Thị xã Uông Bí là một trong số địa phương trên địa bàn tỉnh có nguồn tài nguyên than lớn, tập trung chủ yếu tại địa bàn phường Vàng Danh, xã Thượng Yên Công và xã Phương Đông. Hiện nay trên địa bàn có 5 cơ sở được Nhà nước cấp phép hoạt động khai thác than trong đó có 3 cơ sở thuộc TKV và 2 cơ sở ngoài TKV. Sản lượng khai thác theo kế hoạch khoảng 6,5 triệu tấn/năm.
Từ giữa năm 2007, tình hình sản xuất kinh doanh than trên địa bàn thị xã bắt đầu có những diễn biến phức tạp và nổi cộm là tình trạng đào lò khai thác trái phép ở vùng giáp ranh giữa các xã Thượng Yên Công và xã Phương Đông trong ranh giới mỏ của Công ty Than Uông Bí - TKV và Xí nghiệp Khai thác Than Uông Bí thuộc Công ty CP Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh. Bên cạnh đó, trên các tuyến đường chuyên dùng vận chuyển than từ Uông Thượng, Vàng Danh, Than Thùng qua phường Bắc Sơn, Quang Trung xuất hiện nhiều điểm thu gom trái phép. Tình trạng chế biến, kinh doanh than ở các bến bãi tại khu vực cảng Điền Công của một số doanh nghiệp ngoài TKV được tỉnh cho phép chưa được kiểm soát chặt chẽ. Một số cơ sở được phép sản xuất kinh doanh than có tình trạng buông lỏng quản lý trong việc vận chuyển và tiêu thụ…
Để tăng cường công tác quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh than trên địa bàn, TX Uông Bí đã thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc.
Nơi tập kết lượng lớn than xít và hoạt động chế biến than của một số doanh nghiệp ngoài TKV tại cảng Điền Công (Uông Bí).
Một trong những điểm nổi bật trong công tác chỉ đạo, điều hành của cấp uỷ, chính quyền TX Uông Bí đó là việc duy trì và thực hiện tốt công tác phối kết hợp với các doanh nghiệp thành viên của TKV hoạt động trên địa bàn và chỉ đạo cấp uỷ, chính quyền các xã, phường có khoáng sản than có chương trình phối hợp với các cơ sở khai thác, vận chuyển tiêu thụ than. Trong chương trình phối hợp đã chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho CBCNV các doanh nghiệp và nhân dân trên địa bàn. Đồng thời tích cực làm tốt công tác bảo vệ môi trường, bảo vệ trị an và các hoạt động văn hoá xã hội khác. Điển hình như việc phối hợp giữa thị xã với Công ty Than Uông Bí - TKV trong triển khai các dự án bảo vệ môi trường trong đó đã thực hiện giải phóng xong mặt bằng để thi công 11km đường ô tô Uông Bí - Vàng Danh; đền bù cho 86/86 hộ dân thuộc dự án đường sắt Lán Tháp - Khe Thần và công tác GPMB tại các dự án vận tải ngoài mỏ than Nam Mẫu, dự án sàng tuyển than Khe Thần, dự án đường sắt CK2. Hay việc phối hợp với Công ty CP Than Vàng Danh - TKV làm tốt công tác quản lý bảo vệ tài nguyên trong ranh giới mỏ được giao, tài sản tại các bến bãi và quá trình vận chuyển than. Phối hợp với Công ty Than Nam Mẫu - TKV, Trung tâm Quản lý Di tích - Danh thắng Yên Tử bố trí lực lượng chuyên trách gồm 20-30 người kiểm tra các khu vực thuộc xã Thượng Yên Công và chốt ở 2 điểm Khe Cam và chân dốc Hạ Kiệu thuộc đường vào khu di tích và danh thắng Yên Tử để ngăn chặn, xử lý tình trạng đào bới, trộm cắp, thu gom và vận chuyển than trái phép trên địa bàn xã Thượng Yên Công…
Với việc coi trọng công tác phối hợp trong điều hành, chỉ đạo của TX Uông Bí từ giữa năm 2008 đến nay, tình trạng khai thác, vận chuyển, kinh doanh than trên địa bàn thị xã đã cơ bản được lập lại trật tự; công tác quản lý Nhà nước đã được tăng cường góp phần tích cực bảo vệ tài nguyên khoáng sản, bảo vệ sản xuất kinh doanh than, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Trên địa bàn không có trường hợp nào lợi dụng việc triển khai các dự án để khai thác than trái phép. Các điểm nóng khai thác than trái phép tại tuyến 5, tuyến 10, vỉa 4 trong ranh giới mỏ của Công ty Than Nam Mẫu - TKV đã được lực lượng bảo vệ của đơn vị phối hợp với lực lượng chức năng của địa phương dẹp bỏ, xử lý kịp thời. Tại khu vực Uông Thượng - Đồng Vông thuộc địa bàn phường Vàng Danh, Công ty PT Vietmindo và Công an thị xã phối hợp các lực lượng chức năng phường Vàng Danh dỡ bỏ hoàn toàn các lều lán lập để thu gom, đào bới than trái phép. Thu 10 khẩu súng tự tạo, bắt 6 đối tượng có hành vi gây mất trật tự an ninh khu vực có nguyên nhân từ gom, nhặt than trái phép ở khu vực này và đã xử lý hành chính cả 6 đối tượng. Tại vùng bãi thải của Công ty than Nam Mẫu - TKV (khu Khe Cam, xã Thượng Yên Công) UBND thị xã đã tổ chức lượng lực nổ mìn phá sập 3 cửa lò, san lấp bãi thải và tiến hành xây dựng 1 trạm gác tại Khe Cam với 6-9 người thường xuyên tham gia túc trực.
Đặc biệt đối với công tác bảo vệ môi trường, cải tạo và phục hồi môi trường đã được các doanh nghiệp trong và ngoài TKV trên địa bàn thị xã thực hiện tốt. Đến nay, nước thải lò khu vực Than Thùng -Nam Mẫu đã được xử lý tập trung; hệ thống xử lý nước thải lò tập trung khu vực Vàng Danh đã được TKV xây dựng. Nước thải khai thác than khu vực Đồng Vông - Uông Thượng cũng đã được quan tâm cải tạo bằng hệ thống đập môi trường trong khai trường và ngoài ranh giới mỏ. Các đường vận chuyển than chuyên dùng đã và đang được nâng cấp cải tạo. 4/5 cơ sở được phép khai thác than đã ký quỹ cải tạo và phục hồi môi trường theo quy định.
Có thể nói rằng trong công tác tăng cường quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh than trên địa bàn, thời gian qua Uông Bí đã vận dụng linh hoạt sức mạnh của cả hệ thống chính trị, biết tranh thủ sự ủng hộ đồng thuận của nhân dân và thực hiện tốt quy chế phối hợp. Do đó Uông Bí là một trong những địa phương giữ được địa bàn trong sạch. Tuy nhiên, để duy trì tốt kết quả trên, Uông Bí và các đơn vị ngành Than vẫn cần có giải pháp mạnh đặc biệt đối với khu vực tuyến 5, tuyến 10 rừng đặc dụng Yên Tử trong ranh giới quản lý tài nguyên than của Công ty Than Nam Mẫu - TKV thuộc địa bàn xã Thượng Yên Công.
