Làn sóng biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt tăng cao và điều kiện học tập tại Pháp đã leo thang thành bạo loạn, cướp phá tại nhiều thành phố, khiến ít nhất 2.400 người bị bắt giữ. Ngày 18/10 (theo giờ địa phương), Tổng thống Emmanuel Macron lên án các hành vi bạo lực, yêu cầu xử lý nghiêm những đối tượng gây rối và tăng cường bảo vệ các công trình công cộng. Tình hình bất ổn cũng làm gia tăng tranh cãi giữa các lực lượng chính trị Pháp trước thềm cuộc bầu cử tổng thống năm 2027.
Tổng thống Macron cùng nhiều quan chức Chính phủ Pháp quy trách nhiệm cho các nhà hoạt động cực tả về phần lớn hành vi bạo lực, cáo buộc những đối tượng này tấn công cảnh sát và các công trình công cộng nhằm gây hỗn loạn.
Trong bài phát biểu trên truyền hình trước toàn quốc, ông Macron nhấn mạnh: “Những kẻ cướp phá phải bồi thường thiệt hại và những đối tượng tìm cách lật đổ nền Cộng hòa phải chịu trách nhiệm trước pháp luật”.
Nhà lãnh đạo Pháp lên án tình trạng “bạo lực không thể kiểm soát” do “các phần tử nổi loạn thuộc những nhóm cực tả cấp tiến cùng nhiều đối tượng tội phạm” gây ra.
Trước đó, Tổng thống Macron triệu tập cuộc họp khẩn cấp với các quan chức cấp cao Chính phủ, một ngày sau khi những nhóm người đeo mặt nạ phóng hỏa và tấn công trụ sở chính quyền tại nhiều thành phố. Ông Macron cho biết đã chỉ đạo các tỉnh trưởng phối hợp với chính quyền các thành phố tăng cường bảo vệ các công trình công cộng và cơ sở kinh doanh trong những tuần tới, kể cả áp dụng biện pháp cấm biểu tình khi cần thiết.
Tại thành phố Limoges, miền trung nước Pháp, ngọn lửa bao trùm tòa thị chính xây dựng từ thế kỷ XIX, khiến mái nhà đổ sập và gần như thiêu rụi toàn bộ công trình.
Căng thẳng tiếp tục bùng phát tại Paris
Ngày 18/10, hàng trăm người tiếp tục tập trung tại Quảng trường République ở thủ đô Paris, trong khi cảnh sát triển khai lực lượng đông đảo để duy trì an ninh. Căng thẳng liên tục xuất hiện tại một số khu vực lân cận khi những nhóm nhỏ tìm cách phóng hỏa xe đạp và thùng rác. Cảnh sát sử dụng hơi cay để giải tán đám đông.
Trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nuñez khẳng định quyền biểu tình là một quyền cơ bản, song việc cố ý sử dụng bạo lực để gây rối trật tự trên diện rộng không thuộc phạm vi quyền này. Ông cũng đề cập tình trạng cướp phá hàng trăm cơ sở kinh doanh trên toàn quốc.
Theo ước tính của nhà chức trách, khoảng 550.000 người tham gia các cuộc tuần hành ngày 17/10, trong khi ban tổ chức đưa ra con số 800.000 người. Những người biểu tình hưởng ứng lời kêu gọi của một tổ chức công đoàn, các tổ chức sinh viên và những nhà hoạt động mong muốn khôi phục phong trào “Áo vàng” từng xuất hiện năm 2018 nhằm phản đối bất công xã hội.
Tại Pháp, các cuộc biểu tình quy mô lớn thường xuất hiện những nhóm gây bạo lực bên lề các đoàn tuần hành ôn hòa, dẫn đến đụng độ với cảnh sát. Tổng số người mà lực lượng chức năng bắt giữ trong đợt biểu tình lần này đã vượt mức gần 2.000 người trong một ngày biểu tình của phong trào “Áo vàng” hồi tháng 12/2018.
Cảnh sát Paris cho biết một người tử vong do đau tim nhưng chưa công bố thêm thông tin. Viện Công tố Paris đang tiến hành điều tra vụ việc.
Người dân Paris lo ngại trước tình trạng phá hoại
Ngày 18/10, khu vực chung quanh Quảng trường République ngổn ngang đá lát đường, kính vỡ và các mảnh vụn từ những cửa hàng mà các đối tượng quá khích đập phá. Nhà chức trách cũng ghi nhận nhiều vụ cướp phá, gây thiệt hại tại các khu du lịch và mua sắm khác ở thủ đô.
Cảnh sát Paris cho biết đã bắt giữ 855 người tại khu vực thủ đô. Theo cơ quan công tố, lực lượng chức năng tiếp tục tạm giữ 557 người để phục vụ điều tra. Bà Marie Peyreigne, 57 tuổi, một nhân viên chính phủ, bày tỏ sự kinh ngạc trước mức độ tàn phá và bạo lực, đồng thời đặt câu hỏi về nguyên nhân dẫn đến tình trạng hỗn loạn.
Nhiều người dân Paris đến hiện trường để xem xét thiệt hại và chụp ảnh phần bệ tượng Marianne, biểu tượng của nước Pháp, tại trung tâm quảng trường. Các đối tượng phá hoại đã tháo dỡ một phần bệ tượng này.
