Một vài năm gần đây, với sự quan tâm, hỗ trợ của tỉnh, các cơ quan, ban, ngành, đặc biệt là Liên minh HTX-DNNQD, Quảng Ninh đã hình thành một số HTX dịch vụ, tổ chức bao tiêu nông sản cho nông dân, như HTX Dịch vụ Hoa Phong, HTX Dịch vụ xã Bình Khê, HTX Dịch vụ xã Bình Dương (Đông Triều)... Những HTX này luôn lập kế hoạch từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ nông sản. Quá trình thực hiện các khâu sản xuất đến tiêu thụ trên đều liên kết chặt chẽ với từng xã viên, nhờ đó tính ổn định từ khâu sản xuất đến đầu ra của sản phẩm luôn được bảo đảm.
Trong hệ thống các HTX nông nghiệp của tỉnh, HTX Dịch vụ nông nghiệp chất lượng cao Hoa Phong, đi đầu thí điểm bao tiêu nông sản cho nông dân trên địa bàn huyện đã góp phần đáng kể khuyến khích nông dân yên tâm tập trung sản xuất những nông sản truyền thống, có thế mạnh của địa phương. Để phục vụ cho việc bao tiêu sản phẩm, HTX đã xây dựng cửa hàng trên diện tích gần 1.000m2 ở cổng chợ Đông Triều; kho bảo quản sản phẩm để giữ, tiêu thụ hàng hoá, trưng bày các mặt hàng nông sản của nông dân. Vừa qua, HTX đã và đang tiếp tục phát triển và mở rộng thị trường trên địa bàn như mở thêm các cửa hàng bán và trưng bày sản phẩm tại các chợ Mạo Khê, Trần Hưng Đạo, thị trấn Đông Triều, An Sinh, Bình Khê... Hệ thống cửa hàng được hình thành tạo điều kiện cho người nông dân tiêu thụ sản phẩm một cách thuận tiện và không bị ép giá khi sản phẩm nông nghiệp vào mùa thu hoạch. Bên cạnh đó, người dân cũng có cơ hội mua hàng hoá đảm bảo chất lượng, giá cả hợp lý hoặc rẻ hơn so với giá thị trường. Đến nay, đầu ra cho rau màu của HTX khá ổn định, chủ yếu bán cho các công ty, doanh nghiệp và một số tiểu thương buôn bán nhỏ lẻ trên địa bàn huyện. Dù mới được thành lập, nhưng HTX đã hoạt động theo phương châm: Bán hàng bình ổn giá. Các loại rau, quả giao cho các doanh nghiệp hay bán lẻ đều được giữ giá bình ổn dù giá cả thị trường có biến động. Hiện đầu ra cho nông sản của HTX khá ổn định, ký hợp đồng giao cho các doanh nghiệp và tiểu thương trên địa bàn huyện như doanh nghiệp ngành Than, ngành Điện, một số đơn vị sản xuất xi măng, du lịch, nhà hàng, khách sạn trong toàn tỉnh.
Tuy nhiên, do nhiều yếu tố, HTX bao tiêu sản phẩm đầu ra cho nông dân như Hoa Phong trên địa bàn tỉnh chưa nhiều, chưa trở thành mục tiêu, dịch vụ chính của toàn hệ thống HTX nên sản phẩm của nông dân vẫn khó tìm thị trường tiêu thụ, dẫn đến sản xuất manh mún, nhỏ lẻ không đủ sức đáp ứng nhu cầu thị trường lớn. Nguyên nhân chính vẫn là do nền kinh tế nông nghiệp nông thôn hiện còn đang gặp rất nhiều bất cập. Về phía tỉnh dù đã rất quan tâm áp dụng KHCN vào sản xuất nhằm tạo ra một nền nông nghiệp hiện đại nhưng do nguồn lực chất lượng ở nông thôn đang có xu hướng chuyển dịch sang khu vực thành thị nên việc đưa KHCN vào còn nhiều khó khăn, đặc biệt là cán bộ HTX địa phương - đội ngũ quan trọng trong tổ chức và phát huy vai trò cầu nối giữa nông dân với nhà nước, nhà khoa học thì trình độ hầu hết còn yếu kém, lạc hậu, các HTX đa phần chỉ mang tính phục vụ bao cấp chứ chưa mang tính kinh doanh. Đội ngũ lao động nông thôn trình độ còn hạn chế. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng nông thôn chưa đồng bộ, yếu tố rủi ro trong sản xuất nông nghiệp cao, chính sách ưu đãi thì nhiều nhưng kém hấp dẫn nên chưa thu hút được đầu tư. Đặc biệt, sự liên kết giữa các thành phần còn thiếu chặt chẽ…
Theo bà Lê Thị Thà, Chủ nhiệm HTX Dịch vụ nông nghiệp chất lượng cao Hoa Phong, để HTX của địa phương phát huy hiệu quả vai trò bao tiêu sản phẩm cho nông dân cần có sự liên kết chặt chẽ giữa nhiều thành phần như xã viên, các tổ sản xuất với HTX và giữa các HTX với các thành phần kinh tế, doanh nghiệp. Khi tạo được quy trình khép kín từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ sản phẩm sẽ ổn định, sản phẩm làm ra sẽ đến với thị trường và người tiêu dùng dễ dàng hơn.
Các HTX cần đặt lợi ích của nông dân lên hàng đầu, từ đó chú trọng mang đến nhiều điều lợi cho nông dân như giúp nông dân tiêu thụ hàng hoá dễ dàng, có kế hoạch với chi phí giảm, giá cả hợp lý, buôn bán văn minh, tiêu chuẩn hoá sản phẩm ở mức cao; tạo thế cạnh tranh tốt cho nông dân cả khi mua và khi bán hàng hoá; liên kết nông dân sử dụng hết công suất máy móc, chi phí sản xuất thấp; đào tạo năng lực tự quản lý, áp dụng kỹ thuật tiên tiến cho nông dân. Vì vậy, cần chú trọng đào tạo cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật, cán bộ tư vấn cho HTX và nông dân; coi trọng hoạt động khuyến nông, coi đây là phương tiện cơ bản giúp nông dân vượt khó, xoá nghèo để vươn lên làm giàu.
Đặc biệt, HTX nông nghiệp phải coi cải tạo tư tưởng phong cách, lề lối, tập quán sản xuất của nông dân là mục tiêu của mình thì mới giúp ích nhiều cho nông dân và giúp hộ nông dân phát triển lực lượng sản xuất để cạnh tranh hiệu quả với nông dân thế giới trong nền kinh tế toàn cầu; cần phải cơ cấu tổ chức lại sản xuất để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào phát triển nông nghiệp. Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ, quan tâm nâng cao năng lực các HTX, bởi HTX có mạnh mới hỗ trợ tốt nông dân trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ hàng hoá, thì “bài toán hóc búa” về tiêu thụ nông sản địa phương mới sớm được giải quyết.
Thanh Hằng
