Theo đánh giá của Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản Quảng Ninh, thời gian gần đây số vụ vi phạm pháp luật trong lĩnh vực khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản tuy có giảm. Nhưng ngược lại mức độ vi phạm của các đối tượng lại tinh vi và khó lường hơn.
Những con đường tận diệt
Từ đầu năm đến nay, ngành chức năng đã kiểm tra, phát hiện hơn 200 vụ vi phạm các quy định về quản lý, khai thác thuỷ sản, trong đó có nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng như sử dụng xung điện, công cụ kích điện, chất nổ, hoá chất mang tính huỷ diệt trong khai thác gây tác động lớn tới việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản. Mặc dù công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản đã được tăng cường, song chủ yếu mới chỉ là hoạt động kiểm tra, việc xử lý còn gặp nhiều khó khăn.
Hiện nay Quảng Ninh đang là một trong số những địa phương có số lượng tàu thuyền hoạt động khai thác thuỷ sản lớn nhất trong cả nước, nhưng ngược lại cũng là một trong số những địa phương có nhiều tàu thuyền công suất nhỏ. Trong số 13.133 tàu cá lắp máy thì có tới trên 10.000 phương tiện công suất dưới 20CV hoạt động khai thác khu vực gần bờ. Đây cũng là một nguyên nhân khiến cho nguồn lợi thuỷ sản bị suy giảm nhanh chóng trong thời gian gần đây. Cùng với đó, việc sử dụng xung điện, chất nổ, hoá chất trong hoạt động khai thác cũng ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thuỷ sản, đặc biệt đối với vùng ven bờ. Ngoài ra, còn phải kể đến các vụ vi phạm các quy định về khai thác đối với các tàu cá không có đăng ký, đăng kiểm, không có giấy tờ khai thác hoặc các giấy phép khai thác đã hết hạn. Đối với các tàu khai thác kéo đáy, nghề te xiệp, xăm bãi hoạt động ven bờ, để tăng sản lượng khai thác, ngư dân đã sử dụng nhiều biện pháp khác nhau như sử dụng kích thước mắt lưới nhỏ, tăng cường độ khai thác. Theo nhận định của ngành chức năng, những năm gần đây, cấu trúc quần thể thuỷ sản ở hầu hết các vùng biển do hoạt động khai thác mang tính huỷ diệt, đặc biệt là những khu vực có độ sâu dưới 30 mét bị biến đổi, trong đó có vùng biển Quảng Ninh. Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất làm suy giảm nguồn lợi thuỷ sản là bởi hầu hết ngư dân ven biển là các hộ nghèo, trình độ dân trí chưa cao nên việc tiếp thu kiến thức pháp luật về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản còn hạn chế. Nhiều loại hải sản có giá trị cao đã và đang bị khai thác cạn kiệt. Có thể điểm qua khá nhiều loài thuộc họ tôm he, cá song, cá mó, cá kẽm, cá góng và hầu hết các loài nhuyễn thể có giá trị như trai ngọc, điệp quạt, bào ngư, tu hài, hải sâm... Trước tình hình đó dẫn đến sự cần thiết để xây dựng dự án bảo vệ quần thể đàn, bằng cách xác định rõ ranh giới để khoanh lại bảo vệ như đối với sá sùng hay hàng năm thả các giống tôm, cá ra biển. Vì thế, việc bổ sung nguồn lợi thuỷ sản là rất cần thiết, có ý nghĩa kinh tế - xã hội, nhằm tiến tới gia tăng sự phong phú về giống loài trên vùng biển.
Quyết tâm bảo vệ nguồn lợi từ biển
| Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất làm suy giảm nguồn lợi thuỷ sản là bởi hầu hết ngư dân ven biển là các hộ nghèo, trình độ dân trí chưa cao nên việc tiếp thu kiến thức pháp luật về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản còn hạn chế. |
Để tăng cường công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản đã tổ chức 11 chuyến kiểm tra biển; phối hợp với thanh tra Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức 8 chuyến thanh tra kiểm tra việc chấp hành các quy định của Nhà nước trong lĩnh vực thuỷ sản trong hoạt động khai thác, đánh bắt của ngư dân; 3 chuyến tuyên truyền, cấp phát tờ rơi, gia hạn đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác cho các phương tiện; tổ chức 10 lớp tập huấn cho hơn 500 ngư dân về công tác ghi chép nhật ký khai thác và báo cáo khai thác thuỷ sản; tuyên truyền về việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, khu vực nghiêm cấm khai thác…
Trao đổi với chúng tôi, ông Đỗ Đình Minh, Trưởng Phòng Quản lý Khai thác thuỷ sản, Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản cho biết: Hiện nay, nguồn lợi thuỷ sản trên địa bàn đang ngày một suy giảm, nhất là vùng gần bờ. Tại khu vực này, mật độ tàu thuyền khai thác ngày một nhiều với đa dạng loại nghề và phương thức khai thác, thậm chí một bộ phận nhỏ ngư dân còn sử dụng phương thức khai thác mang tính tận thu, huỷ diệt dẫn đến nguồn lợi thuỷ sản bị cạn kiệt, môi trường sinh thái bị ảnh hưởng và nguồn lợi thuỷ sản không kịp phục hồi tái tạo. Để tăng cường công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, Chi cục đã phối hợp với các ngành chức năng tổ chức kiểm tra, phát hiện xử lý vi phạm các quy định của nhà nước trong lĩnh vực thuỷ sản. Phối hợp với các địa phương tổ chức các lớp tập huấn, tuyên truyền đến ngư dân về công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, sự cần thiết của việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, môi trường sinh thái. Qua các lớp tập huấn, ngư dân đã nắm được các kiến thức cơ bản về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, an toàn khi đi biển cho người và phương tiện. Cùng với đó, từ đầu năm đến nay, ngành chức năng đã tổ chức thả trên 510.000 tôm giống và trên 19.000 cá giống ra môi trường tự nhiên nhằm tái tạo nguồn lợi, nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản cho người dân địa phương. Tuy nhiên, việc kiểm tra, phát hiện những vi phạm trong lĩnh vực khai thác thuỷ sản của ngành chức năng còn chưa thường xuyên và gặp nhiều khó khăn; việc xử lý những vi phạm này còn chưa đủ răn đe đối với những đối tượng vi phạm.
Vì vậy, để nguồn lợi thuỷ sản được bảo vệ, tái tạo thì quan trọng nhất vẫn là ý thức của ngư dân trong việc thực hiện các quy định của nhà nước trong lĩnh vực khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.
Hữu Việt