Ông Jean Foissy, 74 tuổi, cho biết ban đầu ông muốn tham gia biểu tình nhưng phải quay về nhà khi gặp hàng rào cảnh sát chống bạo động và chứng kiến nhiều đám cháy. “Tôi thực sự rất sợ. Tôi sinh ra và lớn lên tại Paris. Khi đến đây, tôi gần như muốn khóc vì cảnh tượng quá tồi tệ, khiến tôi đau lòng”, ông nói.
Cô Margaux Eude, 26 tuổi, cho biết cô ủng hộ phong trào biểu tình nhưng không ngờ tình hình lại leo thang nghiêm trọng như vậy. “Những kẻ gây rối đã xuất hiện. Điều đó khiến tôi đau lòng vì hành động của họ làm mất đi tính chính đáng của phong trào”, cô chia sẻ.
Các lực lượng chính trị chỉ trích lẫn nhau trước thềm bầu cử tổng thống
Làn sóng bạo lực ngày 17/10 làm gia tăng tranh cãi giữa các lực lượng chính trị Pháp trong bối cảnh nước này chuẩn bị tổ chức bầu cử tổng thống vào mùa xuân năm tới. Trong một video đăng trên mạng xã hội, lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen, người có tham vọng tranh cử tổng thống, chỉ trích chính phủ trung dung của Tổng thống Macron.
Bà cho rằng chính phủ đang rơi vào tình trạng “kiệt sức, mất phương hướng và dường như không còn khả năng làm gì ngoài việc bình luận về chính sự bất lực của mình”. Trong khi đó, chính trị gia cực tả Jean-Luc Mélenchon cáo buộc Thủ tướng Sébastien Lecornu “đùa với lửa”.
Ông Mélenchon cho rằng việc chính phủ đặt cược vào tình trạng bất ổn chỉ khiến thanh niên và các tổ chức công đoàn đoàn kết hơn. Ông Mélenchon, người tham gia cuộc tuần hành tại Paris ngày 17/10, đồng thời nhấn mạnh: “Thông điệp của tôi rất rõ ràng: Những người cùng đấu tranh với chúng tôi không được tham gia cướp phá hay phá hoại”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng bình luận về tình hình tại Pháp trên nền tảng Truth Social với dòng trạng thái: “Nước Pháp đang bốc cháy!”.
Ông Trump dường như liên hệ tình trạng bất ổn với việc “nhập cư của những người đến từ một thế giới hoàn toàn khác”, đồng thời kêu gọi Pháp đóng cửa biên giới và kiểm soát tình hình trước khi quá muộn. Tuy nhiên, nhà chức trách và cảnh sát Pháp chưa đưa ra thông tin nào cho thấy người nhập cư có liên quan đến các vụ bạo loạn.
Đề cập những đối tượng gây rối, Tổng thống Macron đặt câu hỏi: “Làm sao người Pháp có thể làm điều này với nước Pháp?”.
Hàng trăm cơ sở kinh doanh chịu thiệt hại
Trong thư ngỏ, Thị trưởng Paris Emmanuel Grégoire nhận định mức độ thiệt hại do các vụ bạo loạn gây ra là rất lớn và chưa từng có tiền lệ. Ông nhấn mạnh Paris là thành phố của tự do, tranh luận và biểu tình, đồng thời khẳng định thủ đô phải tiếp tục duy trì những giá trị đó. Tuy nhiên, Paris cũng phải bảo đảm môi trường an toàn để mọi người có thể làm việc và kinh doanh.
Thị trưởng ba thành phố lớn nhất nước Pháp gồm Paris, Marseille và Lyon đã đề nghị gặp Thủ tướng trong những ngày tới để thảo luận các biện pháp ứng phó trước mức độ thiệt hại và tính chất nghiêm trọng của tình hình.
Tại Marseille, một số người biểu tình tìm cách xông vào sảnh tòa thị chính, trong khi nhóm người đội mũ trùm đầu và đeo mặt nạ phá hoại một đồn cảnh sát.
Tại Lyon, một vụ hỏa hoạn xảy ra bên trong văn phòng du lịch.
Ở Limoges, đám cháy lớn tàn phá nghiêm trọng tòa thị chính sau khi những đối tượng mà nhà chức trách gọi là “các phần tử gây rối cực đoan” đột nhập vào công trình.
Tỉnh trưởng Haute-Vienne Maurice Barate cho biết vụ việc xảy ra khi các quan chức dân cử, nhân viên, lực lượng an ninh và người dân vẫn có mặt bên trong tòa nhà.
“Chúng cố ý phóng hỏa tòa nhà. Đây là hành động đặc biệt nghiêm trọng và không thể chấp nhận”, ông Barate nhấn mạnh.
Tại miền đông nước Pháp, Viện Công tố Mulhouse mở cuộc điều tra sau khi một thiếu nữ 17 tuổi bị thương và mất một mắt trong các cuộc biểu tình. Trước đó, ngày 17/10, nhà chức trách cũng mở cuộc điều tra một vụ việc khác tại Saint-Etienne, nơi một người biểu tình trẻ tuổi bị mất một bàn tay. Những vụ thương tích nghiêm trọng này tiếp tục làm dấy lên lo ngại về cách cảnh sát sử dụng lựu đạn và các loại vũ khí kiểm soát bạo động trong những cuộc biểu tình gần đây.
Dư luận Pháp đang gia tăng sự giám sát đối với hoạt động của lực lượng cảnh sát, trong bối cảnh chính phủ tìm cách khôi phục trật tự và ngăn chặn nguy cơ bạo lực tiếp tục lan rộng.
