Là không gian di tích, tâm linh đậm bản sắc làng biển, đình Tó, miếu Cửa Sông, cùng với lễ rước nước và đời sống ngư dân ở xã Đường Hoa đang được địa phương định hình thành sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh đặc trưng, giàu trải nghiệm.
Cái Tó là vụng biển kín gió, gắn với làng chài truyền thống. Trong không gian này, đình Tó (thôn Cái Tó) là trung tâm tín ngưỡng quan trọng của cư dân làng biển. Nơi đây lưu giữ lễ hội cầu ngư, nghi thức rước nước và nhiều sinh hoạt văn hóa làng biển đặc sắc. Với vị trí ven biển và cộng đồng cư dân có lịch sử lâu đời, thôn Cái Tó nói chung, đình Tó nói riêng có tiềm năng phát triển du lịch văn hóa gắn với trải nghiệm làng chài nếu được khai thác hợp lý.
Nổi bật ở đình Tó là lễ hội đầu xuân mang đậm dấu ấn văn hóa biển. Trước đây, lễ hội kéo dài 5 ngày, nay được tổ chức từ ngày 14 đến 16 tháng Giêng, vẫn duy trì các nghi thức rước nước, tế lễ, hát nhà tơ... Dòng nước được rước về đình tạo nên nét hấp dẫn riêng cho trải nghiệm du lịch tâm linh, gửi gắm ước vọng biển yên, cá tôm đầy thuyền.
Ông Bùi Văn Chãi, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Đường Hoa, cho biết: Lễ hội đình Tó là tài nguyên du lịch văn hóa tâm linh đặc sắc của địa phương, mang dấu ấn cư dân làng biển với nghi thức rước nước, tế lễ cầu ngư và diễn xướng dân gian. Đây là những yếu tố giàu sức hấp dẫn, có thể phát triển thành sản phẩm trải nghiệm riêng và kết nối với các loại hình du lịch khác của Đường Hoa.
Để biến nguồn tài nguyên này thành sản phẩm du lịch, xã Đường Hoa đã đồng thời triển khai việc bảo tồn di sản, tổ chức trải nghiệm và hoàn thiện dịch vụ. Tháng 6/2026, Bảo tàng - Thư viện tỉnh đã tổ chức khảo sát tại đình, sau đó đề xuất sưu tầm tư liệu, phục dựng lễ hội và xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích cấp tỉnh.
Sau khi xã mới được thành lập, lễ hội tiếp tục được quan tâm phát huy giá trị. Theo đó, thay vì tổ chức quy mô cấp thôn như trước, địa phương dự kiến tổ chức quy củ hơn, nâng lên quy mô cấp xã từ năm 2027. Xã Đường Hoa cũng đã xây dựng kế hoạch triển khai Đề án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững giai đoạn 2025-2030. Trong đó, đình Tó và không gian làng biển được quan tâm bảo tồn, phục dựng, từng bước đầu tư, đưa vào kết nối du lịch.
Theo đánh giá, đình Tó mang giá trị văn hóa, tâm linh gắn với biển, có thể phát triển hoạt động du lịch trải nghiệm từ đình ra miếu Cửa Sông và làng chài. Không gian này còn có thể kết nối với chùa Đường Hoa và các điểm lân cận, hình thành chuỗi du lịch văn hóa - sinh thái đặc trưng. Trong đó, đình Tó được xác định là điểm nhấn quan trọng của không gian du lịch làng biển.
Đáng chú ý, phân khu du lịch văn hóa - tâm linh phía Nam được xã định hướng phát triển với các điểm chính gồm: Đình Tó, chùa Đường Hoa và các thôn ven biển. Địa phương tập trung tôn tạo đình, nâng cao chất lượng Lễ hội đình Tó, lễ cầu ngư, lễ xuống đồng; đồng thời gìn giữ các nghề biển truyền thống và hướng tới hình thành 2-3 điểm trải nghiệm làng nghề, văn hóa biển. Hành trình du lịch có thể bắt đầu từ đình Tó, nối với miếu Cửa Sông và không gian làng ngư dân. Tại đây, du khách có thể trải nghiệm nghề đan, vá lưới, tìm hiểu nghề biển và thưởng thức ẩm thực địa phương.
Xa hơn, đình Tó và làng biển được định hướng trở thành mắt xích phía Nam trong hệ thống sản phẩm du lịch Đường Hoa. Khi kết nối với vùng chè Quảng Long, không gian văn hóa Dao - hồ Trúc Bài Sơn và tuyến biên giới Hang Vây, địa phương có thể hình thành chuỗi trải nghiệm từ nông nghiệp, văn hóa, sinh thái đến tâm linh.
Dự kiến, giai đoạn 2026-2027, xã Đường Hoa sẽ tập trung quy hoạch, kiểm kê, tôn tạo đình Tó, tổ chức lễ hội và cải thiện hạ tầng; giai đoạn 2028-2030 hướng tới hoàn thiện sản phẩm, liên kết tour.
Để hiện thực hóa định hướng này, xã Đường Hoa cần triển khai đồng bộ các giải pháp bảo tồn, phục dựng và đầu tư hạ tầng gắn với lễ hội, du lịch; từng bước đưa đình Tó trở thành điểm đến văn hóa tâm linh tiêu biểu, vừa gìn giữ bản sắc, vừa tạo sinh kế cho cộng đồng.
