động mới, từ xa tới, để họ có thêm động lực gắn bó với công việc

Chi bộ Công trường khai thác 1 còn chú trọng phát huy vai trò của đảng viên dân tộc thiểu số. Điển hình như việc bố trí đồng chí Sèn Seo Thực, đảng viên trẻ người Nùng làm Tổ trưởng Công đoàn tổ sản xuất số 3. Anh Trung lý giải: “Đây là những người nêu gương gần gũi, dễ chia sẻ. Chính sự đồng điệu về văn hóa giúp họ vận động anh em hiệu quả hơn”.

Nhờ những giải pháp đồng bộ, công tác phát triển Đảng tại Than Núi Béo đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Tỷ lệ kết nạp đảng viên mới bình quân đạt 4,13%/năm, vượt chỉ tiêu 4% mà Nghị quyết Đại hội nhiệm kỳ 2020-2025 của Đảng bộ Công ty đề ra. Đến nay, toàn Đảng bộ Công ty CP Than Núi Béo có 815 đảng viên, trong đó có 152 đảng viên là công nhân trực tiếp sản xuất dưới hầm lò. Đáng chú ý, 27 đồng chí thợ lò là người dân tộc thiểu số. Con số tuy chưa nhiều, nhưng là quyết tâm của cấp ủy trong việc phát triển đảng viên từ lực lượng lao động trực tiếp, vốn được xem là khó khăn nhất.

Vào Đảng là để cống hiến, để rèn luyện chính mình

Trong số các đảng viên trẻ là người dân tộc thiểu số ở Công ty CP Than Núi Béo, đảng viên Sèn Seo Thực (SN 1996, dân tộc Nùng, xã Xí Mần, tỉnh Tuyên Quang) đang công tác tại Công trường khai thác 1 là một tấm gương tiêu biểu. Ban đầu, anh chưa từng nghĩ mình có thể được đứng trong hàng ngũ của Đảng.

Anh Thực chia sẻ: “Tôi từng nghĩ rất khó để trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, bởi đó là điều thiêng liêng và chỉ dành cho những công nhân thật sự ưu tú. May mắn là tại đơn vị, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình từ các anh đi trước, tạo điều kiện để tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ và rèn luyện bản thân. Đặc biệt, tôi có một hình mẫu rất cụ thể để noi theo, đó là anh Vũ Duy Hoan, Phó Quản đốc, một cán bộ trẻ vừa có trình độ, vừa tâm huyết, gương mẫu. Hình ảnh đó trở thành động lực lớn để tôi phấn đấu. Khi được Công đoàn giới thiệu đi học lớp cảm tình Đảng rồi được kết nạp, tôi cảm thấy vô cùng vui mừng và tự hào”.

Trong 6 năm công tác tại Công ty, anh Thực luôn là công nhân gương mẫu, có thu nhập cao trên 25 triệu đồng/tháng. Đặc biệt, chỉ sau hơn 3 năm đi làm, với sự tiết kiệm và hỗ trợ từ gia đình, anh đã xây được một ngôi nhà khang trang trị giá hơn 1 tỷ đồng ở quê. Không chỉ lao động giỏi, anh còn có sáng kiến “thi công cúp chứa vật tư, vật liệu tại lò chợ” giúp khu vực làm việc gọn gàng, an toàn hơn.

Sau 1 năm thử thách, đến tháng 10/2025, anh Sèn Seo Thực trở thành đảng viên chính thức. Khi được đứng vào hàng ngũ của Đảng, Sèn Seo Thực càng ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình. “Là đảng viên, tôi phải sống gương mẫu, không chia sẻ thông tin sai trái, biết điều gì nên làm và không nên làm. Tôi còn vận động được 6 anh em cùng quê xuống làm việc tại Công ty. Hiện tôi đang ấp ủ học Đại học tại chức ngành khai thác mỏ để phấn đấu trở thành cán bộ quản lý trong tương lai”, anh Thực tâm sự.

Anh Sèn Seo Thực hiện là đảng viên dân tộc thiểu số duy nhất trong tổng số 26 đảng viên của Chi bộ Công trường khai thác 1. Tấm gương của anh cho thấy những giải pháp của Đảng ủy Công ty đã mang lại hiệu quả thực chất, vừa tạo môi trường phấn đấu, vừa nuôi dưỡng động lực để công nhân trẻ dân tộc thiểu số gắn bó lâu dài, rèn luyện và trưởng thành trong hàng ngũ của Đảng.

Thực tiễn ở Công ty CP Than Núi Béo khẳng định, để phát triển Đảng trong thợ lò vùng cao, yếu tố quyết định là giữ chân, chăm lo và tạo môi trường cho công nhân gắn bó. Khi người lao động được bảo đảm về thu nhập, đời sống, có niềm tin và điểm tựa, họ sẽ phấn đấu, cống hiến và trưởng thành.

Đảng ủy Công ty xác định phát triển đảng viên là nhiệm vụ then chốt trong xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh. Mỗi năm, hàng trăm quần chúng ưu tú được bồi dưỡng, trong đó ưu tiên công nhân trực tiếp sản xuất và lao động dân tộc thiểu số. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt, mà còn là bước đi chiến lược nhằm xây dựng nguồn cán bộ, đảng viên kế cận, bảo đảm sự phát triển bền vững của đơn vị.