Thực tế công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới Vịnh Hạ Long những năm qua đã chỉ ra rằng sự tham gia của cộng đồng vào các lĩnh vực trên có vai trò hết sức quan trọng. Điều này các cấp, ngành, chính quyền địa phương, cơ quan chức năng đều nhận thấy; tuy nhiên, cho đến nay vấn đề này dường như chưa thực sự được quan tâm nhiều.
Ngư dân làng chài Cửa Vạn giờ đã ngày càng ý thức hơn trong việc giữ gìn môi trường Vịnh Hạ Long.
Công bằng mà nói, những năm qua, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã có nhiều cố gắng trong huy động cộng đồng cùng tham gia vào công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới Vịnh Hạ Long, cụ thể như in tài liệu tuyên truyền về các giá trị và sự cần thiết phải bảo vệ môi trường di sản cho đối tượng là khách du lịch, người dân; phối hợp với Tổ chức bảo tồn động thực vật hoang dã quốc tế (FFI) và các sở, ngành của tỉnh triển khai chương trình giáo dục Ecoboat cả trong trường học (đối với các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh liên quan đến Vịnh Hạ Long) và tổ chức các buổi học trực quan trên biển cho nhiều đối tượng; tổ chức phát động trồng rừng ngập mặn, ra quân thu gom rác thải trên và ven bờ Vịnh; vận động ngư dân giữ gìn môi trường, bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản v.v... Những nỗ lực đó đã phần nào giúp nâng cao nhận thức của các cấp, ngành, tổ chức, doanh nghiệp và người dân về các giá trị của Vịnh Hạ Long, từ đó đóng góp sức mình vào công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Điều đáng mừng là thời gian gần đây, đã xuất hiện một số doanh nghiệp tham gia bảo tồn môi trường Vịnh Hạ Long, như Công ty CP Du thuyền Đông Dương đã vận động một số doanh nghiệp, cùng với sự giúp đỡ của các chuyên gia tổ chức cho du khách trồng rừng ngập mặn ven bờ Vịnh Hạ Long. Một hãng lữ hành khác ở Hà Nội đang có ý tưởng tổ chức cho du khách nước ngoài đến tham quan Vịnh Hạ Long sẽ tham gia vớt rác trên Vịnh làm sạch môi trường. Mới đây nhất, ngày 21-8-2009, Tổ chức Solidarités Jeunesses Việt Nam (SJ Việt Nam) - Tổ chức phi chính phủ của Pháp tại Việt Nam, đã tổ chức ''Trại tình nguyện vì di sản thế giới'' tại Hạ Long với sự tham gia của 9 tình nguyện viên quốc tế là người Việt Nam và Hàn Quốc. Trong 1 tuần làm việc tại Hạ Long, với các hoạt động như phát động phong trào bảo vệ môi trường di sản tại trường học; thu gom rác thải trên bãi biển; đạp xe cổ động, tuyên truyền bảo vệ môi trường Hạ Long v.v... thông điệp mà các tình nguyện viên muốn gửi tới cộng đồng là ''Tất cả chúng ta hãy chung tay hành động vì di sản thiên nhiên thế giới. Vì một Hạ Long mãi xanh''. Qua hoạt động này, Tổ chức UNESCO và Uỷ ban điều phối các hoạt động tình nguyện quốc tế (CCIVS) hy vọng tạo ra cầu nối giữa hoạt động địa phương với sự phản ánh toàn cầu về các vấn đề liên quan tới di sản thế giới. Đồng thời hy vọng lớp trẻ sẽ đóng góp tích cực trong các hoạt động bảo vệ môi trường, nguồn tài nguyên thiên nhiên và di sản văn hoá, cũng như tạo ảnh hưởng về nhận thức cho cộng đồng xung quanh.
Có thể nói, những hoạt động như trên là điều đáng mừng, nhất là trong thời điểm như hiện nay khi Vịnh Hạ Long đã và đang phải chịu những sức ép ngày càng tăng do các hoạt động kinh tế - xã hội trên và ven bờ gây ra về môi trường. Do vậy, việc huy động cộng đồng cùng tham gia vào công tác quản lý bảo tồn và phát huy giá trị di sản Vịnh Hạ Long là rất cần thiết. Có rất nhiều đối tượng cần được huy động tham gia như sinh viên, học sinh (chủ nhân tương lai của di sản), các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ trên Vịnh và ven bờ Vịnh,
ngư dân các làng chài (đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ khai thác giá trị di sản), các tổ chức, đoàn thể, doanh nghiệp, người dân các địa phương ven bờ Vịnh, khách du lịch... Để huy động được cộng đồng, trước hết cơ quan chức năng, các cấp, ngành phải tuyên truyền mạnh hơn nữa để mỗi đơn vị, tổ chức, đoàn thể đến người dân nhận thức được sự cần thiết phải bảo vệ, giữ gìn các giá trị của Vịnh Hạ Long, từ đó có những hành động cụ thể. Đây là vấn đề những năm qua, cơ quan chức năng đã làm nhưng chưa được bao nhiêu.
Tháng 12-2009 sẽ là dịp kỷ niệm 15 năm Vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là di sản thế giới lần đầu tiên, còn hiện tại Vịnh Hạ Long đang trong vòng đua cuối cùng bầu chọn là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới. Đây là những cơ sở để chúng ta tuyên truyền, vận động cộng đồng cùng tham gia quản lý, bảo tồn, giữ gìn và phát huy giá trị di sản; với mỗi tập thể, cá nhân là dịp thích hợp để thể hiện tình cảm và trách nhiệm của mình với Vịnh Hạ Long.
