Công ty Than Khe Chàm là nơi khởi thảo những đề án đổi mới trong khai thác than hầm lò của Than Việt Nam. Nhiều bài học kinh nghiệm từ các nước tiên tiến trên thế giới và khu vực; nhiều tiến bộ khoa học - kỹ thuật cũng từ nước ngoài được thử nghiệm và áp dụng.
Cột chống ma-sát, cột chống thủy lực đơn, giá chống mang ký hiệu XDY đến máy khấu MG 200, hệ thống cảnh báo khí CH4... và tới đây sẽ là dàn chống siêu nhẹ, cột thủy lực nước; trạm giám sát người ra vào lò; hệ thống kiểm soát định vị bằng thẻ từ cũng sẽ được khởi đầu từ đây.
Khấu than bằng máy tại lò chợ của Công ty Than Khe Chàm.
Trong câu chuyện với chúng tôi, ông Vũ Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) nhắc nhiều đến sự dũng cảm và bứt phá của thợ mỏ Khe Chàm. Ông nói rằng, phải thật dũng cảm mới làm được. Đó là vào giữa thập niên chín mươi trở về trước gọi là khai thác hầm lò nhưng mỏ hầm lò nào của Than Việt Nam sản lượng làm ra cũng quá nửa là lộ thiên. Khe Chàm cũng trong tình hình đó. Xin được nêu cụ thể. Năm 1986 sản lượng của Khe Chàm là 140.000 tấn, nhưng than từ hầm lò chỉ ở con số chưa được nửa; 60.000 tấn.
Thế nhưng đến cuối năm 2001, Khe Chàm chấm dứt hoàn toàn lộ thiên. Sản lượng năm 2005 của Khe Chàm là 800.000 tấn thì cả 800.000 tấn này đều được lấy lên từ thẳm sâu lòng đất.
Có một điều mà bất kỳ ai khi nói đến Khe Chàm cũng đều phải ghi nhận là suốt từ cuối thập niên tám mươi của thế kỷ trước đến nay, lúc nào và bao giờ các thế hệ từ lãnh đạo đến người lao động nơi đây đều đoàn kết trên dưới một lòng để tìm đến cái mới, tiếp cận và làm chủ công nghệ chứ không thể lẽo đẽo với một năng suất, một sản lượng cổ tích: Vài ba tấn/công; dăm ba chục ngàn tấn/lò chợ mãi được.
Từng bước. Từ giản đơn đến phức tạp. Từ thông thường đến hiện đại. Không nôn nóng, vội vàng. Khe Chàm đã thử nghiệm thành công việc chống giữ lò chợ bằng cột thủy lực đơn và máng cào mềm để đưa năng suất lò chợ lẹt đẹt từ 40.000, 50.000 tấn/năm lên 120.000 tấn/năm; sau đó một năm lại đưa lên 150.000 tấn/năm. Năng suất lao động cũng tăng một cách đáng kể, gấp 1,5 lần trước đó. Ngay liền đó Khe Chàm lại đưa vào thử nghiệm một phương pháp mới nữa: Cơ giới hóa khấu than lò chợ bằng máy khấu ‘’Com-bai’’ MG 200 W1 kết hợp với giá thủy lực XDY và vận tải than bằng máng cào SGB 630/2 X 110 đã đem lại một kết quả không ngờ đưa sản lượng lò chợ lên 200.000 tấn/năm. Năng suất lao động bình quân đạt 6 tấn/công. Kỹ sư Bùi Xuân May, Phó Giám đốc Công ty Than Khe Chàm cho biết: Chúng tôi không dừng lại ở một công nghệ mới nào, dù hoàn hảo đến đâu. Mới đây chúng tôi đưa dàn tự hành 2216/26 và máy khấu MG 375 vào thay cho công nghệ giá và máy khấu trước đó, đồng thời mời những chuyên gia từ nước ngoài vào hướng dẫn thực hiện, qua đó năng suất lao động đã đạt 15,5 tấn/công, còn sản lượng lò chợ thì đều đặn: 400.000 tấn/năm. Một điều khác hết sức đáng mừng là kể từ ngày áp dụng công nghệ mới này, lò chợ này chưa hề xảy ra một sự cố đáng tiếc nào!
Kỹ sư, Phó Tổng Giám đốc TKV và cũng chính là người theo sát bước đi trong công cuộc CNH - HĐH của Khe Chàm trong cuộc gặp mới đây đã nhắc lại với chúng tôi về một Khe Chàm III rất nhiều triển vọng. Sản lượng từ 2,5 đến 3 triệu tấn mỗi năm, khai thác ở mức - 300 trở xuống, đào lò bằng máy ‘’Com-bai’’, máy khấu và dàn tự hành. Và như vậy Khe Chàm sẽ lại là đơn vị đầu tiên của Than Việt Nam thử nghiệm dàn chống siêu nhẹ. Hy vọng sẽ cho năng suất vượt xa những gì mà Khe Chàm đang có. Tiến thêm một bước nữa sử dụng cột thuỷ lực nước thay dầu, không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn đảm bảo môi trường làm việc cho người lao động. Lắp đặt hệ thống kiểm soát định vị trong lò bằng thẻ từ nhằm tiến thêm một bước mới nữa về an toàn cho người lao động - Vấn đề số một luôn được đặt lên hàng đầu của Than Việt Nam.
