Ngày 9-3-2015, UBND tỉnh đã có Quyết định số 636 phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH TP Cẩm Phả đến năm 2020, tầm nhìn 2030. Bản quy hoạch đã xác định rõ quan điểm, mục tiêu, các định hướng phát triển cùng những nhiệm vụ, giải pháp, danh mục dự án ưu tiên đầu tư để Cẩm Phả tạo bước đột phá, trở thành đô thị công nghiệp, dịch vụ theo hướng hiện đại, bền vững.
Những thách thức
Nằm trong khu vực có trữ lượng than lớn nhất Việt Nam với 19 khu mỏ chiếm hơn 70% trữ lượng than sạch của tỉnh, đồng thời còn là một trong những trung tâm cảng biển hiện đại của tỉnh, cầu nối giữa hai TP Hạ Long, Móng Cái (trung tâm kinh tế, thương mại lớn khu vực Đông Bắc)… Trong 5 năm trở lại đây, Cẩm Phả đã có sự tăng trưởng đáng kể cả về kinh tế và xã hội, nhất là từ sau sự kiện trở thành đô thị loại III vào năm 2012. Cụ thể, GDP bình quân giai đoạn 2010-2015 đạt khoảng 13,4%/ năm; thu nhập bình quân đầu người của giai đoạn này cũng đạt trên 54 triệu đồng/người/ năm; lượng khách du lịch tăng từ 30 vạn lượt năm 2011 lên 70 vạn lượt khách vào năm 2014; số trường học đạt tỷ lệ cao tầng hoá lên tới 96,63%, tổng số trường đạt chuẩn quốc gia đạt 46/55 trường; năm 2010, số hộ nghèo là 0,45% thì nay giảm xuống còn 0,37%. Đặc biệt, từ năm 2013 trở lại đây, Cẩm Phả luôn giữ vững thành tích thu ngân sách đạt trên 1.000 tỷ đồng, góp phần không nhỏ vào thắng lợi của tỉnh trong hoạt động thu ngân sách.
Mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực trên, tuy nhiên do các ngành công nghiệp chủ chốt đều xoay quanh hoạt động khai thác tài nguyên, đặc biệt là than đá, nên nền kinh tế của thành phố chịu sự chi phối rất lớn từ hoạt động này. Thống kê cho thấy, giá trị đóng góp trực tiếp từ hoạt động khai thác than chiếm 57% giá trị sản xuất kinh tế. Nếu tính cả giá trị đóng góp gián tiếp thông qua các hoạt động hỗ trợ và phân phối, con số này có thể lên tới 80%. Như vậy, một sự dịch chuyển ra khỏi ngành Than có thể gây tác động rất lớn đến việc làm, nguồn thu thuế và các hoạt động sản xuất kinh doanh khác. Không những thế, các hoạt động khai thác nguồn tài nguyên, sản xuất điện, công nghiệp nặng và tốc độ đô thị hoá nhanh chóng đã gây ra những tác động trực tiếp và tiêu cực lên chất lượng nguồn nước, đất đai và không khí. Tình trạng xói lở, bụi bặm và ô nhiễm không khí, tiếng ồn ở các khu vực dân cư cũng như tình trạng xả nước thải và chất thải rắn chưa qua xử lý vào môi trường không chỉ gây hại lên sức khoẻ và làm ảnh hưởng đến chất lượng sống của người dân, mà còn khiến cho mục tiêu thu hút nhà đầu tư và chuyển đổi từ một nền kinh tế “nâu” sang nền kinh tế “xanh” trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Tình trạng ô nhiễm cũng đã làm cản trở sự hình thành và thành công của các ngành sản xuất sạch và các ngành dịch vụ như du lịch. Minh chứng rõ nét cho thực trạng này là đến nay, lượng khách du lịch đến với thành phố mỏ vẫn chưa vượt quá con số 0,5 triệu lượt khách/năm.
