Từ làn điệu then, nếp nhà truyền thống, đến ẩm thực, phong tục của đồng bào Tày, Dao, Sán Chỉ, xã Lục Hồn đang từng bước đưa văn hóa bản địa vào sản phẩm du lịch, tạo sức hút đối với du khách và sinh kế cho người dân.
Không chỉ hấp dẫn bởi ruộng bậc thang, núi Cao Xiêm, hay rừng sở, xã Lục Hồn còn sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú. Bản sắc được lưu giữ qua giai điệu then, đàn tính, soóng cọ, dân ca, dân vũ, trang phục, ẩm thực, nghề thủ công, kiến trúc nhà ở và các nghi lễ như mừng cơm mới, cầu may, cấp sắc. Cùng với đình Lục Nà, Bản Cáu, rừng sở Đồng Long, những giá trị nói trên đã tạo nên không gian giao hòa giữa thiên nhiên, văn hóa và đời sống bản địa ở Lục Hồn.
Theo Chủ tịch UBND xã Lục Hồn Vi Tiến Vượng, văn hóa bản địa là nguồn lực quan trọng để tạo nên sản phẩm du lịch khác biệt. Từ cảnh quan, nếp nhà, ẩm thực, đến phong tục, sinh hoạt cộng đồng, địa phương đang xây dựng các tour, trải nghiệm phù hợp, vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo điều kiện để người dân tham gia và hưởng lợi.
Từ định hướng ấy, nhiều giá trị văn hóa đang từng bước được chuyển hóa thành trải nghiệm cụ thể, rõ nét nhất là tại Bản Cáu. Nơi đây, không gian văn hóa Tày với nhà truyền thống, ẩm thực, nghề thủ công và sinh hoạt cộng đồng được lựa chọn làm hạt nhân. Thông qua Dự án nâng cao năng lực cộng đồng DTTS tham gia phát triển du lịch với sự hỗ trợ của JICA, Bản Cáu tiếp tục được chú trọng xây dựng, hoàn thiện các hoạt động trải nghiệm văn hóa cộng đồng.
Trên nền tảng đó, địa phương đang hướng tới xây dựng các trải nghiệm gắn với lưu trú cộng đồng, ẩm thực truyền thống, nghề thủ công, sản xuất nông nghiệp và các hoạt động văn hóa dân gian. Thay vì chỉ đến ngắm cảnh, du khách từng bước có thêm cơ hội tìm hiểu sâu hơn về đời sống, phong tục và sinh hoạt của người dân nơi đây. Qua đó, văn hóa có thể trở thành một phần sống động của hành trình, đồng thời mở thêm cơ hội để người dân tham gia cung cấp dịch vụ, tăng thu nhập.
Trong 7 tháng năm 2026, Bản Cáu đón 17 đoàn khách, gồm 11 đoàn dưới 20 người và 6 đoàn trên 20 người. Xã Lục Hồn đã tổ chức tập huấn nghiệp vụ du lịch, quản lý homestay, quảng bá trên nền tảng số; duy trì 29 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao. Lớp hát then - đàn tính với 28 học sinh cũng góp phần gìn giữ di sản của địa phương.
Không dừng ở Bản Cáu, không gian du lịch tiếp tục được mở rộng. Lễ hội đình Lục Nà năm 2026 thu hút khoảng 5.200 lượt người trong một tuần, vừa đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, vừa giới thiệu hát then, đàn tính, trò chơi và các môn thể thao dân tộc. Núi Cao Xiêm được khảo sát để hoàn thiện sản phẩm trekking; tour mẫu thu hút 150 người trong 2 ngày. Ruộng bậc thang, rừng sở Đồng Long cùng Hội mùa vàng, Hội hoa sở đang tiếp tục được xã Lục Hồn nghiên cứu, hoàn thiện thành các sản phẩm theo mùa, gắn cảnh quan với văn hóa, nông nghiệp, ẩm thực.
Để các điểm đến không phát triển rời rạc, xã Lục Hồn tăng cường kết nối với doanh nghiệp, đơn vị lữ hành khảo sát, xây dựng chương trình và bước đầu hình thành 2 tour, tuyến liên kết. Đình Lục Nà đã có mã QR giới thiệu điểm đến, cẩm nang du lịch online đang được xây dựng. Qua đó, các điểm đến đang dần được đặt trong một chuỗi trải nghiệm, giúp du khách có thêm lý do ở lại lâu hơn.
Với sự nỗ lực của toàn hệ thống chính trị tại địa phương, hiệu quả chung đã cho thấy tín hiệu tích cực. Trong 7 tháng năm 2026, xã Lục Hồn đón khoảng 65.200 lượt khách, doanh thu du lịch gần 17 tỷ đồng; 7 chương trình, sự kiện văn hóa - du lịch được tổ chức đã thu hút khoảng 38.000 lượt người tham gia. Toàn xã hiện có 6 homestay, 22 cơ sở ăn uống phục vụ du khách.
Dù vậy, các sản phẩm ở Lục Hồn vẫn còn tính mùa vụ, khách lưu trú chưa nhiều; hạ tầng, dịch vụ bổ trợ tại một số điểm còn thiếu; liên kết lữ hành, kỹ năng làm du lịch và số hóa cần tiếp tục nâng chất. Đây là những khoảng trống cần khắc phục để sản phẩm đủ sức giữ khách, tăng chi tiêu và khai thác ổn định.
Quan trọng hơn, du lịch văn hóa chỉ bền vững khi người dân vừa gìn giữ bản sắc, vừa được hưởng lợi từ chính những giá trị ấy. Khi các điểm đến, trải nghiệm và cộng đồng được kết nối, văn hóa sẽ trở thành nguồn lực nội sinh, tạo dấu ấn riêng cho du lịch Lục Hồn.