Mục tiêu “nâu” sang “xanh”
Để chuyển dịch cơ cấu kinh tế dần thoát khỏi ngành khai thác than vốn được xem như là động lực chính phát triển kinh tế sang một nền kinh tế “xanh” là thách thức lớn nhất mà thành phố đang phải đối mặt. Do vậy, trong năm 2014, Cẩm Phả đã chủ động cùng với đơn vị tư vấn nước ngoài (Tập đoàn Tư vấn BCG - Hoa Kỳ) xây dựng, hoạch định những bước đi chiến lược thông qua việc xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH TP Cẩm Phả đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Mục tiêu là đến năm 2020, Cẩm Phả sẽ là đô thị điển hình trong việc chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh” với tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 14,6%/năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 90,6%; tỷ lệ người dân có BHYT đạt 95%; tỷ lệ thất nghiệp thành thị dưới 3%; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom đạt trên 95%; 100% dân số nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh…
Để đạt được mục tiêu đề ra, Quy hoạch đã đặt ra 5 nhóm giải pháp là: Giải pháp ngành, phát triển xã hội, cơ sở hạ tầng, môi trường và quản trị thành phố. Trong đó có 20 giải pháp ưu tiên đã được xác định và chia ra thành 3 giai đoạn triển khai thực hiện. Cụ thể, ưu tiên trước mắt là giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường và đầu tư chiến lược vào giáo dục. Đẩy nhanh việc triển khai lắp đặt các trang thiết bị xử lý nước thải và lọc bụi cũng như tăng cường các quy định về môi trường trong lĩnh vực khai thác than để quản lý ô nhiễm và ngăn chặn suy thoái môi trường. Đối với các ưu tiên về trung hạn đến năm 2020, thành phố sẽ tập trung khai thác các tài nguyên thiên nhiên và văn hoá độc đáo vốn có. Xây dựng và phát triển du lịch trở thành động lực, tăng trưởng chủ đạo trong lĩnh vực dịch vụ. Nổi bật là Vịnh Bái Tử Long, đền Cửa Ông và các khu khoáng nóng, nhằm hướng đến trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp. Ngoài ra, thực hiện việc tái phân vùng và tái phát triển khu trung tâm đô thị nhằm tách biệt các khu dân cư với cụm công nghiệp nặng và thiết lập một khu trung tâm thương mại chính. Một trong những dự án trọng điểm của giai đoạn này là xây dựng một tuyến đường bao biển giữa phường Quang Hanh và phường Cửa Ông nhằm mang lại sức sống mới cho khu vực dọc bờ biển. Đối với các nỗ lực dài hạn ngoài năm 2020, thành phố sẽ tận dụng cơ sở hạ tầng giao thông được cải thiện trong tỉnh để đẩy mạnh các lĩnh vực du lịch, sản xuất chế tạo, vận tải kho bãi (hậu cần), cảng biển và đảm bảo đầy đủ cơ sở hạ tầng xã hội để phục vụ nhu cầu của dân số đang gia tăng. Đầu tư bổ sung vào các cơ sở giáo dục và y tế cũng như không gian giải trí nhằm không ngừng cải thiện tính hấp dẫn của thành phố, giúp thu hút và giữ chân lao động có tay nghề. Quy hoạch cũng xác định 53 dự án và các chương trình ưu tiên đầu tư theo phân kỳ trong từng giai đoạn cụ thể.
Ông Vũ Quyết Tiến, Phó Chủ tịch UBND thành phố khẳng định: Các giải pháp được đặt ra trong Quy hoạch tổng thể này sẽ là động lực thúc đẩy thành phố trên con đường phát triển thành một thành phố dịch vụ, công nghiệp xanh và không còn lệ thuộc vào khai thác than. Những giải pháp này có thể được triển khai một cách linh hoạt nhưng vẫn không ảnh hưởng đến các mục tiêu chiến lược. Người dân TP Cẩm Phả hoàn toàn có thể đặt niềm tin vào tương lai phát triển của thành phố, khi chúng tôi đã cùng với đơn vị tư vấn hàng đầu của Mỹ và các sở, ngành hoạch định những kế hoạch cụ thể nhằm nắm bắt các cơ hội và giảm thiểu rủi ro trong phát triển.
Hoàng Nga
